IV SA/Wa 636/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska Sędziowie NSA Joanna Kabat-Rembelska /spr./ asesor WSA Anna Szymańska Protokolant Dominik Niewirowski po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi "K." s.c. G. K. i Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r., na skutek odwołania Spółdzielni Budowlano – Mieszkaniowej "S." w W. uchyliło decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2004 r., ustalającą warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie ośrodka duszpasterskiego z jednopoziomowym kościołem z wieżą, z dwukondygnacyjną plebanią z garażem podziemnym, z placówką oświatową i elementami zagospodarowania terenu przy ul. R., na części działek nr ew. [...], [...], [...] i [...] w obrębie [...] oraz umorzyło postępowanie odwoławcze z odwołania spółki cywilnej "K.". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że Prezydent W. nie przeprowadził analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu, w zakresie warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1-5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.). Ponadto organ pierwszej instancji nie wyjaśnił dlaczego nie określił wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni terenu, szerokości elewacji frontowej, geometrii dachu, czym naruszył §5, §6, §7 i §8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1558). Powyższe uzasadniało uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Odnosząc się do odwołania spółki cywilnej "K." Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z treści powołanego przepisu wynika, że pojęcie strony wiąże się wyraźnie z interesem prawnym lub obowiązkiem wyprowadzonym z konkretnie oznaczonego przepisu administracyjnego prawa materialnego. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to znaczy ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu. "Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to dana osoba jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może tego interesu poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mogącego stanowić podstawę skierowanego żądania określonych czynności organu administracyjnego. W takiej sytuacji osobie takiej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym." Organ odwoławczy zauważył, że użytkownikiem wieczystym gruntu, na którym ma być częściowo realizowana planowana inwestycja jest Spółdzielnia Budowlano – Mieszkaniowa "S." w W., natomiast spółka cywilna "K." jest dzierżawcą części tego terenu. "Wobec tego tylko Spółdzielnia ma interes prawny wynikający z prawa użytkowania wieczystego." Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego spółka cywilna "K." jest zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy, ale jest to interes faktyczny, wobec czego nie może mieć ona przymiotu strony w tym postępowaniu. Skargę na powyższą decyzję w części umarzającej postępowanie odwoławcze wnieśli wspólnicy spółki cywilnej "K." G. K. i Z. K., domagając się jej uchylenia. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania – art. 138§1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. Podniosła, że jako dzierżawca terenu zainwestowała go, a projektowana inwestycja spowoduje konieczność rozbiórki istniejącego obiektu. Strona skarżąca ma zatem interes prawny w ochronie nakładów jakie poniosła za zgodą wydzierżawiającego na dzierżawiony teren. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Stosownie do art. 127§1 k.p.a. prawo wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji przysługuje stronie. W związku z tym obowiązkiem organu odwoławczego jest zbadanie, czy podmiot wnoszący odwołanie ma przymiot strony. W ujęciu art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Status strony postępowania administracyjnego wynikać musi z przepisu prawa materialnego, dającego określonemu podmiotowi uprawnienie lub nakładającego obowiązek. Wymaga zatem zawsze ustalenia związku między normą prawną a sytuacją konkretnego podmiotu. Interes prawny jest kategorią zobiektywizowaną i musi się łączyć z wykazaniem potrzeby realnie istniejącej w danej sprawie ochrony prawnej. Jeżeli akt stosowania prawa w sprawie nie wywiera bezpośredniego skutku na sytuację danego podmiotu nie można mówić o jego interesie prawnym i tym samym statusie strony (por. wyroki NSA z dnia: 14 kwietnia 2000 r. III SA 1876/99, z dnia 26 października 1999 r. IV SA 1639/97, z dnia 9 marca 1999 r. I SA 627/98). W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie przyjęło, że skarżący nie mają przymiotu strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji, która częściowo ma być realizowana na dzierżawionym przez nich terenie. W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmowano, że przymiot strony, w tego rodzaju postępowaniu, mają właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiadujących z terenem przyszłej inwestycji oraz nieruchomości, na których ma być ona realizowana. Stronami tego postępowania nie są natomiast podmioty, których tytuł prawny do nieruchomości wynika ze stosunków obligacyjnych. Stanowisko to w pełni należy podzielić. Dodać należy, że podnoszona przez skarżących kwestia ich ewentualnych roszczeń z tytułu poniesionych nakładów na nieruchomość podlegać może rozstrzygnięciu w drodze postępowania przed sądem powszechnym. Mając na uwadze wskazane okoliczności stwierdzić należy, że organ odwoławczy zasadnie uznał, że skarżący nie mają przymiotu strony, a co za tym idzie nie służy im prawo wniesienia odwołania. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., nastąpić winno w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 §1 pkt 3 k.p.a. Pogląd taki znajduje potwierdzenie zarówno w wypowiedziach doktryny (por. B. Adamiak i J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Warszawa 1998 str. 643), jak i judykatury (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5. 07. 1999 r., OPS 16/98 ONSA 1999 Nr 4, poz.119). Ustalenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż odwołanie nie pochodzi od strony, zwalniało ten organ z obowiązku odnoszenia się do zarzutów w nim zawartych. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.