IV SA/Wa 618/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie asesor WSA Aneta Opyrchał, asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2007 r. sprawy ze skargi K. N. i M. B. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie wygaszenia z urzędu strefy ochronnej wokół oczyszczalni -oddala skargę- Decyzją z dnia [...] września 2006 r znak: [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), wygasił z urzędu decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1983 r. znak: [...], ustanawiającą strefę ochronną wokół oczyszczalni ścieków w E. Od tej decyzji odwołali się właściciele gruntów położonych w powyższej strefie ochronnej. Odwołująca A. M. wskazała, iż powołany w podstawie prawnej decyzji art. 26 ust. 2 dotyczy tylko obiektów, które zaprzestały negatywnie oddziaływać na środowisko, podczas gdy oczyszczalnia w E. nie jest takim obiektem, a położony wokół niej zanieczyszczony teren nie został przywrócony do stanu właściwego. Z kolei K. N. i M. B. żądali uchylenia decyzji i merytorycznego rozpatrzenia zasadności likwidacji strefy ochronnej, wskazując przy tym, że wydając decyzję organ I instancji nie przedstawił materiałów dokumentujących, że prowadzący instalację ograniczył oddziaływanie do terenu, do którego posiada tytuł prawny. Niezależnie od powyższego odwołujący podnieśli, iż Wojewoda [...] naruszył art. 26 ust. 5 ww. ustawy, w związku z wielokrotną odmową wykupu ich działek. Wskazali także, iż naruszony został art. 26 ust. 6, gdyż korekta strefy ochronnej lub jej zniesienie mogło nastąpić w styczniu 2006 r. K., W. i A. W. w odwołaniu opisali nieprawidłowości jakie istniały w czasie obowiązywania strefy ochronnej, w związku z wydawanymi przez organy zarządzeniami i zaleceniami dotyczącymi tego obszaru. W szczególności podkreślili uciążliwości związane z negatywnym oddziaływaniem oczyszczalni. Podnieśli, że nie wszystkim poszkodowanym zostały wypłacone odszkodowania z tytułu szkodliwego oddziaływania obiektu. W związku z podjętym rozstrzygnięciem zażądali wyjaśnienia wszystkich dotychczasowych i przyszłych problemów związanych z omawianą strefą ochronną. W wyniku rozpoznania powyższych odwołań zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2006r. Nr [...] Minister Środowiska działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a w związku art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2006 r znak: [...]. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy i po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, że podniesione w odwołaniach zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 26 ust. 1 ww. ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, prowadzący instalacje, posiadający decyzje o ustanowieniu stref ochronnych wydane na podstawie ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska obowiązani byli w terminie do dnia 31 grudnia 2005 r. do ograniczenia szkodliwego oddziaływania na środowisko do terenu, do którego posiadają tytuł prawny. Stosownie zaś do treści art. 26 ust. 2 ustawy "po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 wojewoda z urzędu stwierdza wygaśnięcie wydanych na podstawie dotychczasowych przepisów decyzji w sprawie stref"., co też uczynił w niniejszej sprawie. Ponadto analizując materiał dowodowy organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie organu I instancji przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 61 § 4 Kpa, gdyż strony postępowania nie były powiadomione o jego wszczęciu, jednakże mając na względzie, że stronom doręczono tę decyzję i strony miały możliwość wniesienia odwołania, wadliwość tę uznał jako uchybienie nie mające wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Jednocześnie organ wskazał, że nie można zgodzić się z podniesionym w odwołaniach zarzutem o przekroczeniu przez organ I instancji terminu do wydania rozstrzygnięcia o wygaszeniu decyzji o strefie ochronnej. Przepis art. 26 ust.2 ustawy o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw jednoznacznie stanowi, iż taka decyzji powinna być wydana po upływie terminu