IV SA/Wa 621/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2010 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. K. R. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2010 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku z dnia 10 maja 2010 r. wynika, że: 1. skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem (P. M.) i małoletnią córką, 2. źródłami utrzymania trzyosobowej rodziny są wynagrodzenia ze stosunku pracy: skarżącej w miesięcznej wysokości 3.200 zł brutto i jej męża w miesięcznej wysokości 3.000 zł brutto, 3. skarżąca posiada dom o powierzchni 112 m2 wybudowany za środki w całości pochodzące z kredytów bankowych. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 25 maja 2010 r. do nadesłania dokumentów i dodatkowego oświadczenia, dotyczących stanu majątkowego i dochodów wnioskodawczyni złożyła do Sądu: 1. kopię umowy kredytu hipotecznego z dnia [...] maja 2008 r. zawartej przez skarżącą i jej męża z bankiem [...], na podstawie której wskazany bank udzielił kredytu w kwocie 226.843,05 zł indeksowanego kursem franka szwajcarskiego na pokrycie części kosztów budowy domu mieszkalnego; 2. informacje o aktualnej stopie oprocentowania wyżej opisanego kredytu z 5 października 2009 r. i z 5 lipca 2010 r. Według informacji z 5 lipca 2010 r. kwota raty kapitałowo-odsetkowej kredytu hipotecznego w lipcu tego roku wyniosła 376,05 CHF, a aktualnie wynosi 382,31 CHF; 3. kopię umowy o kredyt konsumencki na cele konsumpcyjne z dnia [...] września 2009 r. zawartej przez skarżącą i jej męża z [...] Bankiem [...] w P., na podstawie której wskazany bank udzielił kredytu na cele konsumpcyjne w kwocie 20.000,00 zł; 4. kopię harmonogramu spłaty wyżej opisanego kredytu. Wedle harmonogramu wysokość miesięcznych rat kredytu waha się między kwotą 438,47 zł a kwotą 544,51 zł. Rata kredytu w lipcu bieżącego roku wyniosła 506,27 zł, w sierpniu wyniesie 512,67 zł, a we wrześniu 509,13 zł; 5. kopię umowy kredytu na zakup mebli z dnia 30 września 2009 r. zawartej przez skarżącą z [...] Bankiem [...], na podstawie której wskazany bank udzielił kredytu w kwocie 3.718,73 zł; 6. kopię rozkładu spłaty wyżej opisanego kredytu wraz drukiem pocztowego przekazu pieniężnego, wedle których miesięczna rata kredytu wynosi 185,94 zł; 7. zawiadomienia banku [...]: z dnia 13 kwietnia 2010 r., z dnia 11 maja 2010 r., z dnia 14 czerwca 2010 r. i z dnia 12 lipca 2010 r. o najbliższej spłacie kredytu/pożyczki, z których wynika, że skarżąca wraz z mężem mają wobec wskazanego banku zobowiązanie z tytułu zaciągniętego kredytu/pożyczki. Miesięczna wysokość raty wynosi 223,71 zł; 8. kserokopie trzech faktur VAT za paliwo gazowe: z dnia [...] marca 2010 r. za okres od 8 stycznia 2010 r. do 9 marca 2010 r. na kwotę 1.180,06 zł, z dnia [...] maja 2010 r. za okres od 9 marca 2010 r. do 7 maja 2010 r. na kwotę 599,13 zł i z dnia [...] lipca 2010 r. za okres od 7 maja 2010 r. do 8 lipca 2010 r. na kwotę 367,87 zł; 9. kserokopie dwóch faktur za energię elektryczną: z dnia [...] maja 2010 r. za okres od 2 marca 2010 r. do 7 maja 2010 r. na kwotę 254,04 zł i z dnia [...] lipca 2010 r. za okres od 7 maja 2010 r. do 5 lipca 2010 r. na kwotę 226,99 zł; 10. kserokopię faktury VAT z dnia [...] czerwca 2010 r. za wodę za okres od 25 marca 2010 r. do 25 czerwca 2010 r. na kwotę 71,94 zł; 11. kserokopie trzech faktur VAT za usługi telekomunikacyjne świadczone przez operatora telefonii komórkowej za okresy miesięczne: z dnia [...] kwietnia 2010 r. na kwotę 164,96 zł, z dnia [...] maja 2010 r. na kwotę 203,88 zł i z dnia [...] czerwca 2010 r. na kwotę 164,16 zł; 12. zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia [...] lipca 2010 r. o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny poprzedzającym okres zasiłkowy podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych. Z zaświadczenia tego wynika, że dochód osiągnięty przez K. R. i P. M. w 2009 r. wyniósł 75.926,36 zł; 13. kserokopie informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w minionym roku podatkowym (PIT-11) wystawione przez płatników skarżącej i jej męża, a także kserokopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2009 r. przez skarżącą i jej męża (PIT-37) wraz załącznikiem. Dokumenty te potwierdzają dane wynikające z opisanego wyżej zaświadczenia; 14. trzy wyciągi z rachunku bankowego w banku [...], obejmujące okresy: od 19 marca 2010 r. do 18 kwietnia 2010 r., od 19 kwietnia 2010 r. do 18 maja 2010 r. i od 19 maja 2010 r. do 18 czerwca 2010 r. Wedle tych wyciągów saldo na rachunku bankowym wyniosło: na dzień 18 kwietnia 2010 r. 29,76 zł, na dzień 18 maja 2010 r. 644,16 zł i na dzień 18 czerwca 2010 r. 1.414,38 zł. W okresie od 19 marca 2010 r. do 18 kwietnia 2010 r. suma obciążeń wyniosła -4.042,12 zł a suma wpływów 3.259,93 zł, w okresie od 19 kwietnia 2010 r. do 18 maja 2010 r. suma obciążeń wyniosła -4.100,96 zł a suma wpływów 4.715,36 zł, natomiast w okresie od 19 maja 2010 r. do 18 czerwca 2010 r. suma obciążeń wyniosła -4.511,35 zł a suma wpływów 5.281,57 zł. Spłacone raty kredytu zaciągniętego w [...] Banku wyniosły: 6 kwietnia 2010 r. 1.230,00 zł, 5 maja 2010 r. 1.250,00 zł i 5 czerwca 2010 r. 1.180,00 zł. W dniach 23 marca 2010 r. i 10 czerwca 2010 r. na rachunku zaksięgowano przelewy od komornika sądowego na kwotę 183,33 zł tytułem alimentów od R. R.; 15. trzy wyciągi z rachunku walutowego w funtach brytyjskich w banku [...], obejmujące okresy: od 30 stycznia 2010 r. do 28 lutego 2010 r., od 30 marca 2010 r. do 29 kwietnia 2010 r. i od 31 maja 2010 r. do 29 czerwca 2010 r. Wedle tych wyciągów saldo na rachunku walutowym na koniec każdego ze wskazanych okresów wyniosło 29,84 GBP. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 26 lipca 2010 r. skarżąca wskazała, że miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym ponoszone na utrzymanie domu i spłatę zobowiązań kredytowych wynoszą około 2.800 zł. Poza tym skarżąca wraz mężem ponoszą koszty zakupu żywności, ubrań, lekarstw, dojazdów do pracy i szkoły. Zdaniem K. R., przy dochodzie w gospodarstwie domowym kształtującym się na poziomie około 4.600 zł netto miesięcznie brak jest możliwości poniesienia dodatkowych kosztów, co uzasadnionym czyni jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Przystępując do oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącej, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności. Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika także, iż to na stronie postępowania ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku. Skarżąca ubiegają się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wysokość wpisu od skargi wynosi w przedmiotowej sprawie 200 (słownie: dwieście) złotych (§ 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wysokość ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej wyniesie 100 (słownie: sto) złotych (§ 3 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z kolei wysokość ewentualnej opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy też ewentualnych wpisów od zażaleń wyniesie jednorazowo 100 (słownie: sto) złotych (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192 oraz § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zgodnie z nadesłanymi przez K. R., opisanymi wyżej, dokumentami źródłowymi: 1. miesięczna rata kredytu hipotecznego zaciągniętego na budowę domu wynosi około 1.250 zł, 2. miesięczna rata kredytu konsumpcyjnego zaciągniętego zgodnie z oświadczeniem skarżącej na dokończenie budowy wynosi około 510 zł, 3. miesięczna rata kredytu na zakup mebli wynosi 185,94 zł, 4. miesięczna rata kredytu w banku [...] wynosi 223,71 zł, 5. z kolei średnie miesięczne koszty opłat wynoszą: za gaz 358 zł, za energię elektryczną 120 zł, za wodę 24 zł i za telefon komórkowy 178 zł. W sumie miesięczne koszty spłaty kredytów i opłat związanych z utrzymaniem domu wynoszą więc około 2.850 zł. Miesięczny dochód w trzyosobowym gospodarstwie domowym K. R. wynosi natomiast około 4.600 zł netto. Uwzględniając opisane wyżej koszty spłaty kredytów i utrzymania domu, a także aktualny poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, jak wyżywienie i ubranie należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa i możliwości płatnicze pozwalają skarżącej wygospodarować kwotę 200 zł należną tytułem wpisu od skargi, a także środki niezbędne do uiszczenia pozostałych, ewentualnie należnych opłat sądowych zwłaszcza, że poniesienie wskazanych wyżej opłat sadowych nie wiąże się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Możliwość poczynienia przez skarżącą niezbędnych oszczędności bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny potwierdza analiza nadesłanych przez K. R. wyciągów z rachunków bankowych. Od 19 kwietnia 2010 r. do 18 czerwca 2010 r., zatem w okresie ostatnich dwóch miesięcy ujętych w nadesłanych wyciągach z rachunku bieżącego, suma wpływów znacznie przekroczyła sumę obciążeń. W okresie od 19 kwietnia 2010 r. do 18 maja 2010 r. była ona wyższa o 614,40 zł, a w okresie od 19 maja 2010 r. do 18 czerwca 2010 r. o 770,22 zł. Na koniec obydwu tych okresów saldo na rachunku bankowym było dodatnie i kilkakrotnie przekraczało wartość wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Przy wysokości opłat sądowych na ustalonym wyżej poziomie (100-200 zł) nie bez znaczenia jest również fakt, że skarżąca i jej mąż dysponują niewielkimi oszczędnościami w walucie obcej. Należy też zauważyć, że przeważającą część wydatków w gospodarstwie domowym skarżącej stanowią raty spłacanych przez nią i męża kredytów. Łączna suma obciążeń z tego tytułu wynosi około 2.170 zł miesięcznie. Analiza umów kredytowych oraz oświadczenie skarżącej z dnia 26 lipca 2010 r. wskazują, że trzy spośród czterech spłacanych kredytów zaciągnięte zostały na budowę i urządzanie domu. Nie kwestionując zasadności przedsięwzięć podejmowanych przez wnioskodawczynię i jej męża podkreślić jednak należy, że ponoszone przez stronę wydatki na spłatę kredytów oraz czynione przez nią inwestycję nie korzystają z pierwszeństwa przed opłatami sądowymi. Nadto, okoliczność przyznania K. R. i P. M. kredytów przez kilka instytucji finansowych dodatkowo potwierdza możliwość zaspokojenia niezbędnych wydatków z uzyskiwanego przez nich dochodu. Powyższe oznacza bowiem, że skarżąca i jej mąż posiadają, zweryfikowaną przez te instytucje, zdolność kredytową, a więc po uwzględnieniu podstawowych kosztów utrzymania są w stanie zaoszczędzić część dochodu z przeznaczeniem na inne cele. Biorąc zatem pod uwagę wysokość miesięcznych dochodów osiąganych przez skarżącą i jej męża, kwotę stałych miesięcznych wydatków ponoszonych w trzyosobowym gospodarstwie domowym, a także dokonaną analizę wyciągów z rachunków bankowych oraz fakt, że skarżąca wraz z mężem korzysta z kilku kredytów bankowych, nie można przyjąć, że K. R. nie jest w stanie wygospodarować kwoty 200 zł w celu uiszczenia wpisu od wniesionej przez nią skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz środków niezbędnych do zaspokojenia pozostałych kosztów postępowania. Ponoszenie kosztów postępowania sądowego zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w koniecznym utrzymaniu jej i jej rodziny. Jak wskazano powyżej, dokonana ocena stanu majątkowego i możliwości płatniczych K. R. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.