IV SA/Wa 64/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. Marika Bibrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2018 r. sprawy ze skargi A. I. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] października 2017 r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] .07.2017 r. o uznaniu wniosku A. I. o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny. W uzasadnieniu Rada podała, że Pan A. I. - obywatel Federacji [...], deklarujący narodowość [...], w dniu 28.06.2017 r. złożył swój drugi wniosek o nadanie statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu ww. wniosku oświadczył m.in.: "Po wizycie ludzi w maskach w naszym domu i pobiciu mojej mamy baliśmy się dalszych gróźb i postanowiliśmy wyjechać do Polski. Mama napisała skargę na wójta naszej miejscowości za to, że zwolnił mamę z pracy, a zatrudnił swoją żonę. wójt zaczął się mścić. Skarga poszła do wyższego organu. W wyższym organie pracował ktoś z rodziny wójta. On zaczął nam również grozić. Mama napisała do szefa administracji Republiki [...]. Szef przysłał komisję do wójta. Potem także ludzie [...] przyszli do domu i pobili mamę". Cudzoziemiec oświadczył, iż nigdy nie był zatrzymywany przez władze, skazany wyrokiem sądu. nie było prowadzone wobec niego postępowanie sądowe ani administracyjne. Oświadczył też, że nie uczestniczył w działaniach wojennych, nie należał do żadnych organizacji politycznych, społecznych, kulturalnych czy religijnych. Rada podała, że pierwszy wniosek w imieniu Wnioskodawcy złożył w dniu 28.08.2015 r. Jego ojciec. A. I. podał w uzasadnieniu swojego wniosku niepokojenie jego rodziny przez szefa lokalnej administracji m.in. (...) do nas do domu przyszedł człowiek, szef administracji, groził że przepadniemy bez wieści, dlatego ojciec zdecydował o poszukiwaniu schronienia (...) groził ojcu że zabije go". Jednakże Cudzoziemiec wyraźnie wskazał, że nie wie dokładnie co było przyczyną tych problemów. Ponadto Wnioskodawca oświadczył, nie uczestniczył w działaniach wojennych, nie należał do żadnych organizacji politycznych, społecznych, kulturalnych czy religijnych. Wnioskodawca zadeklarował, że nie był nigdy zatrzymywany lub aresztowany, nie był skazany wyrokiem sądu. nie było prowadzone wobec niego postępowanie sądowe lub administracyjne. W ocenie Rady Cudzoziemiec nie czekając na rozstrzygnięcie w swojej sprawie opuścił terytorium RP i udał się do [...]. Po zatrzymaniu przez [...] władze został w konsekwencji przekazany do Polski. Po przeprowadzeniu przewidzianej prawem procedury, decyzją nr [...] z dnia [...] .07.2016 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił odmówić nadania Cudzoziemcowi statusu uchodźcy na terytorium RP oraz odmówić udzielenia ochrony uzupełniającej, powołując się na przepis art. 19 ust. 1 pkt 1 oraz art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Od decyzji tej Cudzoziemiec nie wniósł odwołania do Rady do Spraw Uchodźców. Rada podkreśliła, że z dniem 13 listopada 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1607). Obecnie obowiązujące przepisy art. 38 ust. 1 i 38 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy przewidują wydanie decyzji o uznaniu wniosku za niedopuszczalny, gdy jest to kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej i nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe dowody ani okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Jednocześnie uchylony został dotychczasowy art. 40 ustawy, wedle którego postępowanie należało umorzyć, gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej wnioskodawca złożył kolejny wniosek oparty na tych samych podstawach. W następstwie tych ustaleń należało rozważyć, czy zaistniały powody, by niniejszy wniosek rozpatrzyć merytorycznie, czy też koniecznym jest uznać go za niedopuszczalny. W obecnym postępowaniu, po dokładnym zapoznaniu się z kolejnym (drugim) wnioskiem Strony o nadanie statusu uchodźcy na terytorium RP oraz zebranym w sprawie materiałem dowodowym Rada doszła do konkluzji, iż w przedmiotowej sprawie nie ujawnia się żaden element, który nie został już zbadany w pierwszym postępowaniu przeprowadzonym z wniosku Strony. Okoliczność na którą powołuje się Cudzoziemiec w swojej ostatniej korespondencji do Rady tj. "posiadanie [...] paszportów" nic może zostać uznana za samoistną podstawę do udzielenia Stronie ochrom międzynarodowej na terytorium RP. Wnioskodawca nie powoływał się na tę okoliczność na wcześniejszych etapach postępowania i nie deklarował obaw wywodzących się z tego faktu. Cudzoziemiec wjechał do Polski na podstawie legalnego dokumentu - paszportu wydanego przez władze Federacji [...] i nie doświadczył żadnych problemów przy przekraczaniu granicy ze strony władz kraju pochodzenia. W ocenie Rady w przypadku Wnioskodawcy spełniona została przesłanka zawarta w wyniku ww. nowelizacji ustawy w nowym brzmieniu art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Brak jest bowiem nowych dowodów czy też okoliczności faktycznych lub prawnych "znacząco zwiększających prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej" Stronie. Rada podzieliła tym samym stanowisko organu I. instancji, że w niniejszej sprawie zachodzi tożsamość ze sprawą rozpatrywaną wcześniej, zakończoną decyzją ostateczną o charakterze merytorycznym, a tożsamość ta dotyczy zarówno przedmiotu jak i podmiotu postępowania. Strona nie powołała żadnych nowych okoliczności, których nie deklarowała uprzednio, co nie pozwala na przyjęcie, że po wydaniu decyzji ostatecznej stan faktyczny sprawy - odnoszący się bezpośrednio do osoby Wnioskodawcy - uległ zmianie. Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. I. zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 38 ust. 2 pkt 1, art. 38 ust. 2 pkt 2, art. 38 ust. 2 pkt 3, art. 38 ust. 2 pkt 4, art. 38 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie że złożony w dniu 28 czerwca 2017 r. wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jest niedopuszczalny; ponadto naruszenie prawa procesowego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77. art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie ustaleń odnośnie aktualnej sytuacji w kraju jego pochodzenia, w celu ustalenia czy powrót na terytorium Federacji [...] nie narazi go na prześladowanie. W uzasadnieniu podał, że co prawda, wniosek z dnia 28 czerwca 2017 r. jest kolejnym (drugim) wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej, jednakże, zmienił się przedmiot postępowania, jakim jest opisywana sytuacja życiowa, jaka stała się udziałem Skarżącego, w kontekście aktualnej sytuacji w kraju jego pochodzenia. Rada do Spraw Uchodźców miała obowiązek ustalić, powołując się na aktualną sytuację na terytorium Federacji [...], czy powrót do kraju pochodzenia nie narazi go na prześladowanie. W jego ocenie sytuacja na terytorium Federacji [...] zmieniła się w takim stopniu, że obecnie w kraju pochodzenia byłby prześladowany z uwagi na fakty, o których zeznałem, składając po raz wtóry wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej. Zarzucił również, że Rada do Spraw Uchodźców, wydala decyzję z dnia [...] października 2017 r., powołując jako podstawę art. 38 ust. 2 kpa, którego nie ma w ustawie. Wszakże przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji jest sytuacja, gdy została ona wydana bez podstawy prawnej. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 21 marca 2018 r. ustanowiony dla Skarżącego pełnomocnik z urzędu podtrzymał wnioski i zarzuty wskazane w skardze, w szczególności: - naruszenie prawa materialnego tj. art.38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, - naruszenie prawa procesowego znacząco wpływające na wynik postępowania, tj. art. 77 § 1 k.p.a. polegającego na zaniechaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego z urzędu. Podał, że sam fakt złożenia kolejnego wniosku nie jest wystarczający do uznania go za niedopuszczalny gdyż musi być spełniony warunek stosownie do którego "nie zaistniały ani nie zostały i przedstawione przez wnioskodawcę nowe dowody ani okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej" . Konstrukcja powyższej normy wskazuje, że takie dowody lub okoliczności