IV SA/Wa 608/10
WyrokWSA w Warszawie2010-05-21
Skład orzekający: Krystyna Napiórkowska, Jakub Linkowski, Tomasz Wykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa z powodu jego opuszczenia została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności w kontekście prawidłowości ustaleń faktycznych dotyczących statusu gospodarstwa i udziału właściciela w postępowaniu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 80, 107 § 3 k.p.a.), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nadzoru nie ocenił w sposób należyty, czy organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił i udokumentował przesłanki do przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa, w tym kwestię jego opuszczenia i braku uprawiania.Stan faktyczny
Skarżący J. G. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy S. z 1976 r. o przejęciu jego gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa. Zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa, w tym brak skutecznego doręczenia, nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i prawnego, a także pozbawienie go czynnego udziału w postępowaniu. Organy administracji (Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi) dwukrotnie odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji, uznając, że przesłanki do przejęcia gospodarstwa były spełnione. Skarżący wniósł skargę do WSA w Warszawie.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z lutego 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z czerwca 2009 r. Zasądził od Ministra na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2010 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego J. G. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wnioskiem z dnia [...] października 2007r. skierowanym do Wojewody [...] J. G. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy S. z dnia [...] sierpnia 1976r. orzekającej o przejęciu na własność Skarbu Państw bez odszkodowania gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,42 ha położonego we wsi S. stanowiącego jego byłą własność. Uzasadniając swój wniosek J. G. podniósł, iż przejęcie gospodarstwa jako opuszczonego nastąpiło z rażącym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego, co powinno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji na podstawie art. 156 k.p.a. Wnioskodawca podniósł, iż zarówno zaskarżona decyzja jak i zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia [...] lipca 1976r. oraz protokół spisany w dniu [...] grudnia 1975r. w sprawie lustracji i spisu gospodarstwa rolnego nie zostały ówcześnie skutecznie doręczone, a dopiero po 31 latach otrzymał je w formie kserokopii, co uzasadnia ocenę, że rażąco zostały naruszone przepisy prawa procesowego. Wskazał także na rażące naruszenie ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r, o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz, U. Nr 39, poz. 198) poprzez wydanie decyzji w oparciu o nieistniejący stan faktyczny, bezpośrednio po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu, na podstawie którego nabył prawo własności przedmiotowych działek, uniemożliwiając w ten sposób podjęcie działalności rolniczej. Ponadto postępowanie administracyjne było prowadzone w okresie przerwy wegetacyjnej oraz dotyczyło m.in. upraw leśnych.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2007r. wydanym na podstawie art. 65§1 i art. 157§1 k.p.a. przekazał wniosek J. G. do rozpoznania jako organowi właściwemu Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2009r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym powyżej wymienionej decyzji Naczelnika Gminy S. z dnia [...] sierpnia 1976r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister podał, iż przejęcie przedmiotowego gospodarstwa nastąpiło na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie
1
dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174) oraz §1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198). W myśl tych przepisów gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, przy czym stosownie do § 1 ust. 1 ww rozporządzenia, za gospodarstwo rolne opuszczone uważało się gospodarstwo na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika lub dzierżawcę.
Organ podniósł, iż w niniejszym postępowaniu administracyjnym wnioskodawca nie przedstawił dowodów, które w sposób oczywisty wskazywałyby, iż nie doszło do spełnienia wskazanych warunków, pozwalających na przejęcie gospodarstwa. Nadto wskazał, iż wydanie wówczas takiego rozstrzygnięcia nie było uwarunkowane wykazaniem, że utrzymanie produkcji rolniczej w tym gospodarstwie było niezbędne ze względna interes Państwa.
Minister podkreślił, że w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji Naczelnik Gminy S. wskazał, iż na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że przedmiotowe gospodarstwo jest niezagospodarowane od kilku lat i leży odłogiem. Twierdzenie, że decyzja rażąco narusza prawo nie może być oparte na domniemaniu. Odnosząc się do zarzutu wnioskodawcy, iż nie brał on udziału w postępowaniu dotyczącym przejęcia na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego, organ stwierdził, że ewentualnego zaistnienia tej wady nie można rozważać w kategoriach rażącego naruszenia prawa. Zarzut pozbawienia czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym może być rozpoznawany wyłącznie na gruncie przesłanek wznowienia postępowania. Mając powyższe na uwadze Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, iż w przypadku przedmiotowego gospodarstwa zostały spełnione wszystkie przesłanki wskazane w art. 2 ww ustawy z dnia 13 lipca 1957r. oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył J. G., który zarzucił organowi nadzorczemu naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7, 8, 77§ 1 i 107§ 3
k.p.a. Wskazał, iż organ nie podjął żadnych czynności prowadzących do ustalenia czy gospodarstwo mogło być faktycznie uznane za opuszczone w rozumieniu ww rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r., co było podstawowym prawnym wymogiem w świetle obowiązujących ówcześnie przepisów prawa, zwłaszcza art. ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, pozwalającym na jego przejęcie na rzecz Państwa. Organ nie uwzględnił okoliczności, że wnioskodawca stał się właścicielem gospodarstwa rolnego niespełna na trzy tygodnie przed przeprowadzeniem lustracji gospodarstwa (o ile faktycznie była ona przeprowadzona w ramach postępowania prowadzonego przez Naczelnika Gminy), co powoduje, że nie istniały żadne podstawy do zastosowania w stanie faktycznym sprawy przepisów stanowiących podstawę prawną wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 1976r. o przejęciu gospodarstwa na własność Skarbu Państwa. Skarżący podniósł, że część przejętego gospodarstwa stanowiły lasy, a w związku z tym Naczelnik Gminy nie miał prawa oceniać tej części gospodarstwa pod kątem jego uprawiania bądź też nie i nie było podstaw do przejęcia całości gospodarstwa.
