IV SA/Wa 599/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie asesor WSA Anna Szymańska, sędzia NSA Otylia Wierzbicka (spr.), Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi W. N. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 2. zasadza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej W. N. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SA/Wa 599/05 Uzasadnienie Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2004 r. po rozpatrzeniu zażalenia W. N. na postanowienie Prezydenta Miasta C. z dnia [...] sierpnia 2004 r. zawieszające postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania M. K. z miejsca stałego pobytu w lokalu przy ul. [...] m. [...] w C. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postępowania wskazano, że postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania zostało wszczęte na wniosek W. N., która powołała się na dobrowolne opuszczenie przedmiotowego lokalu przez M. K. w dniu [...] maja 2001 r. Z wnioskiem o zawieszenie postępowania wystąpił M. K. podnosząc, że aktualnie toczy się postępowanie sądowe o rozwiązanie ich związku małżeńskiego oraz postępowanie karne przeciwko W. N.. Podzielając stanowisko organu pierwszej instancji o zawieszeniu postępowania organ odwoławczy stwierdził, że zaistniały przesłanki określone w art. 97 § 1 pkt 4 kpa, według, którego organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Niezbędną przesłanką wymeldowania z lokalu jest ustalenie czy osoba opuściła lokal dobrowolnie i czy ma ono charakter trwały. Zagadnieniem wstępnym w sprawie jest zdaniem organu rozstrzygnięcie pozwu o rozwiązanie małżeństwa stron postępowania, a także zakończenie trwającej sprawy karnej. Sąd w sprawie rozwodowej musi ustalić czy opuszczenie lokalu było przymusowe czy też nie a jeżeli orzeknie o eksmisji z lokalu W. N. to zostanie do oceny kwestia czy ma ona przymiot strony w postępowaniu o wymeldowanie. Wyrok w sprawie karnej będzie miał według organu bezpośredni wpływ na ustalenie czy M. K. opuścił lokal zmuszony do tego zachowaniem żony czy też było to podyktowane innymi okolicznościami. Organ odwoławczy stwierdził nadto, że wydanie decyzji o wymeldowaniu bądź o odmowie wymeldowania przed zakończeniem postępowań sądowych byłoby przedwczesne skoro ustalenia sądów będą dotyczyć kwestii dobrowolności opuszczenia lokalu co ma kluczowe znaczenie dla organów orzekających w sprawie. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła W. N. domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. W skardze podnosi, że organ dysponował obszernym materiałem dowodowym pozwalającym ocenić okoliczności opuszczenia mieszkania przez M. K., które to opuszczenie miało miejsce w czasie gdy przebywała w szpitalu na operacji. Zaskarżone postanowienie uważa za niezgodne z prawem, stronnicze, biorące w obron M. K. W obszernej skardze przytacza między innymi zajście jakie miało miejsce pomiędzy stronami dniu 21.05.2001 r. w czasie którego była pobita przez męża , przebywała w szpitalu i w czasie jej nieobecności w dniu 23.05.2001 r. M. K. opuścił mieszkanie zabierając z niego swoje rzeczy osobiste. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko, że rozstrzygnięcie postępowań sądowych stanowi dla organu zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Powołany w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia art. 97 § 1 pkt 4 kpa stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przez pojęcie "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Ocena tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono mogło samo być przedmiotem odrębnego postępowania (tzn. w oderwaniu od sprawy, na tle której wystąpiło) należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu niż ten przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej. Jest to zagadnienie, które nie było nigdy wcześniej prawomocnie przesądzone na właściwej drodze. Organ musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. W razie gdy związek ten nie występuje nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania. Nie można podzielić stanowiska organów obydwu instancji, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Jako błędny należy ocenić pogląd organów, że zagadnieniem wstępnym w sprawie jest ustalenie, czy opuszczenie mieszkania przez M. K. miało charakter dobrowolny, czy też nastąpiło z innych przyczyn, i że ustaleń tych mogą dokonywać tylko sądy w rozpoznawanych obecnie sprawach. Opuszczenie miejsca stałego pobytu stanowi niezbędną przesłankę wymeldowania określoną w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ustalenie czy opuszczenie miejsca stałego pobytu nastąpiło i czy miało charakter dobrowolny należy do organu prowadzącego postępowanie w sprawie o wymeldowanie. Przedmiotem toczących się przed sądami powszechnymi postępowań, na które powołują się organy, nie jest kwestia opuszczenia przez M. K. miejsca stałego pobytu, jak sugerują organy, chociaż może marginalnie występować. Wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie nie zależy od rozstrzygnięcia sądów. Ustalenia poczynione w tych sprawach przez Sądy mogłyby być ewentualnie pomocne w rozpoznaniu niniejszej sprawy. Nie oznacza to, że wydanie decyzji w sprawie zależy od rozstrzygnięcia wstępnego zagadnienia prawnego przez sądy, jak to błędnie przyjęły organy. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02.153.1270) orzeczono jak w sentencji.