IV SA/Wa 623/11

WyrokWSA w Warszawie2011-09-28

Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Alina Balicka, Aneta Dąbrowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 1956 r. o przejęciu nieruchomości na własność Skarbu Państwa, wydane na podstawie dekretu z 1949 r., dotknięte jest rażącym naruszeniem prawa, uzasadniającym stwierdzenie jego nieważności, w sytuacji gdy przedmiot przejęcia został ogólnie oznaczony, a byli właściciele otrzymali gospodarstwo zamienne?
Ratio decidendi
Orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 1956 r. o przejęciu nieruchomości na własność Skarbu Państwa, mimo ogólnego oznaczenia przedmiotu przejęcia, nie nosi znamion rażącego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie jego nieważności. W sytuacji, gdy byli właściciele otrzymali gospodarstwo zamienne, a wartość przejętej nieruchomości została zaliczona na poczet należności za gospodarstwo zamienne, nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, a jedynie o naruszeniu, które nie miało istotnego wpływu na rozstrzygnięcie.
Stan faktyczny
Wnioskodawca domagał się stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1956 r. o przejęciu nieruchomości na własność Skarbu Państwa, zarzucając rażące naruszenie przepisów dekretu z 1949 r. oraz rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym. Organ pierwszej instancji odmówił stwierdzenia nieważności, wskazując na spełnienie przesłanek dekretu z 1949 r. i otrzymanie przez byłych właścicieli gospodarstwa zamiennego. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące nieprawidłowego oznaczenia przejmowanego mienia, niedoszacowania gospodarstwa zamiennego oraz naruszenia art. 10 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2011 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia - oddala skargę - Wnioskiem z dnia 12 listopada 2002 r. W. S. wystąpił do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956 r. wydanego dla wsi L. , w części dotyczącej S. i T. S. oraz o przyznanie należnego wyrównania w postaci zwrotu utraconej części mienia, znajdującego się w zasobach Skarbu Państwa, stanowiącego pełny ekwiwalent do wartości mienia utraconego a przejętego w/w decyzją. Wnioskodawca w/w orzeczeniu zarzucił rażące naruszenie art. 75 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. R. P. Nr 45, poz. 416) i art. 1, 3 i 5 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. R. P. Nr 46, poz. 339) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. R. P, Nr 45, poz. 416). Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [....], wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956 r., znak [...] w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości we wsi L. , stanowiącej w dacie przejęcia własność T. i S. S. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, że orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956 r. wydane zostało na podstawie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. R. P. Nr 46, poz. 339) i dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U. R. P. Nr 59, poz. 318). Orzeczeniem tym przeszły na własność Państwa po osobach przesiedlonych do ZSRR oraz zostały przejęte na własność Państwa po osobach nieobecnych i nie władających swymi gruntami i budynkami, nieruchomości we wsi L. W orzeczeniu tym wśród osób, których nieruchomości zostały przejęte na własność Państwa w związku z przesiedleniem w ramach akcji "Wisła" na Ziemie Zachodnie pod pozycją 50 figuruje S. S. . W toku postępowania Wojewoda [...] ustalił, że T. i S. S. posiadali prawo własności położonych we wsi L. nieruchomości: * objętej Iwh [...] ks. gr. gm. kat. L. , składającej się z parceli budowlanej [...] o powierzchni 0,0969 ha. /własność S. S. s. J./; * objętej Iwh [...] ks. gr. gm. kat. L. , składającej się z parcel 1. kat.: pgr pgr 724, 725, 766, 767, 768, 769, 7970 o powierzchni 3,7842 ha. /własność S. S. s. J./; * objętej Iwh [...] ks. gr. gm. kat. L. , składającej się z parcel 1. kat.: pgr pgr 726. 727, 728 o powierzchni 2,9665 ha. /własność S. S. s. J./; * objętej Iwh[...] ks. gr. gm. kat. L. , składającej się z parcel 1. kat.: pgr pgr 722, 723' o powierzchni 0,6832 ha. /własność T. z Królów S. ż. S./; * objętej Iwh [...] ks. gr. gm. kat. L. , składającej się z parcel 1. kat.: pgr pgr 1527, 1528, 1802, 1803, 1808, 1810, 1811, 1820, 2104, 2105 o powierzchni /własność S. S. w 672/67.200 częściach/. Wojewoda [...] wskazał, że w zakresie dotyczącym przejęcia nieruchomości S. S., orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956 r. wydane zostało na podstawie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Zgodnie z art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. mogły być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości położone w województwach: białostockim, lubelskim, rzeszowskim i krakowskim w obrębie pasa granicznego przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta RP z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz.U. R.P. z 1937 r., Nr 11, poz. 83) oraz w powiatach biłgorajskim, krasnystawskim i lubelskim województwa lubelskiego oraz brzozowskim i przeworskim województwa rzeszowskiego, jeżeli nie pozostają w faktycznym władaniu właścicieli. Wojewoda [...] wskazał, że przepisy dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. gwarantowały byłym właścicielom, prawo do otrzymania własności gospodarstwa z innych gruntów w myśl przepisów dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. R.P. z 1945 r. Nr 3, poz. 13) oraz dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz.U.R.P. Nr 49, poz. 279) bądź też nabycia mienia nierolniczego w myśl przepisów dekretu z dnia 6 grudnia 1946 r. o przekazywaniu przez Państwo mienia nierolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska (Dz.U.R.P. Nr 71, poz. 389). Wojewoda [...] powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że zapis art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. powoduje, że rozstrzygające znaczenia dla oceny legalności kwestionowanego orzeczenia nacjonalizacyjnego ma to, czy byli właściciele faktycznie władali, czy też nie przedmiotową nieruchomością, której ziemski charakter jest bezsporny i czy ewentualnie zamieszkiwali w miejscu położenia nieruchomości. Przepis art. 1 wymienionego dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. wyraźnie wiązał sprawę przejęcia nieruchomości z brakiem faktycznego władania właściciela lub brakiem jego zamieszkiwania na miejscu w przypadku użytkowania, dzierżawy lub zarządu osób trzecich. W przedmiotowej sprawie organ I instancji ustalił, że bezsporne jest, iż w chwili przejęcia na własność Państwa nieruchomości we wsi L. kwestionowanym orzeczeniem S. S. wraz z rodziną nie zamieszkiwał w miejscu jej położenia. Fakt ten wynika z odpisu karty przesiedleńczej nr [...] z dnia [...] czerwca 1947 r. oraz dokumentów dotyczących nadania nieruchomości położonej w Z., pow. M.. Stosownie do uregulowania art. 7 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., na poczet należności za nadane gospodarstwo lub mienie nierolnicze nabyte na podstawie wyżej wymienionych przepisów, przez byłego właściciela nieruchomości przejętej na własność Państwa zaliczało się odpowiednio wartość tej ostatniej nieruchomości. Wojewoda [...] ustalił, że Powiatowa Komisja Osadnictwa Rolnego w M. aktem nadania Nr [...] z dnia [...] grudnia 1947 r. nadała S. S. : gospodarstwo rolne w Z., powiat M. o powierzchni 10 ha oraz prawo zamieszkiwania i korzystania z 1/3 części domu mieszkalnego i budynków gospodarczych należących do osadnika G.P. na przeciąg 5 lat. Z kolei orzeczeniem z dnia [...] stycznia 1959 r., Nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. , wydanym na podstawie art. 21 dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska (Dz.U. Nr 49, poz. 279), §§ 2-30 i § 31 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 22 listopada 1947 r. w sprawie norm obszarowych, szacunku, odliczenia od ceny na rzecz osadników wojskowych oraz spłaty należności za gospodarstwa, nadane na podstawie dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska (Dz.U. z 47 r. Nr 74, poz. 471 i z 1950 r. Nr 31, poz. 288) i art. 6 dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw / chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. Nr 46, poz. 340), ustalono szacunek nadanego S. S. gospodarstwa składającego się z gruntów (dz. nr nr: [...], [...], [...]) o powierzchni 6,88 ha. w wysokości 89,59 q żyta i na podstawie uchwały Nr [...] Prezydium Rządu z dnia [...] października 1956 r. - zwolniono go od obowiązku uiszczenia należności za to gospodarstwo. Jednocześnie drugim orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. również z dnia z dnia [...] stycznia 1959 r., Nr [...], wydanym na podstawie tych samych przepisów, nadano S. S. gospodarstwo rolne w Z., grom. B., powiat M. składające się z gruntów o powierzchni 0,32 ha. w 1/2 części (dz. nr 113), domu, stajni, wozowni, stodoły, obory. Protokołem z dnia [...] stycznia 1958 r. ustalono szacunek gospodarstwa w wysokości 139,86 q żyta. Również i w tym przypadku na podstawie uchwały Nr [...] Prezydium Rządu z dnia [...] października 1956 r. - zwolniono go od obowiązku uiszczenia należności za to gospodarstwo. Następnie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. pismami z dnia 30 stycznia 1959 r. wystąpiło do Sądu Powiatowego w M. u o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości ziemskiej położonej w Z. , grom. B., powiat M. : 1. o obszarze 6,88 ha., oznaczonej jako działki nr nr: [...], [...], [...] stanowiącej własność S. S. s. J. i A., dla której założono KW Nr [...] o obszarze 0,32 ha., oznaczonej jako działka nr [...] stanowiącej własność S. S., B. F., dla której założono KW Nr [...]. Organ I instancji ustalił ponadto, że aktem notarialnym - z dnia. [...] listopada 1959 r., Nr Rep. [...] - T. S. oraz M. G., E. F., A. S. (córki S. i T. ) zrzekły się działki nr [...] o obszarze 3,61 ha. na rzecz Skarbu Państwa. Z kolei aktem notarialnym - umową przekazania gospodarstwa rolnego z dnia [...] listopada 1985 r. zawartą w trybie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin gospodarstwo to nabył W. G. s. W. i M. G. (wnuk S. i T. S. ). Na podstawie tego aktu notarialnego w KW Nr [...] dokonano wpisu jako właściciela W. G., a w KW Nr [...] dokonano wpisu jako współwłaściciela do 1/4 części W.G. Wobec powyższych ustaleń Wojewoda [...] uznał, że brak w orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956 r. określenia przedmiotu przejęcia w odniesieniu do T. i S. S. nie spowodował skutków w postaci uniemożliwienia im uzyskania innego gospodarstwa zagwarantowanego w art. 5 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. i tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności tego orzezcenia w zakresie przejęcia na własność Państwa nieruchomości należącej do T. i S. S. . Pismem z dnia 30 września 2003 r. W. S. odwołał się od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2007 r., znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji wskazując, że organem właściwym do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy jest samorządowe kolegium odwoławcze. Następnie decyzją z dnia [...] marca 2009 r., znak: [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził z urzędu nieważność decyzji własnej z dnia [...] września 2007 r., znak: [...]. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie rozpoznając odwołanie W. S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r., decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., znak [...], wydaną na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Organ odwoławczy potwierdził ustalony w sprawie stan faktyczny. Mając na uwadze ustalony stan faktyczny i prawny, organ odwoławczy nie stwierdził kwalifikowanych wad kwestionowanego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956 r., znak: [...] wymienionych wart. 156 k.p.a. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2011 r. złożył W. S. Skarżący podniósł, iż orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956 r. nie spełnia warunków rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, a w szczególności art. 75, gdyż nie zawiera oznaczenia przejmowanego mienia poprzez wskazanie numerów parcel gruntowych ani numerów Iwh uwidocznionych w księdze gruntowej gminy katastralnej wsi L. Skarżący podniósł również, niedoszacowanie nadanego S. S. gospodarstwa rolnego w porównaniu z przejętą na własność Państwa nieruchomością zakwestionowanym orzeczeniem. Skarżący podniósł również, że zaskarżona decyzja została wydana przed upływem wyznaczonego siedmiodniowego terminu na zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do całości postępowania dowodowego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż nie jest ona zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2011 r. znak [...], którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r., w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956 r., znak [...] w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości we wsi L. , stanowiącej w dacie przejęcia własność T. i S. S. Postępowanie dotyczące oceny orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956 r., toczyło się w trybie nieważnościowym. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy decyzja podlegająca kontroli dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest zatem ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa ), lub spełnienia innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. Takie stanowisko zajął także Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 7 marca 1996r. IIIARN 70/95 OSNP 1996/18/258, w którym stwierdził, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy. Do wzruszenia decyzji nie wystarczy stwierdzenie zaistnienia naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, ale musi to być rażące naruszenie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( por. wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2004r. sygn. akt OSK 992/04, wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994r. sygn. akt V S.A. 535/94, wyrok NSA z dnia 27 października 2003r. sygn. akt IV S.A. 905/02, wyrok NSA z dnia 26 września 2000r. sygn. akt V S.A. 2998/99, wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2000r. sygn. akt III S.A. 1935/99 ) przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki: zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu, za uznaniem naruszenia za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne, społeczne -skutki, które wywołała decyzja są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. A zatem reasumując, z rażącym naruszeniem prawa w świetle art. 156 § 1 pkt 2 kpa mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty i bezsporny został naruszony przepis prawny i jednocześnie niemożliwe jest dokonanie jego odmiennej wykładni. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, iż w ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy słusznie uznały, iż powyższe przesłanki nie zaistniały w rozpatrywanej sprawie. Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. organy orzekające badały stan faktyczny i prawny z daty wydania kwestionowanego w postępowaniu nieważnościowym orzeczenia. Kontrolowane w postępowaniu nieważnościowym orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956 r., w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości we wsi L. , stanowiącej w dacie przejęcia własność T. i S. S. wydane zostało na podstawie art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339, ze zm.). Zgodnie z treścią art. 1 w/w dekretu mogą być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości ziemskie położone w województwach: białostockim, lubelskim; rzeszowskim i krakowskim w obrębie pasa granicznego, przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. R. P. z 1937 r. Nr 11, poz. 83), oraz w powiatach: biłgorajskim, krasnystawskim i lubelskim województwa lubelskiego oraz brzozowskim i przeworskim województwa rzeszowskiego, jeżeli nie pozostają w faktycznym władaniu właścicieli albo ich właściciele nie zamieszkują na miejscu. Tak ukształtowana regulacja prawna powoduje, że rozstrzygające znaczenie dla oceny legalności kwestionowanego orzeczenia nacjonalizacyjnego ma to, czy S. i T. S. faktycznie władali czy też nie nieruchomością ziemską, która została przejęta na własność Państwa kwestionowanym orzeczeniem i czy ewentualnie wówczas zamieszkiwali w miejscu położenia nieruchomości. W sprawie organy bezspornie ustaliły, że w dacie wydania orzeczenia nacjonalizacyjnego S. i T. S. faktycznie nie władali swoją nieruchomością ziemską położoną we wsi L. . Wobec powyższego należy uznać, że ustalony przez organy w sprawie stan faktyczny wyczerpuje dyspozycję art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. Z treści orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956 r. wynika, że dotyczy ono gruntów we wsi L. o ogólnym obszarze 933 ha wg ogólnego i powierzchniowego oznaczenia tych gruntów, tudzież wg szczegółowego oznaczenia reszty gruntów tej wsi w rejestrze przed regulacyjnym starego stanu posiadania. W związku z akcją przesiedlenia na Ziemie Zachodnie, opuszczenia gospodarstw i przebywaniem w nieznanym miejscu, przejęta została na własność Państwa m.in. zagroda S. S. we wsi L. składająca się z budynku mieszkalnego i gospodarstwa. Jak wynika z art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341, ze zm.) każda decyzja powinna zawierać powołanie się na podstawę prawną, datę, osnowę decyzji, oznaczenie jej rodzaju, podpis władzy oraz wskazać, czy przysługuje od niej odwołanie czy skarga. W osnowie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956 r. w sprawie przejęcia na własność Państwa nieruchomości we wsi L. , przedmiot przejęcia został oznaczony bardzo ogólnie z odwołaniem się do ogólnego, powierzchniowego oznaczenia tych gruntów oraz szczegółowego oznaczenia reszty gruntów tej wsi w rejestrze przedregulacyjnym starego stanu posiadania. W odniesieniu do nieruchomości S. S. wskazano, że przejmuje się jego budynek mieszkalny i gospodarstwo. Rozważenia wymaga, czy bardzo ogólne określenie przedmiotu przejęcia, z powołaniem się na inne dokumenty, zawarte w orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956 r. w stosunku do nieruchomości S. S. stanowi uchybienie mające charakter rażącego naruszenia prawa. Skutkiem prawnym orzeczenia wydanego na podstawie art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. było przejęcie nieruchomości ziemskiej na własność Państwa. Orzeczenie o przejęciu nieruchomości ziemskiej na własność Państwa stanowiło podstawę do ujawnienia w księgach wieczystych i w zbiorach dokumentów przejścia własności na rzecz Skarbu Państwa (art. 4 ust. 1 dekretu) i umożliwiało właścicielowi ubieganie się o nieruchomość zamienną stosownie do treści art. 5 ust. 1 dekretu. W wykonaniu uprawnienia wynikającego z art. 5 ust. 1 dekretu, aktem nadania Nr [...] z dnia [...] grudnia 1947 r. Powiatowa Komisja Osadnictwa Rolnego w M. nadała S. S. stanowiące własność Skarbu Państwa gospodarstwo rolne położone w Z. , gm. M. obejmujące grunty o ogólnym obszarze 10 ha. Ujawnienie prawa własności nadanej nieruchomości w księgach wieczystych miało nastąpić po ustaleniu ceny nabycia i granic nadanego gospodarstwa stosownie do art. 30, 31, 32 i 35 dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. R. P. Nr 49, poz. 279). W akcie nadania zaznaczono, że S. S. przysługuje prawo zamieszkiwania i korzystania z 1/3 części domu mieszkalnego i budynków gospodarczych należących do osadnika P. G., na przeciąg 5 lat. Do dnia 5 kwietnia 1958 r. obowiązywał przepis art. 7 ust. 1 pkt 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., zgodnie z którym na poczet należności za gospodarstwo nabyte stosownie do art. 5 ust. 1, przez byłego właściciela lub współwłaściciela nieruchomości, przejętej na własność Państwa, zalicza się odpowiednio wartość tej ostatniej nieruchomości (lub wartość udziału w tej nieruchomości). Przy czym wartość tę w razie nabycia gospodarstwa w myśl dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska ustala się na podstawie szacunku przeprowadzonego w myśl tych samych przepisów, co szacunek nadanego gospodarstwa. Dwoma orzeczeniami Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. z tej samej daty [...] stycznia 1959 r. i o tym samym numerze Nr [...], w wykonaniu aktu nadania z dnia [...] grudnia 1947 r. Nr [...] w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa, ustalono szacunek gospodarstwa położonego w Z. nadanego S. S. i jednocześnie zgodnie z Uchwałą Prezydium Rządu Nr [...] z dnia [...] października 1956 r. o zwolnieniu byłych właścicieli nieruchomości ziemskich od obowiązku uiszczenia ceny nabycia nadanych nieruchomości Państwowych bez rozrachunku i oszacowania (nr PR [...]) S. S. został zwolniony od obowiązku uiszczenia ceny nabycia gospodarstwa. W wyniku wykonania uprawnienia wynikającego z art. 5 ust. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. S. S. stał się właścicielem gospodarstwa rolnego położonego w Z. składającego się z działek oznaczonych numerami [...], [...] i [...] o powierzchni 6,88 ha oraz współwłaścicielem działki nr [...] o powierzchni 0,32 ha. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956 r., w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości we wsi L. , stanowiącej w dacie przejęcia własność T. i S. S. , mimo ogólnego określenia przedmiotu przejęcia, nie nosi znamion rażącego naruszenia art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, gdyż w tej części zostało ono wykonane. W sytuacji przedmiotowej sprawy można mówić jedynie o naruszeniu art. 75 ust. 1 rozporządzenia, które nie nosi jednak znamion rażącego naruszenia prawa, koniecznego do stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zarzut skargi, co do nierównowartości nadanego S. S. gospodarstwa rolnego w porównaniu z poprzednio posiadanym gospodarstwem, wykracza poza ramy przedmiotowego postępowania. Stosownie do art. 7 ust. 3 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., który obowiązywał do dnia 5 kwietnia 1958 r., szacunku nieruchomości, przejętej na własność Państwa, w celu zaliczenia jej wartości lub wartości udziału w tej nieruchomości na poczet należności za nabyte gospodarstwo ( działkę) lub mienie nierolnicze dokonywano odrębnym orzeczeniem powiatowej władzy administracji ogólnej właściwej ze względu na miejsce położenia nieruchomości przejętej na własność Państwa. Skarżący podnosząc ten zarzut, może kwestionować jedynie orzeczenia Prezydium Powiatowej rady narodowej w M. Nr [...] z dnia [...] stycznia 1959 r. o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalania ceny gospodarstwa. Natomiast zarzut skargi dot. naruszenia przez organ odwoławczy art. 10 k.p.a. choć uzasadniony, gdyż zaskarżona decyzja została wydana przed upływem siódmego dnia, tj. [...] lutego 2011 r., do którego to dnia skarżący miał prawo zapoznać się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do całości postępowania dowodowego, to jednak nie udowodniono, że mógł mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło