IV SA/Wa 629/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA – Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. i M. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie ze skargi K. C. na postanowienie Głównego Lekarza Weterynarii z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie: nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 21 września 2012 r. M. C. i K. C. zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o zwolnienie z kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. C. na postanowienie Głównego Lekarza Weterynarii z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu wniosku podali, że prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe; są właścicielami nieruchomości rolnej o powierzchni 7,36 ha, domu o powierzchni 80 m2, zakładu mleczarskiego, a dochód uzyskiwany przez nich z gospodarstwa rolnego, który stanowić ma jedyne źródło ich utrzymania wynosi łączne 560 zł brutto miesięcznie. Wnioskodawcy podali, że połowę domu zajmuje ich córka wraz z rodziną, prowadząca odrębne gospodarstwo domowe. Zarządzeniem z dnia 4 grudnia 2012 r. Sąd wezwał M. i K. C do złożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń potwierdzających ich stan majątkowy i dochody. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 18 stycznia 2013 r. odmówił M. i K. C. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Referendarz uznał, że podnoszone we wniosku okoliczności nie uzasadniają twierdzenia, że wnioskodawcy nie są w stanie wygospodarować środków niezbędnych do kontynuowania postępowania sądowoadministarcyjnego. Pismem z dnia 18 lutego 2013 r. strona wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 stycznia 2013 r. Skarżący i M. C. zarzucili referendarzowi błędne ustalenie stanu faktycznego, przez przyjęcie, że złożone przez nich oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny ich rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych i budziły wątpliwości, co do zgodności ze stanem rzeczywistym. W ocenie wnioskodawców powyższe twierdzenie referendarza nie jest poparte żadnym dowodem, ani argumentem o charakterze prawnym i nie może stanowić podstawy do żądania od nich dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Jednocześnie zmodyfikowali zakres wniosku o przyznanie prawa pomocy, domagając się zwolnienia od wpisu od skargi (częściowego zwolnienia od kosztów sądowych). Zarządzeniem z dnia 27 maja 2013 r. Sąd wezwał M. C. i K. C. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy – w terminie czternastu od dni od dnia otrzymania wezwania – przez nadesłanie: wyciągów ze wszystkich z posiadanych rachunków bankowych wraz z historią dokonanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy, odpisu zeznania podatkowego za 2012 r., oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym skarżących ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości, dokumentów potwierdzających dochód z działalności gospodarczej – [...] z ostatnich 6 miesięcy (lub brak dochodu), zaświadczenia z właściwego urzędu gminy, wskazującego wysokość dochodów uzyskiwanych z nieruchomości rolnej o pow. 7,36 ha, oświadczenia czy wnioskodawcy starali się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, jeżeli tak, to czy otrzymali tę pomoc i w jakiej wysokości. W dniu 28 czerwca 2013 r. (tj. w terminie na wykonanie powyższego wezwania) wnioskodawcy złożyli na urzędowym formularzu kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skarżący zmodyfikowali (rozszerzyli) zakres wniosku o przyznanie prawa pomocy i wnieśli o przyznanie praw pomocy w całości (częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata). Powyższe pismo, z uwagi na okoliczności faktyczne sprawy, Sąd potraktował jako uzupełnienie sprzeciwu z dnia 18 lutego 2013 r. We wniosku skarżący powtórzyli informacje, które przedstawili we wniosku PPF z dnia 21 września 2012 r. Dodatkowo podali, że "otrzymują dopłaty unijne, około 9. 000 zł. rocznie". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W myśl art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 3002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)., dalej jako p.p.s.a., od zarządzeń i postanowień referendarza można wnieść sprzeciw do właściwego sądu administracyjnego. Stosownie zaś do art. 260 tej ustawy, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu, zaskarżone rozstrzygnięcie traci moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega merytorycznej ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez M. C. i K. C. nie jest uzasadniony. M. i K. C. wnieśli o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Powinni zatem wykazać, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w tej sprawie. Do wykazania tej okoliczności zobowiązuje wnioskodawców art. 246 § 1 pkt p.p.s.a. Sąd podkreśla, osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie, z uwagi na brak wystarczających informacji w złożonym wniosku, wnioskodawcy zostali wezwani do przesłania dokumentów i podania informacji, które obrazowałyby ich sytuację materialną. Z obowiązku tego nie wywiązali się. Nie przedstawili bowiem żądanych przez Sąd oświadczeń i dokumentów. Nie przedkładając: wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, odpisu zeznania podatkowego za 2012 r., oświadczenia o wysokości wydatków w gospodarstwie domowym, dokumentów potwierdzających dochód z działalności gospodarczej, zaświadczenia z właściwego urzędu gminy wskazującego dochód uzyskiwany z nieruchomości rolnej, nie wyjaśnili wątpliwości Sądu co do źródeł utrzymania i niezbędnych wydatków. Zamieszczona w piśmie z dnia 28 czerwca 2013 r. zdawkowa informacja o otrzymywaniu dopłat bezpośrednich nie rozwiewa wątpliwości Sądu co do sytuacji majątkowej wnioskodawców. Trzeba podkreślić, że zgodnie z art. 243 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami niewykazania przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przedstawionych okoliczności nie można więc, zdaniem Sądu, wnioskować o rzeczywistym braku możliwości poniesienia przez M. C. i K. C. kosztów sądowych. Z tej przyczyny, na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a postanowiono jak w sentencji.