IV SA/Wa 621/08

Dnia 20 czerwca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, Asesor WSA Marta Laskowska (spr.), Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2008 roku sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) lutego 2008 roku nr (...) w przedmiocie dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Postanowieniem z dnia (...) lutego 2008 r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło postanowienie Prezydenta W. z dnia (...) stycznia 2008 r. nr (...) oraz orzekło o dopuszczeniu Stowarzyszenia O. do udziału na prawach strony w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie trzech budynków biurowych przy ul. (...) w W. Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach sprawy. Prezydent W. postanowieniem z dnia (...) stycznia 2008 r. odmówił dopuszczenia wskazanego Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji wskazując, iż z kopii statutu Stowarzyszenia wynika, że jego celem jest: - ochrona istniejących obiektów historycznych na terenie W., podejmowanie działań w celu zachowania walorów architektoniczno- urbanistycznych W., - ochrona i rozwój terenów zielonych, parków i pomników przyrody W., - dbanie o estetykę i właściwe utrzymanie obiektów i terenów zielonych o szczególnym znaczeniu dla historii W. Tymczasem teren objęty granicami wniosku o ustalenie warunków zabudowy nie podlega przepisom ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568), nie znajduje się na terenie zielonym, parkowym, i w sąsiedztwie pomników przyrody, jak również nie narusza istotnych walorów architektoniczno-urbanistycznych i krajobrazowych dzielnicy M. w W. W opinii organu I instancji, Stowarzyszenie nie wykazało istnienia interesu społecznego mającego związek z toczącym się postępowaniem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, ani też uczestnictwo w tym postępowaniu nie jest uzasadnione celami statutowymi. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosło Stowarzyszenie O. wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie o dopuszczeniu Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. IV SA/Wa 621/08 W zażaleniu podniesiono, iż położenie przedmiotowej inwestycji w obszarze, na którym dominuje zabudowa poprzemysłowa w żaden sposób nie uzasadnia odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w tym postępowaniu. Stowarzyszenie podtrzymało swoje stanowisko, iż konieczność jego dopuszczenia wynika w sposób jednoznaczny z jego celów statutowych oraz uzasadniona jest interesem społecznym. Postanowieniem z dnia (...) lutego 2008 r. Kolegium orzekło zgodnie z żądaniem Stowarzyszenia przedstawionym w zażaleniu. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium, wskazując na treść art. 31 kpa, podniosło, iż określenie w statucie, iż celem Stowarzyszenia jest "podejmowanie działań w celu zachowania walorów architektoniczno-urbanistycznych W." wskazuje, iż odnosi się do kształtowania każdej przestrzeni publicznej na terenie m. W. W tym względzie Kolegium uznało, że żądanie Stowarzyszenia dopuszczenia do udziału w postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, można uznać za realizację celu statutowego. Nadto Kolegium podniosło, że skoro Stowarzyszenie pragnie reprezentować interes mieszkańców W., biorąc za cel działania zmierzające do racjonalnego kształtowania polityki architektonicznej na terenie dzielnicy M., to uznać należy, iż odpowiada to wymogom interesu społecznego. Konkludując organ odwoławczy stwierdził, iż zachodzą przesłanki o jakich mowa w art. 31 § 2 pkt 2 kpa umożliwiające dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony. Na powyższe postanowienie Kolegium, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła S. Sp. z o.o. .nowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 31 § 2 mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędne przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki określone w art. 32 § 1 pkt 2 kpa. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż niesłuszny jest pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu jakoby udział stowarzyszenia był realizacją jego celu statutowego polegającego na działaniach w kierunku ochrony walorów architektoniczno - urbanistycznych W. Zdaniem skarżącej spółki za taki przedmiot podlegający ochronie nie można uznać poprzemysłowych baraków IV SA/Wa 621/08 znajdujących się aktualnie na nieruchomości będącej przedmiotem postępowania. Z samego faktu położenia nieruchomości w W. nie można wywodzić, że interes społeczny uzasadnia udział stowarzyszenia w postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Pismem z dnia 18 czerwca 2008 r. (data złożenia w biurze podawczym WSA w Warszawie) pełnomocnik skarżącej spółki wskazał uzupełniająco nowe okoliczności w sprawie, związane ze składem personalnym stowarzyszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.). Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wynikającą, z kodeksu postępowania administracyjnego, zasadą jest udział w postępowaniu administracyjnym jego stron, przy czym pojęcie strony definiuje sam Kodeks (art. 28 kpa). Wyjątkiem od tej zasady jest udział w postępowaniu organizacji społecznych, których udział nie wynika z istnienia po ich stronie własnego interesu prawnego lecz przemawia za tym wyłącznie interes społeczny, przy czym warunkiem udziału organizacji jest to, aby mieściło się to w jej celach statutowych. Trzeba mieć na uwadze, iż udział organizacji społecznych w postępowaniu nie pozostaje bez wpływu na sytuację prawną pozostałych stron (możliwość dostępu do akt - art. 73 w IV SA/Wa 621/08 zw. z art. 31 § 3 K.p.a., możliwość wniesienia środków odwoławczych - art. 127 w zw. z art. 31 § 3 K.p.a., co może wpływać na termin załatwienia sprawy decyzją ostateczną itp.). Powyższe uwarunkowania przesądzają, iż skoro udział organizacji społecznych stanowi wyjątek od zasady oraz ma to jednocześnie wpływ na sytuację procesową pozostałych stron postępowania, przesłanki dopuszczenia organizacji społecznych do udziału w postępowaniu nie mogą być interpretowane rozszerzająco. W niniejszej sprawie Stowarzyszenie O. żądało dopuszczenia do udziału w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy dla przedsięwzięcia, w wyniku realizacji którego, dojdzie do zabudowy określonego terenu. Decyzja w przedmiocie warunków zabudowy, w przypadku zrealizowania przedsięwzięcia, skutkuje ukształtowaniem określonego układu architektonicznego, co wynika z art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717zezm.). W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, iż przedsięwzięcie ma być realizowane na terenie poprzemysłowym przeznaczonym docelowo do przekształceń. Aktualnie znajduje się na nim budynek biurowy i budynki produkcyjno - magazynowe przeznaczone do rozbiórki. Wobec tego teren ten jako taki nie miał dotąd wartości architektonicznych. W tej sytuacji udziału Stowarzyszenia w postępowaniu nie może uzasadniać cel statutowy jego działalności, jakim jest "zachowanie walorów" urbanistycznych czy architektonicznych. Bowiem pojęcie "walor" oznacza cechę korzystną. Natomiast teren, na którym ma być realizowana inwestycja nie posiada pozytywnych cech zabudowy, które należałoby zachować. Tym bardziej niczym nie poparte są twierdzenia Stowarzyszenia zawarte we wniosku, że inwestycja ma być realizowana na terenie, gdzie występują "unikalne walory architektoniczno - przyrodnicze". Bez znaczenia w sprawie musi pozostać okoliczność, iż być może intencją członków Stowarzyszenia był także aktywny udział organizacji w sprawach związanych z kształtowaniem właściwego ładu architektonicznego na terenach podlegających zabudowie co niewątpliwie może mieć wpływ na ogólną estetykę miasta. Mając jednak na uwadze, iż przesłanki udziału organizacji społecznych w postępowaniu nie mogą być interpretowane rozszerzająco, aktualnie sprecyzowane cele statutowe Stowarzyszenia wyłączają generalnie jego udział na prawach strony w IV SA/Wa 621/08 sprawach administracyjnych dotyczących kształtowania nowej zabudowy na terenach niemających dotąd walorów architektonicznych. Nie można wprawdzie wykluczyć, iż w pewnych przypadkach nowa zabudowa na terenach niemających szczególnych walorów urbanistycznych lub architektonicznych będzie oddziaływać wprost i bezpośrednio na walory zabudowy na terenach sąsiednich, mających wartość architektoniczną bądź urbanistyczną. Jednakże wykazanie tego rodzaju okoliczności, gdy sama inwestycja ma być realizowana na terenach niemających szczególnych walorów musi obciążać w praktyce zainteresowaną organizację społeczną. Powinny być one zgłoszone w toku postępowania przez taką organizację, trudno bowiem przyjąć aby obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego w przedmiocie ustalenia, czy aby nie istnieją przesłanki udziału organizacji społecznej w postępowaniu, obciążał organ administracji publicznej, nie zaś konkretne stowarzyszenie, którego cele statutowe miałyby być realizowane m.in. poprzez udział w procedurze administracyjnej. O ile celem konkretnego stowarzyszenia jest ochrona określonych walorów architektonicznych, walory te muszą być wstępnie wykazane. A zatem, Sąd uznał, iż organ odwoławczy, prowadzący postępowanie w niniejszej sprawie uchybił przepisom postępowania, a uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazać wszak należy, że obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności zwrócenie się do wnioskodawcy o wykazanie przesłanek dopuszczenia do udziału w postępowaniu, to jest wskazania czy i jakie walory architektoniczno - urbanistyczne na terenie objętym inwestycją podmiot wnioskujący o dopuszczenie do udziału w sprawie pragnie zachować. Wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie zawiera lakoniczne i ogólnikowe twierdzenia w tym zakresie. A zatem zaskarżone rozstrzygnięcie narusza art. 7 i 77 § 1 kpa w zakresie właściwego wyjaśnienia sprawy, a to prowadzi do stwierdzenia, że przyjęcie przez organ odwoławczy, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 31 kpa należało uznać za przedwczesne. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 lit c oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy P.p.s.a.