IV SA/Wa 606/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2011 r. znak: [...] w przedmiocie przekazania odwołania według właściwości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 ppsa stanowi, iż jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W przedmiotowej sprawie powyższy warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został spełniony. J. B. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie przekazania wniesionego przez nią odwołania według właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w K.. Zarządzeniem z dnia 12 kwietnia 2011 r. Przewodniczący wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Strona wróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że: 1. ma 75 lat i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, 2. jej dochód stanowi świadczenie emerytalne w wysokości 1.052,69 zł netto miesięcznie, 3. jest właścicielką domu o powierzchni 56 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 0,49 ha, 4. posiada zasoby pieniężne w kwocie 42.000 zł, 5. dom, w którym mieszka nie ma instalacji wodno-kanalizacyjnej, jest stary i wymaga remontu, a posiadane przez skarżącą oszczędności nie wystarczają na pokrycie kosztów tego remontu, 6. dodatkowych nakładów wymaga gospodarowanie na nieruchomości rolnej, ponieważ skarżąca nie dysponuje własnym sprzętem rolniczym. Pismem z dnia 2 czerwca 2011 r. wezwano J. B. do złożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń potwierdzających jej stan majątkowy i możliwości płatnicze, to jest: 1. wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych, ewentualnie do złożenia oświadczenia o tym, że skarżąca nie posiada jakiegokolwiek rachunku bankowego, 2. kopii dokumentów wskazujących wysokość, stałych miesięcznych wydatków związanych z eksploatacją domu oraz kopii dokumentów wskazujących wysokość innych, niezbędnych wydatków skarżącej, ewentualnie - w razie braku możliwości udokumentowania wysokości wszystkich, niezbędnych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym - do złożenia oświadczenia o wysokości nieudokumentowanych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym, 3. oświadczenia wskazującego wszelkie inne okoliczności, które nie pozwalają skarżącej wygospodarować kwoty 100 zł na wpis od skargi w sytuacji, gdy dysponuje oszczędnościami w kwocie 42.000 zł. Stronie wyjaśniono, że jeżeli nie jest w stanie wygospodarować kwoty 100 zł z posiadanych oszczędności w kwocie 42.000 zł, to powinna udokumentować przeznaczenie tych oszczędności na inne, niezbędne cele, np. nadesłać dokumenty potwierdzające, że przeznaczyła posiadane oszczędności na konieczne naprawy lub remont domu. W odpowiedzi na opisane wezwanie J. B. złożyła do akt sprawy pismo z dnia 18 czerwca 2011 r., w którym: 1. przedstawiła zestawienie wydatków związanych z eksploatacją domu, kosztami zakupu leków, opłatami związanymi z gospodarowaniem na posiadanej nieruchomości rolnej i innymi bieżącymi potrzebami, 2. przedstawiła zestawienie kosztów remontu dachów domu i stajni, wymiany i naprawy podłóg oraz wymiany okien, 3. wymieniła inne prace remontowe, których wykonanie jest konieczne. We wskazanym piśmie skarżąca podała także, że w jej domu niezbędne jest przeprowadzenie prac remontowych, których koszty kilkakrotnie przekraczają kwotę posiadanych oszczędności. Ponieważ zaś otrzymywana przez nią emerytura w całości przeznaczana jest na pokrycie bieżących kosztów utrzymania, obecnie nie jest w stanie zaoszczędzić środków na dalszy remont. Do pisma strona dołączyła kserokopie dowodów wpłat potwierdzających wysokość części opłat związanych z bieżącym utrzymaniem domu, wyciąg z kont skarżącej w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, aktualny na dzień 30 grudnia 2009 r., kserokopię informacji PKO BP S.A. z dnia 18 sierpnia 2009 r. o likwidacji oszczędnościowej książeczki mieszkaniowej przez wypłatę środków oraz kserokopię dwóch stron książeczki oszczędnościowej z informacją o stanie oszczędności, aktualną na dzień 7 stycznia 2003 r. Pomimo upływu terminu wyznaczonego w wezwaniu z dnia 2 czerwca 2011 r. J. B. nie złożyła do akt sprawy ani aktualnych wyciągów z rachunków bankowych, ani oświadczenia, że obecnie nie posiada rachunku bankowego. Ponadto, chociaż skarżącej wyjaśniono, że jeżeli nie jest w stanie wygospodarować kwoty 100 zł na wpis od skargi z posiadanych oszczędności w kwocie 42.000 zł, to powinna udokumentować przeznaczenie tych oszczędności na inne, niezbędne cele (np. nadesłać dokumenty potwierdzajże, że przeznaczyła posiadane oszczędności na konieczne naprawy lub remont domu), J. B. nie udokumentowała tego rodzaju wydatków, a złożyła do akt sprawy jedynie opisane wyżej zestawienie kosztów remontu dachów, wymiany i naprawy podłóg oraz wymiany okien i wyliczenie innych prac remontowych, których wykonanie jest konieczne. Wykonanie przez skarżącą wezwania z dnia 2 czerwca 2011 r. w opisany sposób uniemożliwia dokonanie pełnej oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Aktualny na 30 grudnia 2009 r. wyciąg z kont w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-rozliczeniowej, podobnie jak kserokopia części książeczki oszczędnościowej, potwierdzająca saldo oszczędności sprzed ponad ośmiu lat, nie może stanowić podstawy do prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. Podstawą takiego orzeczenia może być wyłącznie ocena rzeczywistego, zatem i aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Brak aktualnych wyciągów z rachunków bankowych oraz nieudokumentowanie przeznaczenia posiadanych zasobów pieniężnych na remont domu lub inne niezbędne wydatki sprawia, że niemożliwe jest ustalenie, czy skarżąca nadal dysponuje wskazanymi w oświadczeniu o majątku oszczędnościami w kwocie 42.000 zł, czy też przeznaczyła je w całości lub w części na prace remontowe, których koszty podała w piśmie z dnia 18 czerwca 2011 r., bądź na inne niezbędne wydatki. Przedstawione zestawienie wydatków na remont domu nie pozawala nawet na ustalenie, czy podane przez J. B. koszty remontu (53.100,00 zł) zostały poniesione w całości, czy zostały poniesione dopiero w części, czy też są to zakładane koszty remontu. Dokonanie pełnej oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych J. B., a tym samym przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie będzie zatem możliwe dopóki skarżąca nie wykona należycie wezwania z dnia 2 czerwca 2011 r. Należy bowiem podkreślić, że jeżeli strona postępowania uchyla się od złożenia niezbędnych do oceny jej sytuacji materialnej dokumentów, to brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. Z treści art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wszakże wynika, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.