wskazanego w ust. 1 tego artykułu, czyli po upływie 31 grudnia 2005 r., a nie jak błędnie sądzą strony w miesiącu styczniu. Nie można również zgodzić się z zarzutem dotyczącym braku materiałów dowodowych potwierdzających, że oczyszczalnia w E. ograniczyła szkodliwe oddziaływanie na środowisko do terenu, do którego posiada tytuł prawny. W postępowaniu prowadzonym na podstawie ww. art.26 ust. 2 bez znaczenia jest czy prowadzący instalację ograniczył jej oddziaływanie, natomiast stosownie do treści art. 26 ust. 6 tej ustawy, jeżeli po upływie 31 grudnia 2005 r prowadzący instalacje nie ograniczy szkodliwego oddziaływania na środowisko do terenu, do którego posiada tytuł prawny, wojewódzki inspektor ochrony środowiska, w drodze decyzji, wstrzyma działalność powodującą szkodliwe oddziaływanie na środowisko. Odnosząc się natomiast do sprawy odszkodowań z tytułu negatywnego oddziaływania oczyszczalni na grunty położone w bezpośrednim sąsiedztwie tego obiektu organ wskazał, iż zgodnie z art. 26 ust. 5 właściciele nieruchomości położonych w strefie ochronnej mogli do dnia 31 grudnia 2006 r. żądać wykupu nieruchomości lub jej zamiany na inną, na zasadach określonych w art. 129-134 Prawa ochrony środowiska. Obecnie zaś, w związku z upływem powyższego terminu, niemożliwe jest już dochodzenie wszelkich odszkodowań na drodze administracyjnej, gdyż nie istnieje przepis prawa, który mógłby stanowić podstawę do przeprowadzenia w tym zakresie postępowania administracyjnego. W związku z powyższym poszkodowanym przysługuje wyłącznie droga sądowa. Wskazane zaś w odwołaniach sprawy związane z okresem funkcjonowania strefy ochronnej nie dotyczą zdaniem organu przedmiotowego postępowania, którego istotą było wyłącznie wypełnienie przez Wojewodę ustawowej dyspozycji zawartej w powołanym wyżej art. 26 ust. 2 ustawy o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. Skargi na decyzję Ministra Środowiska wnieśli K. N. i M. B. zarzucając, iż orzekające w sprawie organy przed wydaniem decyzji o wygaszeniu z urzędu decyzji ustanawiającej strefę ochronną wokół oczyszczalni ścieków w E. nie uzależniły tego faktu od zachowania się prowadzącego instalację. Tymczasem oczyszczalnia nie zaniechała szkodliwych emisji, nie wykonała zabezpieczenia w postaci bariery ochronnej składającej się ze szpaleru drzew i krzewów, nie opracowano raportu o oddziaływaniu oczyszczalni na środowisko. Wprawdzie jak podnoszą skarżący zgodnie z art. 26 ust. 6 ustawy obowiązek kontroli ciąży na Wojewódzkim Inspektorze Ochrony Środowiska, jednakże niewiadomym jest czy podejmie on stosowne działania. Obecnie zaś wobec wygaszenie strefy ochronnej nie zostali oni poinformowani o statusie prawnym przedmiotowego terenu oraz o uprawnieniach jakie im przysługują, jako osobom ograniczonym w sposobie korzystania z należącej do nich nieruchomości, bowiem do tej pory nie cofnięto decyzji z 1996r. wydanej przez Urząd Wojewódzki w E. o zakazie uprawy warzyw spożywczych w stanie zielonym, owoców miękkich, roślin okopowych i pastewnych oraz zielarskich. Do Sądu wpłynęła także skarga A. M., niemniej jednak została ona odrzucona postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007r. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skargi nie zasługują na uwzględnienie . Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 ustawy Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, iż nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm), Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2006r., którą działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a w związku art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm. -zwanej w dalszej części "ustawą"), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2006 r. orzekającą o wygaszeniu z urzędu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1983 r. znak: [...], ustanawiającej strefę ochronną wokół oczyszczalni ścieków w E. Podstawę do orzekania w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw o wprowadzeniu ustawy. Zgodnie z art. 26 ust. 1 tej ustawy, prowadzący instalację, posiadający decyzję o ustanowieniu stref ochronnych wydane na podstawie ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196, ze zm ) obowiązani byli w terminie do dnia 31 grudnia 2005 r. do ograniczenia szkodliwego oddziaływania na środowisko do terenu, do którego posiadają tytuł prawny. Stosownie zaś do treści art. 26 ust. 2 ustawy "po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 wojewoda z urzędu stwierdza wygaśnięcie wydanych na podstawie dotychczasowych przepisów decyzji w sprawie stref". Mając na uwadze powyższe należy wskazać, iż przedmiotem wygaszenia w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1983 r. wydana na podstawie ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229) i rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno- budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48). Podnieść zatem należy, iż wprawdzie decyzja powyższa nie została wydana wprost w oparciu o przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska, niemniej jednak jak wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (patrz postanowienie z dnia 1 września 2005 r. sygn., akt II 0W 32/05 LEX nr 210327), użyte w art. 26 ust.2 ustawy sformułowanie "wydane na podstawie dotychczasowych przepisów" odnosi się nie tylko do stref ochronnych ustanowionych na podstawie w/w ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Zatem uznać należy, iż w rozpatrywanej sprawie, decyzja której wygaśnięcie stwierdził Wojewoda [...], spełniała przesłankę, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy. Tym samym, w związku z dyspozycją zawartą w tym artykule, Wojewoda zobowiązany był do wszczęcia z urzędu postępowania i wygaszenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1983 r. ustanawiającą strefę ochronną. Odnosząc się do zarzutów skarżących, podniesionych w skardze wskazujących, iż w ich ocenie przed wydaniem zaskarżonej w sprawie decyzji organ winien był przeprowadzić postępowanie w celu zbadania, czy oczyszczalnia ograniczyła negatywne oddziaływanie do terenu do którego posiada tytuł prawny należy wskazać, iż w ocenie Sądu obowiązek taki nie wynika z treści art. 26 ust. 2 ustawy. Stosownie do treści art. 26 ust. 6 ustawy organem właściwym do dokonania oceny spełnienia przez prowadzącego instalację w zakreślonym ustawą terminie ciążących na nim w tym zakresie obowiązków, jest wojewódzki inspektor ochrony środowiska. Uznać zatem należy, iż organy orzekające w niniejsze sprawie w świetle brzmienia art. 26 ust. 2 ustawy zobowiązane były jedynie do wydania decyzji o określonej treści tj. wygaszenia z urzędu decyzji w sprawie stref ochronnych, co też uczyniły. Poza zakresem orzekania organów leżały zatem kwestie związane z ograniczeniami jakie funkcjonują na terenach byłej strefy. Wskazać bowiem należy, iż zgodnie z art. 26 ust. 5 ustawy właściciele nieruchomości położonych w strefie ochronnej mogli do dnia 31 grudnia 2006 r. żądać wykupu nieruchomości lub jej zamiany na inną, na zasadach określonych w art. 129-134 Prawa ochrony środowiska, jeżeli korzystanie z niej w sposób dotychczasowy byłoby związane z istotnymi ograniczeniami lub utrudnieniami. Obecnie zaś, w związku z upływem powyższego terminu, niemożliwe jest już dochodzenie wszelkich odszkodowań na drodze administracyjnej, gdyż nie istnieje przepis prawa, który mógłby stanowić podstawę do przeprowadzenia w tym zakresie postępowania administracyjnego. Wprawdzie, jak wskazali skarżący ubiegali się oni wielokrotnie o wykup ziemi, niemniej jednak bezskutecznie, bowiem nie doszło do podpisania stosownych umów, okoliczność ta nie mogła mieć jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia organu orzekającego w niniejszej sprawie. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy skarżącym, jako poszkodowanym w wyniku działań oczyszczalni przysługuje bowiem obecnie wyłącznie możliwość wystąpienia ze stosownym powództwem do właściwego sądu powszechnego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na mocy art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm) orzekł jak w sentencji.