mogą być przedstawione przez wnioskodawcę, lub "zaistnieć" przy czym rozdzielenie tych dwóch trybów wskazuje, że relewantne prawnie są także dowody lub okoliczności które obiektywnie zaistniały lecz nie zostały wskazane przez wnioskodawcę. Skoro tak, to na organie I i II instancji ciąży, zgodnie z treścią art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zbadania z urzędu stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego, w szczególności wyjaśnienia sytuacji w kraju pochodzenia wnioskodawcy tak, by ustalić czy takie nowe okoliczności nie "zaistniały" obiektywnie. Sformułowanie "ani" nie oznacza koniunkcji lecz alternatywę łączną. Zarówno organ I. instancji jak i Rada do Spraw Uchodźców nie przeprowadziły takiego postępowania z urzędu. Organ I instancji w ogóle odstąpił od przesłuchania strony i ocenił jedynie okoliczności wskazane przez Stronę. Organ II instancji uznał to rozstrzygnięcie za prawidłowe. Powyższe jest sprzeczne z literalnym brzmieniem art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy, które nakazuje dokonanie obiektywnego ustalenia przez organy w trybie postępowania z urzędu okoliczności znacząco zwiększających prawdopodobieństwo udzielenia pomocy międzynarodowej - właśnie m.in. dlatego że wnioskodawca składając ponownie wniosek może mieć trudność z przedstawieniem nowych dowodów (nie mając kontaktu z krajem z którego uszedł), a mimo to takie okoliczności obiektywnie mogą zachodzić. Analiza dostępnych materiałów prasowych polskich, anglojęzycznych lub rosyjskojęzycznych w sposób oczywisty pokazuje, że administracja Republiki [...] w relacjach z jej obywatelami na co dzień stosuje groźby, przemoc, i bezprawnie używa siły w stopniu zagrażającym życiu i zdrowiu obywateli. Jest to wiedza notoryjna i łatwa do uzyskania. Organ powołany do analizy sytuacji cudzoziemców nie może od takiej wiedzy abstrahować. Nawet jeżeli okoliczności te nie odnoszą się wprost do wnioskodawcy to kształtują potencjalną sytuację wnioskodawcy w kraju pochodzenia i stwarzają dla niego realne zagrożenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 38 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym Szef Urzędu ustala, czy wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jest wnioskiem niedopuszczalnym (ust.1). Wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jest wnioskiem niedopuszczalnym, w przypadku gdy jest kolejnym wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej i nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe dowody ani okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej (ust. 2 pkt 3). Stosowanie powyższych przepisów powinno następować z uwzględnieniem Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz.U.UE.L.2013.180.96). Zgodnie z art. 42 ust. 2 tej dyrektywy do celów podjęcia decyzji w sprawie dopuszczalności wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej zgodnie z art. 33 ust. 2 lit. d, kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jest poddawany najpierw wstępnemu rozpatrzeniu, czy zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub ustalenia odnoszące się do rozpatrzenia, czy wnioskodawca kwalifikuje się jako beneficjent ochrony międzynarodowej na mocy dyrektywy 2011/95/UE. Instytucja "wstępnego rozpatrzenia" ponownego wniosku ma na celu ograniczenie konieczności merytorycznego rozpoznawania nowych wniosków, a nie przyznanie dodatkowych uprawnień osobom poszukującym ochrony międzynarodowej, których wnioski już raz zostały ocenione jako bezzasadne ostateczną decyzją administracyjną. Wobec tego kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej nie może być traktowany jako próba podważenia ustaleń i ocen wyrażonych w poprzednich ostatecznych decyzjach administracyjnych. Stwierdzić zatem należy, że wskazane wyżej regulacje prawne pozawalają na nieprowadzenie przez Szefa Urzędu pełnego postępowania wyjaśniającego w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek dowiedzenia, że zachodzą podstawy do ponownego pełnego badania podania o udzielenie ochrony międzynarodowej. Znaczenie może więc mieć ujawnienie nowych okoliczności faktycznych dotyczących indywidualnej sytuacji cudzoziemca czy jego sytuacji w kraju pochodzenia, jak również zmiana sytuacji w samym kraju pochodzenia. Warunkiem aby organ merytorycznie rozpoznał nowy wniosek, jest zatem, powołanie w nim nie tylko zupełnie nowych dowodów lub okoliczności faktycznych lub prawnych, a więc odmiennych od tych jakie zaprezentowano we wcześniejszym wniosku, ale również muszą to być dowody i okoliczności, które dodatkowo znacząco zwiększają prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Ponadto w ocenie Sądu, aktualność zachowuje teza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II OSK 2626/12, wskazująca, że charakter "nowości" uzasadniających przeprowadzenie postępowania co do istoty sprawy, będą miały tylko te okoliczności wskazane w nowym wniosku, które zaistniały już po wydaniu decyzji ostatecznej. Bezspornym i niekwestionowanym przez stronę skarżącą jest, że złożony w postępowaniu objętym kontrolą Sądu wniosek jest drugim jaki złożył w Polsce w celu uzyskania ochrony międzynarodowej. Pierwszy wniosek w jego imieniu złożył w dniu 28.08.2015 r. ojciec Cudzoziemca. Pierwotna podstawa wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej opierała się na generalnie na obawach przed niepokojeniem rodziny Skarżącego przez szefa lokalnej administracji. Obawy te zostały powtórzone w drugim wniosku. Co prawda powołał się również na kwestię posiadania "[...] paszportów" i związków z prezydentem [...] Republiki [...] której wcześniej nie podnosił. Organy jednak nie dały wiary Skarżącemu i zdaniem Sądu, ocena ta jest słuszna. Nie jest bowiem prawdopodobne, aby zapomniał o tym w toku pierwszej procedury. Uznać zatem należało, że nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe dowody ani okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Można było zatem przyjąć, że niecelowym było ponowne analizowanie przez organy orzekające w sprawie przesłanek wskazanych w art. 13 i 15 ustawy o udzielaniu ochrony. Z opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UDSC z [...] maja 2017 r. nr [...] r. oraz Ośrodka Studiów Wschodnich z [...] czerwca 2017 r. nr [...] nie wynika, by sytuacja w Federacji [...] uległa pogorszeniu w stopniu mogącym wpływać istotnie na ocenę zasadności objęcia Skarżącego ochroną międzynarodową. Stwierdzić zatem należy, że organy orzekające w sprawie słusznie uznały, że w sprawie zachodzi tożsamość ze sprawą rozpatrywaną wcześniej, zakończoną decyzją ostateczną o odmowie nadania statusu uchodźcy, a tożsamość ta dotyczy zarówno przedmiotu jak i podmiotu postępowania. Strona nie powołała bowiem takich nowych okoliczności, których nie deklarowała uprzednio, które pozwalałyby na przyjęcie, że po wydaniu decyzji ostatecznej stan faktyczny sprawy uległ zmianie. W konsekwencji bezzasadne są zarzuty podniesione w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia 21 marca 2018 r., że organy naruszyły prawo nie prowadząc postępowania dowodowego w zakresie uzasadnionym wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej (art. 7,77,80 K.p.a.). Skoro na wstępnym etapie organy, doszły do przekonania że wniosek jest niedopuszczalny, to brak było podstaw do prowadzenia postępowania w zakresie spełnienia przesłanek do udzielenia ochrony. Również przepisy prawa materialnego zostały zastosowane w sposób prawidłowy. Zarzut Strony że Rada wydając swoją decyzję przywołała złą podstawę prawną nie jest uzasadniony. W rozstrzygnięciu decyzji z dnia [...] października 2017 r. Rada wyraźnie wskazała art. 38 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto o wydaniu decyzji bez podstawy prawnej można mówić jedynie w sytuacji, gdy w dniu orzekania przez organy nie istniał przepis pozwalający wydać rozstrzygnięcie określonej treści. W niniejszej sprawie taki przepis istniał i był nim art. 38 powołanej ustawy. Sąd nie dostrzegł również w zaskarżonej decyzji takiego naruszenia prawa które nakazywałoby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego z urzędu. Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.