Skarżący zarzucił organowi, iż przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy ograniczył się wyłącznie do oceny wzajemnej relacji istniejącej pomiędzy art. 156 k.p.a., a zarzutem zawartym we wniosku z dnia [...] października 2007 r. dotyczącym braku czynnego udziału wnioskodawcy w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez naczelnika gminy S. i odniósł tę okoliczność tylko do kwestii możliwości żądania wznowienia postępowania. Nie rozważył natomiast innych istotnych zarzutów podniesionych przez wnioskodawcę, a mianowicie prowadzenia lustracji gospodarstwa przed faktycznym wszczęciem postępowania administracyjnego oraz braku oceny stanu gospodarstwa po wszczęciu postępowania administracyjnego. Nadto organ nie odniósł się do zarzutu, iź lustrację gospodarstwa przeprowadzono w okresie przerwy wegetacyjnej uniemożliwiającej prowadzenie gospodarki rolnej ([...] grudzień 1975 r.). Ponadto podniósł, iż postępowanie w sprawie przejęcia gospodarstwa zostało wszczęte po upływie 8 miesięcy od daty lustracji, co oznacza, że protokół wizji gospodarstwa został sporządzony przed faktycznym wszczęciem postępowania, a zatem sprzecznie z ówczesnym art. 62 k.p.a. w myśl którego protokół mógł być sporządzony dopiero po wszczęciu postępowania. Skarżący wskazał, iż z przepisów ww. rozporządzenia
Rady Ministrów jednoznacznie wynikało, iż za gospodarstwo opuszczone można było uważać gospodarstwo gdy spełnione zostały kumulatywnie 2 przesłanki tj. w gospodarstwie nie zamieszkiwał właściciel, ani jego małżonek, dzieci lub rodzice i gospodarstwo nie było w całości lub w większej części uprawiane przez właściciela bądź użytkownika lub dzierżawcę. Zdaniem skarżącego w sprawie niniejszej nie została spełniona druga z tych przesłanek bowiem formalnie skarżący stał się właścicielem gospodarstwa dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] października 1975 r., które uprawomocniło się w listopadzie 1975 r. i po tej dacie mógł pełnoprawnie rozporządzać gospodarstwem. Dopiero od tego momentu organ mógł dokonywać ustaleń, czy gospodarstwo jest uprawiane przez właściciela. W ocenie skarżącego powyższe okoliczności wskazują, że gospodarstwo przedmiotowe odziedziczone przez niego po ojcu nie spełniało przesłanek pozwalających na uznanie go za nieuprawiane w całości lub w większej części przez właściciela, a w związku z tym, do tego gospodarstwa nie mógł znaleźć zastosowania przepis art. 2 ww. ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. stanowiącej podstawę prawną decyzji Naczelnika gminy S.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2009r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że w przedmiotowym gospodarstwie nie zamieszkiwał ani właściciel, ani jego małżonek, dzieci lub rodzice. Okoliczności tej nie podważał wnioskodawca, natomiast zarzut podnoszony przez wnioskodawcę J. G., że stał się właścicielem gospodarstwa dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu z dnia [...] października 1975 r. o dziale spadku i od tego momentu mógł pełnoprawnie rozporządzać gospodarstwem jak również ta data mogła stanowić datę początkową przy ustalaniu stanu agrotechnicznego gospodarstwa, jest zdaniem organu, zarzutem nieuprawnionym. Zgodnie bowiem z art. 925 k.c. spadkobierca nabywa spadek z chwilą jego otwarcia, tj. z chwilą śmierci spadkodawcy. Ojciec wnioskodawcy – J. G. zmarł [...] lipca 1973 r. i w tej dacie jego syn - wnioskodawca stał się właścicielem przedmiotowego gospodarstwa. W tej sytuacji organ stwierdził, że protokół w sprawie lustracji gospodarstwa sporządzony w dniu [...] grudnia 1975 r. dotyczył gospodarstwa rolnego, którego właścicielem od ponad 2 lat był wnioskodawca J. G. Ponadto w aktach sprawy znajduje się zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie przejęcia na własność Państwa opuszczonego
gospodarstwa rolnego, jak i zawiadomienie o dacie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Minister przyznał, iż w trakcie postępowania nieważnościowego nie odnaleziono dokumentów z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, jednakże zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy w zakresie ich działania, stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowe stwierdzone. Dokumentom urzędowym przyznaje k.p.a. zwiększoną moc w zakresie tego, "co zostało w nich urzędowe stwierdzone", jeżeli zostaną spełnione łącznie 2 przesłanki: dokumenty sporządzono w przypisane formie i dokumenty sporządziły powołane do tego dokumenty państwowe w ich zakresie działania, a zatem organy państwowe właściwe do orzekania. W rozpatrywanym przypadku przedmiotowe orzeczenie zostało wydane w drodze decyzji przez organ właściwy do jej wydania, a więc oba warunki wynikające z art. 76 k.p.a. zostały spełnione. Minister podkreślił, iż dołożył wszelkich starań w celu wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie. Organ nie jest odpowiedzialny za zachowane materiały archiwalne, jednakże dostępne dokumenty w sprawie, zdaniem organu, stanowią wystarczającą podstawę do wydania stosownego rozstrzygnięcia.
