IV SA/Wa 604/13

PostanowienieWSA w Warszawie2013-08-14

Skład orzekający: Joanna Dziedzic-Bukowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która otrzymuje stały dochód z emerytury i ponosi wydatki na leczenie oraz bieżące utrzymanie, ale nie wykazała, że nie jest w stanie zgromadzić oszczędności na pokrycie kosztów profesjonalnego pełnomocnika, może uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym?
Ratio decidendi
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, ponieważ skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Mimo ponoszenia wydatków na leczenie i bieżące utrzymanie, jej dochody z emerytury były wystarczające do wygospodarowania środków na koszty profesjonalnego pełnomocnika, zwłaszcza po ograniczeniu wydatków niebędących niezbędnymi.
Stan faktyczny
Skarżąca F. M. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, do sporządzenia skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego jej skargę o wznowienie postępowania. Skarżąca utrzymuje się z emerytury w wysokości 2044,60 zł netto, posiada mieszkanie i nieruchomość gruntową, którą przekazała dzieciom. Mimo wezwania do złożenia dodatkowych informacji, nie podała precyzyjnie wysokości miesięcznych wydatków ani środków na rachunku bankowym, jedynie faktury za leki i rachunki za media. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżąca nie wykazała braku możliwości wygospodarowania środków na profesjonalnego pełnomocnika.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Joanna Dziedzic-Bukowska po rozpoznaniu w 14 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata/radcy prawnego w sprawie ze skargi F. M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt VSA/Wa 700/08 oddalającym skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia uprawnień kombatanckich postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. W piśmie z dnia 8 lipca 2013 r. skarżąca F. M. zawarła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika - radcy prawnego lub adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2013 r. odrzucające jej skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt VSA/Wa 700/08 w przedmiocie odmowy przywrócenia uprawnień kombatanckich męża skarżącej- J. M. W złożonym w dniu 18 lipca 2013 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) formularzu PPF skarżąca podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 2044,60 złotych netto. Oświadczyła również, iż jest właścicielką mieszkania o powierzchni 43 m2, nieruchomości gruntowej o pow. 1 ha, którą w sposób nieformalny przekazała dzieciom, innego majątku w tym zasobów pieniężnych, oszczędności, ani przedmiotów wartościowych nie posiada. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, pismem z dnia 31 lipca 2013 r. wezwano zainteresowaną do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie w terminie siedmiu dni odpowiedzi m.in. na pytanie o wysokości wydatków ponoszonych miesięcznie na utrzymanie oraz wysokość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w dniu 9 sierpnia 2013 r. nadesłała formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu cywilnym, w którym oświadczyła, że nie osiąga dochodów z nieruchomości, nie posiada również kont bankowych i lokat terminowych. Skarżąca oświadczyła, iż jest osobą niepełnosprawną i z emerytury pokrywa wydatki na leczenie. Wnioskodawczyni wyjaśniła, ze wobec długiego czasu oczekiwania na wizytę u specjalisty w placówkach publicznych zmuszona jest korzystać z poradni niepublicznych i ponosić z tego tytułu opłaty. Skarżąca nie określiła jednak wysokości tych opłat. Do przedmiotowego pisma dołączyła jedynie faktury za leki zakupione w aptece w miesiącu czerwcu i sierpniu bieżącego roku na łączną kwotę 221,81 zł oraz dokumenty potwierdzające wysokość wydatków za gaz, abonament telefoniczny i czynsz. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należało zważyć, co następuje: Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast dla uzyskania prawa pomocy w zakresie częściowym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., koniecznym jest wykazanie przez wnioskodawcę, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca w piśmie z dnia 8 lipca 2013 r. zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w niniejszej sprawie. A zatem wniosek skarżącej winien być oceniany w kontekście zaistnienia przesłanej z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Oceniając wynikający z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. warunek zasadności przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, w kontekście przedstawionych we wniosku okoliczności faktycznych, stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, iż nie posiada, jak również nie jest w stanie zgromadzić, oszczędności, które mogłyby zostać wykorzystane do pokrycia kosztów profesjonalnego pełnomocnika. Referendarz sądowy przeanalizował wniosek złożony na urzędowym formularzu PPF z uwzględnieniem zarówno obciążeń wynikających z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika jak i możliwości finansowych wnioskodawczyni. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na fakt, iż skarżąca uzyskuje stały dochód w wysokości 2.044,60 złotych netto miesięcznie. Skarżąca wprawdzie wskazała, że ponosi stałe wydatki, jednak kwota wymienionych wydatków nie wyczerpuje w całości dochodów uzyskiwanych z tytułu świadczenia emerytalnego. Wymienione przez nią wydatki obejmują opłatę za gaz - ok. 40 zł miesięcznie, opłatę za abonament telefoniczny - w miesiącu lutym 168,58 zł oraz czynsz za mieszkanie - 393,54 zł. Skarżącej ponosi również wydatki na leczenie. Z dokumentów nadesłanych w dniu 9 sierpnia 2013 r. wynika, że wydatki te kształtują się na poziomie ok. 100 zł miesięcznie. Porównując uzyskiwane dochody z ponoszonymi wydatkami oraz mając na uwadze, iż części kosztów (np. abonament telefoniczny w wysokości 168,58 zł) nie można uznać, za wydatki konieczne, należy zauważyć, że skarżąca jest w stanie ponieść również inne koszty poza kosztami utrzymania koniecznego. W związku z powyższym nie można uznać skarżącej za osobę, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku w środkach utrzymania koniecznego. Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie wygospodarować z własnego budżetu określonych środków finansowych i przeznaczyć je na koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W tym miejscu przywołać należy utrwalone już orzecznictwo, zgodnie z którym, strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc winien więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Zasadą jest, że to na stronie postępowania ciąży obowiązek uczestniczenia w finansowaniu prowadzonego z jej inicjatywy procesu sądowego, a wyjątkiem jest przerzucenie całego obowiązku w tym zakresie na Skarb Państwa. Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje również okoliczność, że postępowanie dotyczące uprawnień męża skarżącej toczyło się już kilkakrotnie przed organami administracji i sądem administracyjnym, tym bardziej więc skarżąca powinna być świadoma kosztów związanych z jego prowadzeniem. Referendarzowi sądowemu wiadome jest z urzędu, że wnioskodawczyni pokrywała koszty związane z prowadzeniem postępowania sądowego w tych sprawach. W poprzednich postępowaniach skarżąca i jej zmarły mąż mieli merytorycznie rozpoznane sprawy przez sądy administracyjne. Poza tym skarżąca już raz występowała ze skargą o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt VSA/Wa 700/08. Skarga ta została prawomocnie odrzucona. Skarżąca wnosząc kolejną skargę o wznowienie postępowania sądowego w tej samem sprawie winna liczyć się z obowiązkiem poniesienia kosztów takiego postępowania i ewentualnie rozpocząć gromadzenie środków finansowych, które pozwoliłyby jej na toczenie kolejnych sporów sądowoadministracyjnych. Skarżąca nie może natomiast przerzucać kosztów takiego postępowania na Skarb Państwa. Udzielenie stronie prawa pomocy jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w tym postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło