IV SA/Wa 613/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 ppsa stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W przedmiotowej sprawie powyższy warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został spełniony. R. J. w piśmie z dnia 12 lutego 2016 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy ustalenia – na wniosek skarżącego - warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie siedmiu budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 9 marca 2016 r., doręczonym w dniu 23 marca 2016 r., stronę wezwano do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł. W dniu 24 marca 2016 r. R. J. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Ponieważ rzeczony wniosek został złożony na nieobowiązującym formularzu, w piśmie z dnia 12 kwietnia 2016 r. (karty 21 i 22 akt sprawy) wezwano stronę do złożenia wniosku na urzędowym formularzu według obowiązującego wzoru. Jednocześnie (pismo z dnia 12 kwietnia 2016 r. na kartach 23 – 25 akt sprawy) skarżącego zobowiązano do złożenia w terminie 21 dni dokumentów źródłowych i dodatkowego oświadczenia potwierdzających jego stan majątkowy i możliwości płatnicze, to jest: a) zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego, że R. J. jest osobą bezrobotną; b) wyciągów z posiadanych przez R. J. rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; c) zaświadczenia z właściwego biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazującego, czy R. J. w latach 2014 i 2015 otrzymywał płatności bezpośrednie lub inne świadczenia wypłacane przez tę agencję oraz d) oświadczenia córki potwierdzającego, że udziela skarżącemu pomocy, wykupując niezbędne mu leki i płacąc rachunki za energię elektryczną. Wnioskującego poinformowano, że żądane dokumenty i oświadczenie są niezbędne do dokonania oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Oba opisane wyżej wezwania doręczono R. J. w dniu 19 kwietnia 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 32 akt sprawy). W dniu 25 kwietnia 2016 r. (data stempla pocztowego – karta nr 31 akt sprawy) skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na formularzu według obowiązującego wzoru. Pomimo upływu wyznaczonego terminu (upłynął 10 maja 2016 r.) R. J. nie wykonał natomiast należycie wezwania z dnia 12 kwietnia 2016 r. do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowego oświadczenia potwierdzających jego stan majątkowy i możliwości płatnicze. Do wniosku złożonego na obowiązującym formularzu dołączył jedynie kserokopię zaświadczenia Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. potwierdzającego, że jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Treść powołanych przepisów ppsa nie pozostawia natomiast wątpliwości co do tego, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie ocena rzeczywistego stanu rodzinnego, majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, przy czym z art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wynika też, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Jeśli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 ppsa uzupełniających to oświadczenie dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń. Konstrukcja art. 255 ppsa zakłada obowiązek współpracy wnioskującego z sądem (referendarzem sądowym) w ustalaniu rzeczywistych możliwości płatniczych (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt II OZ 794/13. Niepublikowane). Tymczasem R. J., składając do akt sprawy tylko jeden z dokumentów żądanych w wezwaniu z dnia 12 kwietnia 2016 r., w istocie zaniechał tej współpracy. Mając na względzie, że skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, co obliguje go do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, należy zauważyć, że w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2464/15 zakończonej postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2016 r. odrzucającym skargę, R. J. był reprezentowany przez adwokata z wyboru, któremu udzielił pełnomocnictwa w sierpniu ubiegłego roku. We sprawie tej pełnomocnik uiścił w imieniu skarżącego wpis od skargi, który został zwrócony po stwierdzeniu prawomocności wskazanego postanowienia. Odstępując od złożenia całości wymienionych w wezwaniu z dnia 12 kwietnia 2016 r. dokumentów skarżący nie usunął więc wątpliwości, jakie budzi złożone przez niego oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach. Tym samym uniemożliwił dokonanie oceny jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Trzeba podkreślić, że brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskującego, jeżeli on sam uchyla się od złożenia niezbędnych do oceny tej sytuacji dokumentów. W konsekwencji wniosek R. J. o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.