IV SA/Wa 639/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2016 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] II. nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie adw. M. S. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych z należnym podatkiem VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. oraz art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r Prawo Wodne, po rozpoznaniu zażalenia H. K. na postanowienie Starosty [...] z [...] września 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, utrzymał je w mocy. Stan sprawy przedstawiał się następująco: H. K., dalej zwany "skarżącym", pismem z 7 sierpnia 2015 r. skierowanym do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej wniósł o cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty [...] z [...] sierpnia 2011 r., znak [...]. Organ stwierdził swą niewłaściwość do jego rozpoznania gdyż zgodnie z art. 140 ust. 1 ustawy Prawo wodne organem właściwym jest organ który był właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego. W związku z tym pismem z 27 sierpnia 2015 r. wniosek został przekazany do organu właściwego. Starosta [...] postanowieniem z [...] września 2015 r. odmówił wszczęcia postępowania bowiem uznał, że podanie pochodzi od osoby która nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. Po rozpoznaniu zażalenia organ II instancji nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska zawartego przez organ I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że organ I instancji prawidłowo na podstawie innych toczących się w związku z udzieleniem pozwolenia wodnoprawnego postępowań administracyjnych uznał, że skarżący nie ma od przymiotu strony. (postępowanie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego zakończone wydaniem decyzji z [...] sierpnia 2011 r., i w związku z tym wydany przez WSA wyrok z 5 września 2013 r., sygn. akt IV SA/WA 2897/12 oddalający skargę H. K., postępowanie zakończone wydaniem przez Starostę [...] postanowienia z [...] lipca 2013 r., znak: [...] o zwrocie skarżącemu podania z 20 lipca 2013 r. dotyczącego żądania odszkodowania za podtapianie domu rodzinnego w [...] i wydany w tej spawie przez WSA w Warszawie wyrok z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/WA 336/14). Organ, powołując art. 61 a § 1 K.p.a. wskazał, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego może nastąpić z powodu istnienia przesłanek przedmiotowych- gdy żądanie nie polega rozstrzygnięciu w formie decyzji lub właściwy do rozpoznania jest sąd powszechny; przesłanki podmiotowe – podanie zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub zaistniały inne przyczyny uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego – np. sprawa została wcześniej rozstrzygnięta decyzją administracyjną. Organ uznał, że w niniejszej sprawie skarżący nie posiada legitymacji procesowej do wszczęcia postępowania o cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego. Wiedzę tę powziął na podstawie informacji z innych postępowań prowadzonych przez organ, które były związane z ww pozwoleniem wodnoprawnym. Jako przykład wskazał na "liczne postępowania odwoławcze i zażaleniowe" i fakt prowadzenia w dniu 11 marca 2015 r. przez upoważnionych pracowników Zarządu Zlewni w [...] Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] kontroli gospodarowania wodami, dotyczącej utrzymania i użytkowania obiektu [...] w [...] którzy stwierdzili m.inn. że przebudowa stawów rybnych nie doprowaziła do podtopienia budynku skarżącego. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ stwierdził, że: - powołany w zażaleniu wyrok WSA w Kielcach z 12 marca 2008 r, sygn. akt II SA/Ke 551/07 nie jest bezpośrednio związany z kwestią ewentualnego cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego udzielonego dopiero decyzją starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r.; -złożenia przez skarżącego wniosku z dnia 20 lipca 2013 r. o zadośćuczynienie za podtapianie jego domu rodzinnego nie znajduje uzasadnienia jako dowód świadczący o posiadaniu przez skarżącego legitymacji procesowej do złożenia przedmiotowego wniosku z uwagi na fakt, że postanowieniem Starosty [...] z [...] lipca 2013 r., znak [...] podanie zostało zwrócone w części dotyczącej zadośćuczynienia za podtapianie domu rodzinnego w [...]. Organ II instancji postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2013r., znak [...] utrzymał w mocy to postanowienie a WSA w Warszawie wyrokiem z 11 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 336/14, skargę oddalił. Tym samym organ I instancji prawidłowo uznał, że nie ma żadnych przesłanek mogących świadczyć o istnieniu jakiegokolwiek interesu prawnego bądź obowiązku dotyczącego skarżącego w niniejszej sprawie i prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego o cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł skarżący wnosząc o uchylenie obu postanowień. W uzasadnieniu skargi wskazał że w wyniku samowoli budowlanej polegającej na budowie stawów rybnych doszło do podtopienia jego domu rodzinnego. Pozwolenie wodnoprawne zostało wydane bez analizy przez organ stanu faktycznego, nie przedłożono projektów budowlanych dotyczących stawów. Jako interes prawny wskazuje wniosek z 20 lipca 2013 r. Zarzuca także urzędnikom państwowym popełnienie przestępstwa polegającego jak się wydaje na wydanie pozwolenia wodnoprawnego lub też postanowienia w sprawie wniosku z 20 lipca 2013 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga na postanowienie z dnia [...] lutego 2015 r. została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje regulacja art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przepis ten, zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), ma zastosowanie również do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie nowelizacji p.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku skarg na określone wyżej postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja (postanowienie) nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Stosowanie zaś do art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] o utrzymaniu w mocy postanowienia Starosty [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego. Podstawą prawną wskazaną przez organ jest art. 61 a § 1 K.p.a. Organy obu instancji uznały, z powołaniem się na inne postępowania związane z wydaniem pozwolenia wodnoprawnego, że skarżący nie posiada legitymacji procesowej do wszczęcia tego rodzaju postępowania. W ocenie Sądu, nie oceniając merytorycznej trafności rozstrzygnięcia, stanowisko organów nie zostało w żadnym razie w sposób prawidłowy uzasadniona w aktach brak jest dokumentów na podstawie których taki wniosek byłby uzasadniony. Istotnym składnikiem prawidłowo wydanego rozstrzygnięcia jest jego uzasadnienie. Powinno ono w sposób wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę. Strona może, bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki powziętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji. Organ musi zatem zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji ustalenia okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć. W rozpoznawanej sprawie organu obu instancji nie sprostały omawianym wyżej przepisom procesowym i zaskarżone postanowienie wydały z ich naruszeniem, w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Organ powołał się tylko na swą wiedzę z innych postępowań administracyjnych i wyroki WSA wskazując, że w tamtych sprawach skarżący nie miał przymiotu strony. W aktach administracyjnych brak jest jednak wskazywanych decyzji administracyjnych jak również brak jest nawet decyzji o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego na podstawie której możnaby ustalić czy skarżący był stroną tego postępowania. Powoływany przez organ wyrok WSA w Warszawie z 17 listopada 2014 r., jest nieprawomocny, rozstrzygał w przedmiocie odmowy nałożenia w drodze decyzji obowiązku likwidacji urządzeń wodnych a skargę wywiódł H. K., co świadczy o tym że sąd uznał jego legitymację do wniesienia skargi. Z kolei wyrok WSA w Warszawie o sygn. 336/14, również ze skargi H. K., dotyczył zwrotu podania z dnia 20 lipca 2013 r. w części dotyczącej zadośćuczynienia za podtapianie jego domu rodzinnego. Powodem oddalenia skargi było uznanie braku drogi administracyjnej do dochodzenia roszczenia a nie brak legitymacji procesowej. Nie sposób zatem z obu tych wyroków wyprowadzić wniosku o braku po stronie skarżącego interesu prawnego w żądaniu cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego. Wskazać należy, że zgodnie z art. 127 ust. 7 P.w. stroną postępowania w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego są wymienione w tym przepisie podmioty. Jednym z nich jest właściciel powierzchni ziemi położonej w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych (pkt 7 ppkt 5). Katalog ten jest katalogiem zamkniętym. Jeżeli zatem skarżący był stroną postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego – a tego na podstawie dołączonych dokumentów nie da się ustalić – to miałby legitymację do wszczęcia postępowania o jego cofnięcie. Miałby ją także gdyby okazało się, że jest właścicielem powierzchni ziemi o jakim mowa w art. 127 pkt 7 ppkt 5 P.w. Ponieważ okoliczności te nie zostały przez organ ustalone brak jest możliwości oceny przez sąd legalności zaskarżonego aktu. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w wyroku. Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji winien zastosować się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu, w szczególności winien w sposób niezbędny zebrać materiał dowodowy i na jego podstawie ustalić czy skarżący był stroną w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego a gdyby nie był czy w świetle art. 127 pkt 7 ppkt 5 P.w. jego nieruchomość nie znajduje się w zasiągu oddziaływania przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego. Następnie powinien dokonać analizy czy zgromadzony materiał dowodowy pozwala na rozpoznanie sprawy poprzez wszczęcie postępowania i w zależności od dokonanych ustaleń w tym zakresie, podjąć stosowne rozstrzygnięcie, które powinno być należycie uzasadnione.