IV SA/Wa 627/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant ref. staż. Anna Dziosa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2012 r. sprawy ze skargi Nadleśnictwa [...] na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia świadczenia niepieniężnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2011 r. o numerze [...]; 2. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. na rzecz Nadleśnictwa [...] kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...] Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W., po rozpatrzeniu odwołania Nadleśnictwa G., utrzymał w mocy decyzję Starosty G. z dnia [...] lipca 2011 r. w sprawie ustalenia dla Nadleśnictwa G. świadczenia niepieniężnego na rzecz Gminnej Spółki Wodnej W. poprzez odmulenie dna rowu RL warstwą 30 - 40 cm oraz wykoszenie traw i porostów ze skarp i dna rowu na długości 220 mb, ustalając jednocześnie miejsce rozpoczęcia przedmiotowych prac. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że ustalenie wskazanych powyżej obowiązków nastąpiło na wniosek Spółki Wodnej W. w związku z odnoszeniem korzyści przez Nadleśnictwo G. z rowu RL będącego urządzeniem spółki. Nadleśnictwo G. nie zanegowało faktu, że rowy oznaczone jako: HC, HCi, HCm,HC2, HC3, HC4, HC4-1, HC5, HC6, którymi odprowadzana jest woda z terenu Nadleśnictwa G. Leśnictwa M. mają ujście do rowu RL, co potwierdza korzystanie z rowu i odnoszenie z tego korzystania korzyści. Nadleśnictwo G. jest jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej i nie jest członkiem spółki wodnej. Przepis art. 171 ustawy Prawo wodne nie uzależnia ustalenia wysokości świadczeń od wielkości odnoszonych korzyści, a tym bardziej ustalenia ich na podstawie tzw. obszaru konkurencyjnego, co w odwołaniu podniosło Nadleśnictwo. Obszar konkurencyjny jest to "obszar na który wywierają korzystny wpływ urządzenia melioracji wodnych szczegółowych", zaś w przypadku art. 171 o korzyściach decyduje sam fakt korzystania z rowu dla swoich potrzeb. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Nadleśnictwo G. wniosło o uchylenie decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. z dnia [...] stycznia 2012 r. wskazując, że rowy wskazane w decyzjach, enigmatycznie nazwane czy określone jako HC, HC1, HC1-1, HC2, HC3, HC4, HC4-1, HC5, HC6 a oznaczone na odręcznym szkicu niewiadomego autora i w niewiadomej skali, nie spełniają funkcji odprowadzającej wody z terenu zarządzanego przez Nadleśnictwo G. do rowu RL. W uzasadnieniu decyzji przyjęto, iż Nadleśnictwo odnosi korzyści z faktu korzystania z rowu RL nie popierając tej tezy żadnym argumentem, przyjmując za dowód, że sam fakt przylegania rowu do gruntów zarządzanych przez Nadleśnictwo jest już korzystaniem z urządzeń melioracji wodnych, a co za tym idzie jest też korzyścią. Lasy Państwowe prowadzą trwale zrównoważoną gospodarkę leśną w oparciu o ustawę z dnia 28 września 1991 r. o lasach oraz o 10-letni Plan Urządzenia Lasu zatwierdzony decyzją Ministra Środowiska z dnia 12 kwietnia 2007 r. okres 2007-2016. W aktualnie obowiązującym planie urządzenia lasu, lasy leśnictwa M. w oddziałach leśnych nr 150a, d, f, i 151 a, c, h zostały zakwalifikowane jako lasy wodochronne stanowiąc jedną z kategorii lasów ochronnych. Obowiązkiem Nadleśnictwa, jest zachowanie gruntów leśnych w ich pierwotnym stanie, co ma na celu utrzymanie retencyjności lasów. Retencyjność lasów oznacza zdolność do zatrzymywania wody. Nadleśnictwo G. nie jest w żaden sposób zainteresowane sztucznym odwadnianiem lasów. Zaburzenie gospodarki wodnej w kompleksie leśnym będącym przedmiotem postępowania administracyjnego, doprowadzić może do pogorszenia jego jakości. Organy obu instancji nie ustaliły w żaden sposób na jakim kryterium opierają obowiązek Nadleśnictwa ponoszenia świadczeń na rzecz spółki. Trudno zatem przyjąć, aby Nadleśnictwo G. odnosiło jakąkolwiek korzyść uzasadniającą ponoszenie świadczeń na rzecz Spółki Wodnej W. Organy orzekające ograniczyły się tylko do przedstawienia dotychczasowego przebiegu postępowania, zaś meritum sprawy w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia poświęciły jedynie kilka zdań co stanowi naruszenie przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując argumentację mającą podważać zarzuty skargi. W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nadleśnictwo G. wskazało, że zgromadzone przez organ pierwszej instancji dokumenty nie mogą stanowić materiału dowodowego w przedmiotowym postępowaniu. W dniu [...].09.2009 r. przeprowadzono oględziny, którym poddano jedynie rów RL. Starostwo G. nie podjęło wysiłku, by dokonać również oględzin terenów przylegających do rowu a będących w zarządzie Nadleśnictwa G. Na terenie zarządzanym przez Nadleśnictwo nie istnieją żadne urządzenia melioracji wodnych, dlatego nie może mieć zastosowania wobec Nadleśnictwa dyspozycja określona decyzją administracyjną. Bezkrytyczne przyjęcie za dowód w toczącym się postępowaniu administracyjnym dokumentów przedłożonych przez Spółkę Wodną bez konfrontacji ich z innymi materiałami zgromadzonymi w sprawie oraz brak sprawdzenia ich ze stanem rzeczywistym jest wielce niepokojące z wielu względów. Szkic sporządzony przez Spółkę Wodną nie odzwierciedla sytuacji jaka znajduje się na gruncie, i nie dotyczy terenu przyległego do rowu RL w związku z tym nie ma zastosowania w przedmiotowym postępowaniu. Na gruncie w zarządzie Nadleśnictwa G., w odniesieniu do przedmiotowego postępowania, nie istnieją urządzenia melioracji wodnych odprowadzających wodę do rowu RL, w związku z czym nie ma potrzeby blokowania lub zasypywania czegokolwiek. Przy piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2012 r. Gminna Spółka Wodna W. przesłała zdjęcia mające obrazować istnienie wylotu dreny o przekroju 20 stanowiącej ujście wód powierzchniowych z terenu Nadleśnictwa G. do rowu melioracyjnego RL utrzymywanego przez Spółkę. W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2012 r. organ odwoławczy stwierdził, że Nadleśnictwo G. w sposób permanentny podnosi, iż na jego terenie nie istnieją rowy melioracyjne, czego nie neguje zaskarżone rozstrzygnięcie. Przedmiotem sprawy jest ujście rowu leśnego (nie melioracyjnego) odprowadzającego nadmiar wód z obszaru leśnego, do rowu melioracyjnego RL będącego urządzeniem spółki wodnej. Istnienie powyższego połączenia jest faktem. W dotychczasowym postępowaniu Nadleśnictwo nigdy nie przedstawiło stanowiska negującego ten fakt, stąd stwierdzenie w przesłanej wraz z aktami odpowiedzi na skargę, o ewentualnym zasypaniu ujścia rowu leśnego do rowu RL będącego własnością spółki, co sprawę świadczenia na rzecz spółki uczyni bezprzedmiotową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu jest okoliczność, czy z terenu zarządzanego przez Nadleśnictwo G. odprowadzane są wody do rowu melioracyjnego oznaczonego symbolem RL i wskutek tego odnoszenie korzyści przez Nadleśnictwo. Skarżące Nadleśnictwo wskazało na przeprowadzenie oględzin w dniu [...] września 2009 r., ale tylko wobec rowu melioracyjnego oznaczonego symbolem RL. Organ orzekający nie dołączył jednak do akt jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego tę okoliczność. Nawet więc przyjmując przeprowadzenie takich oględzin w 2009 r., zaskarżona decyzja wydana została po upływie ponad dwóch lat od ich przeprowadzenia, co stanowi o jej nieadekwatności wobec stanu faktycznego istniejącego w dniu orzekania. Z art. 171 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2012 poz. 145) wynika, że jeżeli jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej - jak w niniejszej sprawie - odnoszą korzyści z urządzeń spółki lub przyczyniają się do zanieczyszczenia wody, dla której ochrony spółka została utworzona, obowiązane są do ponoszenia świadczeń na rzecz spółki. Obowiązkiem organów orzekających w sprawie było zatem jednoznaczne i niewątpliwe ustalenie, czy Nadleśnictwo G. odnosi korzyść z urządzeń Gminnej Spółki Wodnej W. w rozumieniu powołanego art. 171 ust. 1 ustawy Prawo wodne. W tym celu powinien być przeprowadzony taki rodzaj dowodu – np. oględziny przedmiotowego terenu leśnego z udziałem wszystkich stron – aby ustalić istniejący stan faktyczny, tj. czy odprowadzane są wody z terenu zarządzanego przez Nadleśnictwo G. do rowu melioracyjnego oznaczonego symbolem RL i czy odprowadzanie to wynika z naturalnie ukształtowanych stosunków wodnych, czy też jest skutkiem jakiejkolwiek ingerencji Nadleśnictwa G. W ocenie Sądu, art. 171 ust. 1 ustawy Prawo wodne nie znajduje bowiem zastosowania w przypadku naturalnie ukształtowanych stosunków wodnych, a jedynie wtedy, gdy odprowadzanie wód z terenu leśnego do rowu melioracyjnego oznaczonego symbolem RL byłoby wynikiem zamierzonych działań Nadleśnictwa G. Niewyjaśnienie przez organy orzekające obu instancji zaistniałego stanu faktycznego we wskazanym wyżej zakresie narusza art. 7 i art. 77 §1 kpa w zw. z art. 171 ust. 1 ustawy Prawo wodne w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro art. 171 ust. 1 ustawy Prawo wodne znajduje zastosowanie tylko przy zaistnieniu takich okoliczności faktycznych – wyżej wskazanych – z którymi związane jest odnoszenie przez Nadleśnictwo G. korzyści w wyniku korzystania z urządzenia Gminnej Spółki Wodnej W. w sposób zamierzony. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ orzekający uwzględni wskazaną powyżej wykładnię art. 171 ust. 1 ustawy Prawo wodne i przeprowadzi takie postępowanie dowodowe, skutkiem którego ustali stan faktyczny dający podstawę do wydania rozstrzygnięcia w sposób wykluczający dalszy spór o okoliczności faktyczne. Ustalenia faktyczne i ich ocenę organ orzekający wyrazi w decyzji w sposób określony art. 107 §3 kpa.