IV SA/Wa 620/18
WyrokWSA w Warszawie2018-05-29
Skład orzekający: Jarosław Łuczaj, Kaja Angerman, Anita Wielopolska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy utrata faktycznej możliwości władania nieruchomością przez poprzedniego właściciela lub jego następców prawnych po dniu 5 kwietnia 1958 r. jest wystarczającą przesłanką do przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeśli nieruchomość przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji nie wykazały w sposób wystarczający, kiedy dokładnie poprzedni właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania nieruchomością. Samo podpisanie protokołu zdawczo-odbiorczego nie jest wystarczające do ustalenia tej daty, a brak jest dowodów potwierdzających faktyczne zajęcie gruntu pod inwestycję przed 5 kwietnia 1958 r. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7 i 77 k.p.a.) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość przejętą na podstawie dekretu z 1945 r. Organy administracji (Prezydent i Wojewoda) odmówiły przyznania odszkodowania, uznając, że poprzedni właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności błędne ustalenie daty utraty faktycznego władztwa nad nieruchomością, wskazując na dowody świadczące o korzystaniu z nieruchomości i ponoszeniu z nią związanych kosztów po tej dacie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. oraz zasądził od Wojewody [...] na rzecz skarżącego A. D. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Łuczaj, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), Protokolant ref. staż. Magdalena Dębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2018 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego A. D. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. D. od decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. odmawiającej przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy d. ul. [...] (ob. ul. [...]) ozn. nr hip. [...] - [...] - utrzymał ww decyzję Prezydenta w mocy.
Rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Nieruchomość położona w [...] przy d. ul. [...] (ob. ul. [...]) ozn. nr hip. [...] - [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu (w dniu 21 listopada 1945 r.) grunty nieruchomości [...], w tym grunty przedmiotowej nieruchomości, przeszły na własność gminy [...], a od 1950 r. na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Zgodnie z treścią zaświadczenia Sądu [...] dla [...] Nr [...] z dnia [...] października 1962 r., tytuł własności przedmiotowej nieruchomości uregulowany był na nazwisko J. D., na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1944 r. Nr [...].
Z akt administracyjnych dotyczących przedmiotowej nieruchomości wynika, iż pełnomocnik J. D. - adw. E. W. - w dniu 7 grudnia 1948 r. złożył, w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej przedmiotowej nieruchomości. Orzeczeniem z dnia [...] października 1951 r. Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło J. D. prawa własności czasowej do powyższego gruntu. Powyższe orzeczenie nie zostało skutecznie Ww doręczone. Aktualnie, na wniosek Skarżącego, prowadzone jest przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] postępowanie w przedmiocie stwierdzenia jego nieważności.
Pismem z dnia 10 kwietnia 1951 r. Pełnomocnik Ministra Budownictwa Miast i Osiedli wystąpił do Wydziału Polityki Budowlanej Prezydium Rady Narodowej o wyrażenie zgody, na przekazanie Stołecznej Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w [...] w zarząd i użytkowanie nieruchomości określone w załączonym wniosku terenowym Nr [...] (nieruchomości [...] stanowiące niezabudowane place, w tym m.in. nieruchomość przy d. ul. [...].). Zgodnie z jego treścią min. przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona pod budownictwo społeczno mieszkaniowe.
Pismem z dnia 13 kwietnia 1951 r., Prezydium Rady Narodowej w [...] wyraziło na powyższe zgodę. Zgodnie z treścią w/w pisma Prezydium Rady Narodowej w [...], przekazanie protokołem zdawczo-odbiorczym m.in. niniejszej nieruchomości miał dokonać Wydział Polityki Budowlanej Prezydium Rady Narodowej [...] po uprzednim stwierdzeniu przez Wydział Inspekcji Budowlanej Prezydium Rady Narodowej - Oddział Inspekcji Wykonawstwa, że Inwestor jest przygotowany do budowy. Stwierdzenie to zaś inwestor powinien był przedstawić w Wydziale Polityki Budowlanej. Jednocześnie Prezydium Rady Narodowej zastrzegło, że przed przekazaniem m.in. w/w nieruchomości protokołem zdawczo-odbiorczym, budowa nie może być rozpoczęta, a w szczególności niedopuszczalne jest ogradzanie terenu, wznoszenie baraków, zwózka materiałów i robienie wykopów. W aktach sprawy administracyjnej brak jest powyższego dokumentu - ww "stwierdzenia" inwestora.
Protokołem zdawczo-odbiorczym l.dz. [...] z dnia [...] października 1951 r., przedstawiciel Prezydium Rady Narodowej w [...], przekazał w zarząd i użytkowanie przedstawicielowi Stołecznej Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych teren położony pomiędzy ul. [...],[...],[...] i [...] w tym m.in. nieruchomość położoną przy d. ul. [...]. Powyższy protokół także nie zawiera wzmianki na temat tego, że inwestor przedłożył ww "stwierdzenie" w Wydziale Polityki Budowlanej. Przedmiotowa nieruchomość objęta była Ogólnym plan zabudowania [...] - plan strefowy, zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 roku. Według jego treści, strefa II a zabudowa luźna lub grupowa o 2 kondygnacjach i dopuszczalnej powierzchni zabudowy 30%.
W aktach sprawy znajduje się dowód uiszczenia przez J. D. opłaty z 1959 r. w spółce wodnej obwodu [...] ul. [...], tytułem uregulowania wezwania płatniczego dotyczącego nieruchomości położonej w [...] przy dawnej ul. [...].
J. D. pismem z dnia z dnia 28 grudnia 1962 roku (prezentata organu 31 grudnia 1962 roku) wystąpił Prezydium Rady Narodowej w [...] o odszkodowanie z tytułu przejęcie ww nieruchomosci. Decyzją z dnia [...] sierpnia 1964 roku MInisterstwo Gospodarki Komunalnej utrzymało w mocy decyzję Prezydium Rady Narodowej-Wydziału Gospodarki Terenami o odmowie przyznania ówczesnemu właścicielowi wnioskowanego odszkodowania, powołując się na przepis art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości i art. 9 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. [...].
W dniu 26 maja 2014 r., do Urzędu [...] wpłynął wniosek, złożony przez A. D. - następcę prawnego ówczesnego właściciela - o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w trybie art. 215 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Po jego rozpatrzeniu Prezydent [...], decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r., umorzył postępowanie w sprawie ustalenia przedmiotowego odszkodowania za ww nieruchomość. Po rozpoznaniu odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., Wojewoda [...] uchylił ww zaskarżoną decyzję Prezydenta [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
W dniu [...] czerwca 2017 r. Prezydent [...] wydał decyzję nr [...], w której ponownie odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Na skutek rozpatrzenia wniesionego przez A. D. od niej odwołania Wojewoda [...], zaskarżoną do Sądu decyzją utrzymał powyższą decyzję Prezydenta w mocy.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, iż zgodnie z art. 215 ust. 2 u.g.n. przepisy tej ustawy, dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, stosuje się odpowiednio m. in. do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Odnosząc się do pierwszej z wymienionych przesłanek tj. możliwości przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne organ odwoławczy uznał, iż przeznaczenie w planie dopuszczało zabudowę jednorodzinną. A zatem zgodnie z ww przepisem art. 215 ugn. została ona spełniona. Natomiast, odnosząc się do drugiej z koniecznych przesłanek, warunkujących przyznanie odszkodowania w powyższym trybie tj. utraty faktycznej możliwości władania stwierdził, iż poprzedni właściciel został pozbawiony faktycznego władztwa nad ww działką przed dniem 5 kwietnia 1958 r. O powyższym, zdaniem Wojewody, jednoznacznie świadczą zgromadzone w sprawie dokumenty, tj. 1) pismo z dnia [...] kwietnia 1951 r. znak: [...], w którym Pełnomocnik Ministra Budownictwa Miast i Osiedli, wystąpił do Wydziału Polityki Budowlanej Prezydium Rady Narodowej o wyrażenie zgody na przekazanie Stołecznej Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych [...] w zarząd i użytkowanie nieruchomości określone w załączonym wniosku terenowym Nr [...], 2) wniosek terenowy nr [...], z którego wynika, że nieruchomość położona przy d. ul. [...] została przeznaczona pod budownictwo społeczno mieszkaniowe, 3) pismo z dnia [...].04.1951 r. kierowane do Pełnomocnika Ministra Budownictwa Miast i Osiedli, w którym Prezydium Rady Narodowej w [...] wyraziło zgodę na przekazanie w zarząd Stołecznej Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych [...] nieruchomości warszawskich stanowiących niezabudowane place w tym m.in. nieruchomość przy d. ul. [...], 4) protokół zdawczo-odbiorczy l.dz. [...] z dnia [...] października 1951 r" którym przedstawiciel Prezydium Rady Narodowej w [...], przekazał w zarząd i użytkowanie przedstawicielowi Stołecznej Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych teren położony pomiędzy ul. [...],[...],[...] i [...] w tym m.in. nieruchomość położoną przy d. ul. [...].
Tym samym Wojewoda uznał za prawidłowe poczynione w tym zakresie ustalenia Prezydenta, iż utrata posiadania ww nieruchomości przez ówczesnego właściciela miała miejsce przed dniem 5 kwietnia 1958 r.
Ostatecznie organ odwoławczy stwierdził, iż Prezydent [...] podjął wyczerpującą w sprawie ilość czynności procesowych, mających na celu ustalenie spełnienia przesłanek z art. 215 ust. 2 u.g.n. Dokonał też analizy zgromadzonych dowodów oraz prawidłowej subsumcji stanu faktycznego i prawnego z nich wynikających do treści przepisu, będącego podstawą prawną orzekania w sprawie.
Jednocześnie wskazał, wbrew stanowisku Skarżącego, iż orzeczenie o odmowie ustanowienia własności czasowej z dnia 21 października 1951 r., co do którego Skarżący wskazuje na nieprawidłowości w jego doręczeniu, nie jest przedmiotem niniejszego postępowania i organ nie jest uprawniony do badania jego prawidłowości.
Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. D., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:
- art. 215 ust 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n.), poprzez wydanie decyzji odmownej w przedmiocie przyznania Skarżącemu odszkodowania za ww nieruchomość, pomimo że utrata faktycznej możliwości władania w/w nieruchomością, przez jej poprzedniego właściciela (tj. J. D.), nastąpiła po dniu 5 kwietnia 1958 r., gdy jednocześnie organy administracji ustaliły, że istniała możliwość przeznaczenia w/w nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26.10.1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...];
- art. 77 polegające na nie zebraniu i nie rozpatrzeniu w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w niniejszej sprawie pod kątem ustalenia konkretnej daty i zdarzenia skutkującego utratą możliwości władania w/w nieruchomością przez jego poprzedniego właściciela;
- art. 80 kpa poprzez uznanie przez organ administracji, iż w sprawie zostały przeprowadzone wszystkie dowody pozwalające na nieuwzględnienie wniosku i wydanie zaskarżonej decyzji,
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji zawierającej niepełne uzasadnienie, a mianowicie brak wskazania dowodów, na których organ administracji oparł rozstrzygnięcie oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Powołując się na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Skarżący min. wskazał, odnosząc się do drugiej przesłanki zawartej w ww art. 215 ust. 2 ugn. - tj. lit. b, iż "użyte w art. 215 ust. 2 u.g.n. pojęcie "faktyczna możliwość władania" odnosi się do stanu faktycznego, a nie prawnego. Obejmuje ono zatem sytuacje, gdy poprzedni właściciel lub jego następca prawny mógł realnie korzystać z nieruchomości. Przy tym,... nie chodzi w tym przypadku jedynie o efektywne korzystanie z nieruchomości, czyli czynienie użytku z gruntu, ale istnienie samej obiektywnej możliwości tego rodzaju korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku (por. wyrok; Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 1989 r., sygn. akt: IV SA 611/89 ...). Wojewoda natomiast, błędnie stwierdził, że o rzekomej utracie faktycznej możliwości władania ww nieruchomością przez jej poprzedniego właściciela (J. D.) przed dniem 5 kwietnia 1958 r., stanowią powołane w zaskarżonej decyzji dokumenty, gdy tymczasem w aktach sprawy brak jest ww "stwierdzenia" przez Wydział Inspekcji Budowlanej Prezydium Rady Narodowej - Oddział Inspekcji Wykonawstwa, że Inwestor jest przygotowany do budowy. To z kolei było podstawą do rozpoczęcia planowanej budowy. Protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 29 października 1951 r. również nie zawiera wzmianki na temat tego, że inwestor przedłożył to obligatoryjne stwierdzenie w Wydziale Polityki Budowlanej. Nie jest więc wiadomym, bo organy administracji tego nie ustaliły, w jakiej dacie określona inwestycja (budowa) faktycznie się rozpoczęła m.in. na przedmiotowej nieruchomości, a w rezultacie, kiedy konkretnie i na skutek jakiego zdarzenia nastąpiła utrata faktycznej możliwości władania nią przez jej poprzedniego właściciela (czy miało to miejsce przed, czy po 5 kwietnia 1958 r.). Poza tym, a co organy administracji zupełnie zignorowały, w aktach sprawy znajduje się ww dowód uiszczenia przez J. D. w 1959 r., czyli po ww dacie - 5 kwietnia 1958 r. wezwania płatniczego dotyczącego przedmiotowej nieruchomości (dowód wpłaty został załączony do odwołania skarżącego z dnia 25 czerwca 2017 r.). Powyższa okoliczność, zdaniem Skarżącego zatem wskazuje, iż utrata faktycznej możliwości władania nią przez w/w nastąpiła już po tej dacie. Oczywistym jest bowiem, że gdyby J. D. nie miał faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością w 1959 r., to nie wykazałby woli ponoszenia żadnych, związanych z nią, kosztów.
Niezależnie, jak podniósł Skarżący, własność Skarbu Państwa m.in. tejże nieruchomości, ujawniono w księdze wieczystej dopiero ww dniu [...] lutego 1974 r. (zawiadomienie z dnia 1 marca 1974 r. Państwowego Biura Notarialnego- w aktach sprawy), a jeszcze - na dzień co najmniej 24 października 1962 r.- jako jej właściciel figurował J. D. - czego dowodzi treść zaświadczenia Sądu Powiatowego dla [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] października 1962 r. Zatem choćby tylko ten ostatni dokument potwierdza, że poprzedni właściciel musiał zostać pozbawiony faktycznej możliwości władania w/w nieruchomością już po 5 kwietnia 1958 r.
W ocenie Skarżącego, dla rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej, znaczenie ma również kwestia oczywistego nie doręczenia ówczesnemu właścicielowi orzeczenia z dnia [...] października 1951 r., w przedmiocie odmowy prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości, a które, w ocenie Skarżącego, nie spełnia również wymogów formalnych stawianych decyzji administracyjnej, co skutkuje jego nieważnością.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie sądowej w dniu 29 maja 2018 roku, Skarżący ustanowił pełnomocnika adwokata S. D. Podniósł także, iż jego poprzednik prawny - ojciec J. D. - na przedmiotowym gruncie prowadził ogródek warzywny jeszcze w 1959 roku. W tym samym roku uiścił także opłaty za korzystanie z ww terenu. Podobnie, budowa na przedmiotowym gruncie rozpoczęła się po 1959 roku a budynek oddany został do użytku w 1962 roku. Natomiast organy, nie uwzględniając jego stanowiska w tym zakresie, całkowicie zaniechały przeprowadzenie postępowania dowodowego, w tyms nie przesłuchały Skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm. - dalej u.g.n.), w odniesieniu do działki przepis ten przewiduje dwa warunki, od których spełnienia uzależnione jest odszkodowanie: 1) działka przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia [...] października 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, 2) poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie. Przepis ten nie zawiera żadnych dodatkowych kryteriów. Odnośnie pierwszego z warunków wskazanych w art. 215 ust. 2 cyt. ustawy ustawodawca posługuje się określeniem "działka, która mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne". Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1928 r., Nr 23, poz. 202) nie definiuje pojęcia budownictwa jednorodzinnego jednak skoro art. 215 ust. 2 ugn odwołuje się do kryteriów obowiązujących przed wejściem w życie ww dekretu z dnia 26 października 1945 r. to pojęcie "dom jednorodzinny" należy rozumieć w znaczeniu jakie mu wówczas nadawano. Był to budynek zaspokajający potrzeby mieszkaniowe jednej rodziny, bez ograniczeń powierzchni czy liczby pomieszczeń, które to kryteria wprowadzono w późniejszym okresie
Spełnienie pierwszej z ww przesłanek nie było jednak kwestionowane, co w ocenie Sądu, było prawidłowe z uwagi na obowiązywanie Ogólnego Planu Zabudowania [...] zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. Z treści tego planu wynika, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na ternie przeznaczonym pod zabudowę zwartą do 2 kondygnacji, do 30% powierzchni zabudowania. Zatem, mając na uwadze, iż Plan ten wskazywał, iż przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w strefie II przeznaczonej pod zabudowę luźną lub grupową o 2 kondygnacjach i dopuszczalnej powierzchni zabudowy 30%, uznać należy, iż takie przeznaczenie w planie dopuszczało zabudowę jednorodzinną.