W świetle powyższych ustaleń Minister stwierdził, iż decyzja Naczelnika gminy S. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa oraz, że w przypadku przedmiotowego gospodarstwa spełnione zostały wszystkie przesłanki wskazane w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r.o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym i w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych.
Skargę na powyższą decyzję wniósł J. G. zarzucając naruszenie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r.o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym i par. 1 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych poprzez przyjęcie, iż spełnione zostały określone ww. przesłanki pozwalające na uznanie za opuszczone gospodarstwo rolne stanowiące własność skarżącego pomimo, że przed wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 1976 r. nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego mającego za przedmiot ustalenie czy gospodarstwo to może być uznane za opuszczone w rozumieniu ww. przepisów. Skarżący wskazał również na naruszenie
przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie: art. 7, 8, 77 § 1,107§ 3 i 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wskazując na powyższe naruszenia wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika gminy S. z dnia [...] sierpnia 1976 r. W uzasadnieniu swojej skargi przytoczył argumentację odpowiadającą w swojej treści wywodom zawartym we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Dodatkowo skarżący podniósł, iż organ nadzorczy w ogóle nie ustosunkował się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy a tym samym uchybił obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] czerwca 2009 r. wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 80 i art. 107 §3 kpa, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
Powołane decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydane zostały w procedurze oceny legalności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...] sierpnia 1976 r., określonej w art. 156 i nasi kpa. Rolą organu nadzoru było zatem ustalenie, czy kontrolowana decyzja Naczelnika Miasta i Gminy wydana została przy spełnieniu wszystkich warunków prawnie określonych, wynikających z obowiązujących ówcześnie aktów prawnych stanowiących podstawę do jej wydania, a w szczególności, czy spełnienie tych warunków zostało należycie wyjaśnione i udokumentowane. Organ nadzoru nie ocenia więc spełnienia przesłanek do przejęcia gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa, lecz ocenia, czy organ wydający decyzję o przejęciu gospodarstwa, w wystarczający sposób ustalił zaistnienie wszystkich przesłanek do wydania takiej decyzji. Z dokonania właśnie takiej oceny, organ nadzoru nie wywiązał się w sposób wynikający z art. 7 kpa, jak również nie dokonał oceny wszystkich okoliczności w ramach art. 80 kpa, przez co naruszył te przepisy w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawę materialnoprawną decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...] sierpnia 1976 r., stanowił art. 2 ustawy z dnia 13.07.1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 15.07.1961 r. zmieniającą ustawę z dnia 13.07.1957 r. (...) (Dz. U. Nr 32, poz. 161) - uchylony w 1982 r. ustawą z dnia 26.03.1982 r. - o ochronie gruntów rolnych i leśnych (art. 51). Stosownie do jego treści "gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18.04.1955 r. o uwłaszczeniu (...), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu [...].04.1955 r. oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne".
W art. 3 ust. 2 cyt. ustawy zawarta została delegacja upoważniająca Radę Ministrów do wydania rozporządzenia ustalającego warunki, w jakich gospodarstwa rolne uważane są za opuszczone przez właściciela.
Wykonując tę delegację Rada Ministrów wydała w dniu 5 sierpnia 1961 r. rozporządzenie w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198).
Zgodnie z § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia "za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, użytkownika albo dzierżawcę". Obowiązkiem organu nadzoru było zatem wyjaśnienie, czy przy wydaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 1976 r. Naczelnik Miasta i Gminy w S. prawidłowo ustalił i udokumentował zaistnienie przesłanki opuszczenia gospodarstwa przez właściciela oraz, że nie było ono uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym.
Ze zgromadzonych przez organ nadzoru akt sprawy wynika, iż w chwili wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 1976 r. gospodarstwo o powierzchni 6,77 ha położone we wsi S. stanowiło własność skarżącego J. G. s. J., zamieszkałego w miejscowości K. Taki ogólny obszar gospodarstwa był przedmiotem lustracji i opisu przeprowadzonej przez trzyosobową komisję w dniu [...] grudnia 1957r., z której to czynności sporządzono protokół. W protokole tym stwierdzono, że grunty jak i użytki zielone od kilku lat nie są uprawiane i nie są
stosowane żadne nawożenia. Powyższy protokół stanowił podstawę ustalenia stanu faktycznego, w oparciu o który Naczelnik Gminy S. orzekł kontrolowaną decyzją o przejęciu przedmiotowego gospodarstwa na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania.
Zasadnym jest zauważyć, iż zakwestionowaną w postępowaniu nieważnościowym decyzją Naczelnik Gminy rozstrzygnął w przedmiocie gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,42 ha, gdy tymczasem powołany powyżej protokół i dokonane w nim ustalenia odnosiły się do gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,77ha. Powyższa okoliczność wskazuje na dowolność ustaleń organu. Naczelnik Gminy S. w uzasadnieniu swojej decyzji nie wyjaśnił powodów przyjęcia innej powierzchni przedmiotowego gospodarstwa, niż ta, która była objęta czynnością lustracji i spisu potwierdzoną w/w protokołem.
Podkreślić należy, iż decyzje wydawane na podstawie art. 2 ust. 1 w/w ustawy z dnia 13 lipca 1957r., na podstawie której Naczelnik Gminy S. orzekł o przejęciu gospodarstwa rolnego, mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 k.p.a. Organ nadzorczy nie dokonał oceny kontrolowanej decyzji Naczelnika Gminy S. w kontekście powyższych wymogów. Przyjął, że skoro ustalenia postępowania wyjaśniającego powołane zostały w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji (sprowadzającego się do jednego zdania), to pomimo braku dokumentów z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego , należy przyjąć domniemanie zgodności z prawdą tego, co zostało w dokumentach sporządzonych na etapie postępowania wyjaśniającego stwierdzone.
Sąd nie podziela takiego stanowiska organu bowiem prowadziłoby ono do naruszenia podstawowych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego. Ponadto w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest pośrednich dowodów, które wskazywałyby jakie czynności podejmowane były Naczelnika Gminy w toku postępowania wyjaśniającego, tym bardziej, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania wydane zostało w dniu [...] lipca 17976r, zaś decyzja w dniu [...] sierpnia 1976r.
8
Trafne jest zarzut skarżącego, iż zaskarżona decyzja Ministra nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Organ nie odniósł się do wszystkich zarzutów i okoliczności podnoszonych przez skarżącego.
Zdaniem Sądu dla oceny , czy w dacie wydawania kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji Naczelnika Gminy S. w sprawie niniejszej występowała przesłanka ustawowa opuszczenia gospodarstwa rolnego, istotne znaczenie miały okoliczności podnoszone przez skarżącego związane z niemożliwością objęcia w posiadanie przedmiotowego gospodarstwa odziedziczonego w 1973r. po jego ojcu, ze względu na toczące się postępowanie sądowe o dział spadku. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że pomiędzy spadkobiercami nie było zgody co do ugodowego objęcia posiadania i dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia sądowego o dziale spadku, skarżący jesienią 1975r. miał możliwość zajęcia się przedmiotowym gospodarstwem. Mając taki zamiar zwolnił się z dotychczasowej pracy, co znajduje potwierdzenie w świadectwie pracy zawartym w aktach sprawy. Wszystkie te okoliczności wskazują, że wymagało rozważenia przez organ nadzorczy, czy Naczelnik Gminy prawidłowo usalił i udokumentował, iż przedmiotowe gospodarstwo było opuszczone w rozumieniu art. 2 w/w ustawy z dnia 13 lipca 1957r. Przy dokonywaniu takiej oceny Minister winien mieć na uwadze, iż celem powyższej regulacji prawnej było doprowadzenie do właściwego, zgodnie z przeznaczeniem wykorzystywania gruntów rolnych. Skoro skarżący, po uregulowaniu spraw majątkowych związanych z nabyciem przedmiotowego gospodarstwa, miał zamiar zająć się jego prowadzeniem, to brak podstaw do przyjęcia, że grunty te leżałyby odłogiem.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ orzekający dokona oceny wykazania spełnienia przesłanek do przejęcia przedmiotowego gospodarstwa, mając na uwadze powyższe wywody i wskazania.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło