IV SA/Wa 630/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu Miasta [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania postanawia: 1. odrzucić sprzeciw, 2. zwrócić Skarżącemu kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2018 r., nr [...] o odmowie ustalenia odszkodowania za udział w nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] (działki [...] i [...] obręb [...]) oraz o odmowie uwzględnienia wniosku w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za udział powyższej nieruchomości. Sprzeciw od tej decyzji wniosło Miasto [...], reprezentowane przez radcę prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw podlega odrzuceniu, ponieważ w niniejszej sprawie Miasto [...] nie jest podmiotem uprawnionym do wniesienia sprzeciwu do Sądu. Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – dalej P.p.s.a.) od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z jej treści może wnieść od niej sprzeciw. Art. 64b § 1 P.p.s.a. stanowi, że do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Przepisy dotyczące sprzeciwu odsyłają do odpowiedniego stosowania przepisów o skardze, zatem zastosowanie będzie miał art. 50 § 1 i 2 P.p.s.a. zgodnie z którym uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, (...). Zarówno w orzecznictwie jak i w literaturze przyjmuje się natomiast, że organ administracji publicznej, który z mocy przepisów prawa został powołany do rozstrzygania sprawy w pierwszej instancji, nie ma uprawnienia do kwestionowania, w trybie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, rozstrzygnięcia wydanego przez organ II instancji (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 19 maja 2003 r. sygn. OSP 1/03). Podobnie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 29 października 2009 r. sygn. akt K 32/08 orzekł, że art. 33 i art. 50 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi są zgodne z art. 165 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, również przy takiej interpretacji, która odmawia jednostkom samorządu terytorialnego prawa do uczestniczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz prawa do wnoszenia skarg do sądów administracyjnych w sytuacji, w której organ danej jednostki rozpatrywał sprawę administracyjną i wydał decyzję administracyjną w pierwszej instancji. Z powyższego wynika zatem, że ani gmina, ani żaden jej organ nie są uprawnieni do zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji organu odwoławczego wydanej w sprawie, w której organ gminy rozstrzygał ją jako organ I. instancji (por. postanowienie NSA z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1922/17). Rola organu I instancji kończy się bowiem w zasadzie z chwilą wydania rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, natomiast organem, o którym mowa w art. 32 p.p.s.a., jest organ wydający zaskarżony do sądu administracyjnego akt. Nie jest więc dopuszczalna sytuacja, aby prezydent miasta (który w niniejszej sprawie reprezentuje skarżącą miasto) w tej samej sprawie raz występował jako organ wydający decyzję merytoryczną, a innym razem jako podmiot kwestionujący rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Ponadto w wyroku z dnia 18 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 28/15 Naczelny Sad Administracyjny rozważał, czy miasto [...] może występować w charakterze strony w sprawie, której przedmiotem jest odszkodowanie od Miasta [...] za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, w trybie art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające, jeżeli decyzję o odmowie wypłaty odszkodowania za te grunty wydał Prezydent Miasta [...] i w związku z tym, czy [...] miało legitymację do wniesienia skargi na decyzję Wojewody [...] orzekającego jako organ drugiej instancji. Sąd doszedł wówczas do wniosku, że w sprawie odpowiednie zastosowanie mają poglądy wyrażone w uchwale (i jej uzasadnieniu) NSA z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt I OPS 2/15, w której Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że "Powiat nie ma legitymacji procesowej strony w sprawie o ustalenie wysokości odszkodowania od powiatu za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną, która stała się własnością powiatu, jeżeli decyzję wydaje starosta na podstawie art. 12 ust. 4a w związku z art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 687 ze zm.) oraz art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2015 r., poz. 1445)". W sprawie w której podjęto uchwałę odszkodowanie zostało ustalone za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną na podstawie art. 12 ust. 4a w związku z art. 11a ust. 1 specustawy drogowej, natomiast w niniejszej sprawie nieruchomość przeszła na własność Miasta [...] z mocy prawa w trybie art. 73 ust 1 ustawy Przepisy wprowadzające jako zajęta pod drogę publiczną. Przy czym ewentualne odszkodowanie za przejęte grunty należy ustalić w oparciu o przepisy art. 73 ust. 4 ustawy przepisy wprowadzające w zw. z przepisami rozdziału 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Ustalanie w takim przypadku odszkodowania "według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości" oznacza, że czyni to właściwy starosta (art. 129 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 u.g.n.), wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego odmienna w niniejszej sprawie podstawa przejścia nieruchomości przeznaczonej pod drogę na własność Miasta [...] (w uchwale powiatu) i ustalenia odszkodowania, nie ma znaczenia dla konieczności przyjęcia, że Miasto [...] nie ma legitymacji procesowej strony, także w sprawie o ustalenie wysokości odszkodowania od Miasta [...] za nieruchomość wydzieloną na podstawie podziału pod drogę publiczną, która stała się jego własnością, jeżeli decyzję wydał w pierwszej instancji Prezydent tego miasta. Pogląd ten Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela. Wobec tego w niniejszej sprawie miasto [...], której organ (Prezydent) wydał decyzję w sprawie w pierwszej instancji nie ma legitymacji skargowej do wniesienia skargi, a tym samym sprzeciwu do sądu administracyjnego na decyzję organu odwoławczego, wydaną w tejże sprawie. Z tego powodu sprzeciw Miasta [...] jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a. Dlatego orzeczono jak w pkt 1 sentencji. W pkt 2 orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.