Odnosząc się natomiast do drugiej przesłanki, należy za Skarżącym podnieść, że "użyte w art. 215 ust. 2 u.g.n. pojęcie " faktyczna możliwość władania" odnosi się do stanu faktycznego, a nie prawnego. Obejmuje ono zatem sytuacje, gdy poprzedni właściciel lub jego następca prawny mógł realnie korzystać z nieruchomości, co nie oznacza jedynie efektywnego korzystania z nieruchomości, czyli czynienie użytku z gruntu, ale istnienie samej obiektywnej możliwości tego rodzaju korzystania, choćby władający nie podejmował na gruncie żadnych działań (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 1989 r., sygn. akt: IV SA 611/89). Zatem, wobec braku jakichkolwiek dowodów w przedmiocie ustalenia kiedy w istocie przedmiotowa nieruchomość została przejęta i tym samym kiedy ostatecznie J. D. został pozbawiony nad nią władztwa, koniecznym jest bezwzględnie ustalenie powyższej okoliczności, niezbędnej do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania. Sam fakt podpisania protokołu zdawczo-odbiorczego, którym przedstawiciel Prezydium Rady Narodowej przekazał w zarząd i użytkowanie przedstawicielowi Stołecznej Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych min. przedmiotowy teren, również w świetle zaprezentowanego przed Sądem stanowiska A. D., nie jest w ocenie Sądu wystarczające. Powyższa czynność automatycznie nie pozbawiała dotychczasowego użytkownika z możliwości z niej korzystania. Natomiast, co prawdopodobne, mogła być w tym samym czasie wykorzystywana także lub wyłącznie przez J. D. Kwestionowana przesłanka, zdaniem Sądu, powinna zostać jednoznacznie ustalona na podstawie dowodów potwierdzających fakt i datę zajęcia gruntu pod inwestycję (wyrok WSA w Warszawie z dnia 23.06.2008 r., I SA/Wa 269/08). Stąd też, zasadnym jest zarzut skargi, iż w zakresie wyjaśnienia drugiej przesłanki z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. daty pozbawienia poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością, decyzje zapadły z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a.
Powołane przez organ w uzasadnieniu decyzji ww dowody, a mianowicie pismo z dnia [...] kwietnia 1951 r., 2) wniosek terenowy nr [...], 3) pismo z dnia [...].04.1951 r., jak i 4) protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] października 1951 r., określają ogólnie teren we wskazanych w nich ulicach (ul. [...],[...],[...] i [...]), nie wynika z nich natomiast, że wejście na teren nieruchomości przy ul. dawnej ul. [...] (ob. ul. [...]) w celu realizacji planowanej inwestycji nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Nie wynika również z akt sprawy kiedy i w jakim zakresie nieruchomość objęta wnioskiem o odszkodowanie została zajęta pod budowę budynków mieszkalnych, wielokondygnacyjnych. Skarżący twierdzi, że budowa rozpoczęła się po 1959 roku zaś zostały one wybudowane najwcześniej w 1962 roku.
Natomiast, Sąd nie podziela stanowiska Skarżącego, iż brak w aktach sprawy uprzedniego ww "stwierdzenia" Wydziału Inspekcji Budowlanej Prezydium Rady Narodowej - Oddział Inspekcji Wykonawstwa, o gotowości inwestora do przystąpienia do realizacji inwestycji, stanowi o nie wyjaśnieniu w jakiej dacie określona inwestycja (budowa) faktycznie się rozpoczęła. Po pierwsze wskazać należy, iż powyższa okoliczność (przedstawienie ww "stwierdzenia" organowi czy też jego brak) nie ma znaczenia dla wykazania samej daty, faktycznej utraty władztwa nad nieruchomością. Z protokołu i z powołanego pisma Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] kwietnia 1951 r. wynika domniemanie, przez Skarżącego nie obalone, iż takie "stwierdzenie", skoro stosowne dokumenty zostały podpisane, miało uprzednio miejsce. Niezależnie natomiast trzeba mieć także na uwadze znaczny upływ czasu, ponad 60 lat, w którym możliwym było zaginięcie części akt administracyjnych. Po drugie zaś, nawet gdyby w aktach sprawy znajdowało się owe "stwierdzenie", to powyższa okoliczność, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie przesądzałaby jednoznacznie o faktycznym pozbawieniu ówczesnego właściciela władztwa nad nieruchomością. Powyższe stanowiło by jedynie istniejący dowód na dopełnienie przez organy niezbędnych formalności.
Reasumując, w ocenie Sądu sprawa nie została wyjaśniona w sposób umożliwiający jej rozstrzygnięcie zgodnie z prawem, a zaskarżone decyzje zapadły z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a. Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa) orzekł zgodnie z pkt 1 wyroku. Jednocześnie mając na uwadze teść art. 136 kpa, Sąd nie zastosował art. 135 ww ustawy ppsa. uznając, iż ponownie rozpoznając wniesione odwołanie, w oparciu o powyższe wywody, Wojewoda sam przeprowadzi niezbędne do wyjaśnienia sprawy dowody, bądź w przypadku braku takiej możliwości, zleci ich przeprowadzenie organowi I instancji.
O zwrocie faktycznie poniesionych i udokumentowanych kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw orzeczono na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło