IV SA/Wa 640/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi N. V na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego N. V. kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SA/Wa 640/13 U Z A S A D N I E N I E I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej "Szef Urzędu"), po rozpatrzeniu odwołania N. V. (N.V., dalej "skarżący") od decyzji Wojewody [...] (dalej "Wojewody") z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...], orzekającej o odmowie udzielenia skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, utrzymał decyzję Wojewody w mocy. II. Zaskarżona decyzja Szefa Urzędu zapadła w następującym stanie faktycznym: 1. W dniu 5 stycznia 2012 r. skarżący wystąpił do Wojewody z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w trybie tzw. abolicji (dalej "zezwolenie"). 2. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Wojewoda orzekł o odmowie udzielenia zezwolenia. W ocenie Wojewody skarżący nie uwiarygodnił, że przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej od dnia 20 grudnia 2007 r. 3. Skarżący wniósł do Szefa Urzędu odwołanie od decyzji Wojewody. III. Rozpatrzywszy odwołanie skarżącego zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., Szef Urzędu utrzymał decyzję Wojewody w mocy. Uzasadniając zaskarżoną decyzję, Szef Urzędu wskazał, co następuje: 1. Wniosek skarżącego podlega rozpoznaniu w trybie przepisów ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy o cudzoziemcach (Dz.U. Nr 191, poz.1133), dalej "ustawy abolicyjnej". W przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia wymaga, czy skarżący spełnia wymagania przewidziane w art.1 pkt 1 ustawy abolicyjnej. 2. W toku postępowania (tj. we wniosku wszczynającym postępowanie oraz w trakcie późniejszych przesłuchań złożonych do protokołu) skarżący złożył następujące oświadczenia odnośnie pobytu w Polsce: - skarżący przebywa w Polsce od dnia 17 marca 2005 r., w którym to dniu przybył do Polski nielegalnie z U. , po uprzednim odbyciu miesięcznej podróży z W. przez terytorium Federacji [...] , - po przyjeździe do W. skarżący spotkał się na [...] ze znajomym L. A.(L. A.), który zaproponował skarżącemu wspólne zamieszkanie na ulicy [...] w W. , - po upływie roku, tj. w 2006 r. skarżący przeprowadził się do W. i zamieszkał tam z innym kolegą – L. D. (L. D.). 2. W trakcie przesłuchania skarżącego stwierdzono, że skarżący nie rozumie pytań zadawanych mu w języku polskim i nie potrafi udzielać w tym języku odpowiedzi. 3. Zgodzić należy się ze stanowiskiem Wojewody, że wątpliwy jest fakt poznania przez skarżącego pana L. D. w roku 2005 na [...] . Wskazana przez skarżącego osoba nie przebywała bowiem w tym czasie i nie pracowała na terenie W. . Na podstawie archiwalnych materiałów, dotyczących legalizacji pobytu L. D. , Wojewoda ustalił bowiem, że do grudnia 2007 r. L. D. przebywał na terenie województwa [...] i [...] , a jedynym adresem w trakcie legalizacji pobytu na terenie województwa [...] była ulica [...]. Ponadto Wojewoda ustalił, że w przywołanym okresie L. D. nie pracował w charakterze pracownika ochrony, lecz legalizował swój pobyt ze względu na wykonywanie pracy na stanowisku specjalisty ds. technicznych i handlowych oraz na stanowisku dyrektora ds. marketingu. 4. Pełnomocnik skarżącego dołączył do akt sprawy oświadczenie pana A. S. , który stwierdził, że w 2006 r. spotkał skarżącego na [...] w W. i zaproponował mu wspólne zamieszkiwanie w W. , przy ulicy [...] . Zamieszkiwanie trwało do kwietnia 2008 r. Treść tego oświadczenia jest rozbieżna z zeznaniami skarżącego, złożonymi w dniu 1 czerwca 2012 r., w trakcie których skarżący stwierdził, że spotkał L. A.w dniu [...] marca 2005 r. i od tego dnia zamieszkiwał z nim przy ulicy [...] . Ponadto, z zapisów w systemie informatycznym, będącym w dyspozycji Szefa Urzędu, wynika, że występując w dniu [...] stycznia 2008 r. z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkiwanie na czas oznaczony L. A. wskazał jako adres zamieszkania ulicę [...], a zatem jego oświadczenie, że zamieszkiwał ze skarżącym do kwietnia 2008 r. na ulicy [...] [...], nie zasługuje na uwzględnienie. 5. Zasadnie uznał Wojewoda, że okolicznościami obalającymi domniemanie pobytu, zawarte w art.3 ust.4 ustawy abolicyjnej są łącznie następujące okoliczności: (-) uzyskanie przez stronę aktualnego dokumentu podróży dopiero w dniu [...] października 2011 r., (-) brak znajomości języka polskiego, (-) nieposiadanie przez stronę dokumentów mogących świadczyć o jej pobycie w Polsce co najmniej od grudnia 2007 r. i funkcjonowaniu w społeczeństwie polskim, (-) mało wiarygodne, przygotowane na potrzeby przedmiotowego postępowania zeznania skarżącego. W związku z powyższym uznać należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego, nie przebywa on nieprzerwanie na terytorium Polski od 2005 r. 6. Przesłuchanie świadków nie wpłynęłoby na rozstrzygnięcie w świetle mało wiarygodnych zeznań skarżącego. IV. Skarżący wniósł do Sądu skargę na decyzję Szefa Urzędu, zarzucając orzeczeniu: 1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art.3 ust.4 ustawy abolicyjnej poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że to skarżący winien był uprawdopodobnić okoliczność nieprzerwanego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podczas gdy okoliczność ta objęta jest domniemaniem prawnym. 2. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj: - art.75 i 78 k.p.a. poprzez pominięcie żądania skarżącego o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż powoływany dowód miał na celu wskazanie okoliczności, mających znaczenie przy ocenie, czy skarżący spełnił przesłanki niezbędne do udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, - art.7, 77 i 80 k.p.a. poprzez niezebranie pełnego materiału dowodowego oraz jego błędną ocenę, pominięcie dowodu z przesłuchania świadka oraz oparcie się na niemającej znaczenia informacji ze Straży Granicznej. Uzasadniając zarzuty skargi, skarżący wskazał w szczególności, co następuje: 1. Organ bezpodstawnie odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka L. D. w sytuacji, w której świadek ten mógłby potwierdzić fakt wieloletniego przebywania skarżącego w Polsce. Podobnie rzecz się przedstawia z panem L. A.. Rozbieżności, jakie dostrzegł organ pomiędzy oświadczeniem L. A. a zeznaniami skarżącego, mają charakter nieistotny. L. A. dysponuje szeroką wiedzą na temat pobytu skarżącego w Polsce. 2. Organ wyciągnął wadliwe, tj. zbyt daleko idące wnioski z faktu, że w świetle danych Straży Granicznej skarżący nie przekraczał granicy w okresie od [...] grudnia 2007 r. do [...] stycznia 2012 r. oraz z faktu, że w dniu [...] października 2012 r. Ambasada W. w Polsce wydała skarżącemu paszport. 3. Ustawa abolicyjna ustanawia w art.3 ust.4 domniemanie prawne nieprzerwanego pobytu cudzoziemca w Polsce. Domniemanie to ulega wzruszeniu tylko wtedy, gdy materiał dowodowy lub okoliczności sprawy prowadzą do wniosku, że nieprzerwany pobyt cudzoziemca w Polsce nie zaistniał. Konieczność zgromadzenia materiału dowodowego na okoliczność nieprzerwanego pobytu cudzoziemca w Polsce spoczywa na organie administracji, który nie może tego obowiązku przenieść na cudzoziemca. Skarżącego obejmuje domniemanie, o którym mowa w art.3 ust.4, a organy administracji nie zdołały go zakwestionować. V. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: VI. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art.15 k.p.a. Wbrew zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wynikającej z tego przepisu, w postępowaniu odwoławczym nie zweryfikowano bowiem w sposób dostatecznie wyczerpujący wiarygodności zeznań skarżącego na okoliczność daty zawarcia znajomości i wspólnego zamieszkiwania skarżącego z cudzoziemcami L. D. oraz L. A., odstępując od przeprowadzenia dowodu z przesłuchania obu wskazanych wyżej cudzoziemców. W konsekwencji powyższego nie można uznać, że stan faktyczny sprawy został wyjaśniony w sposób wyczerpujący. Powyższe naruszenie przepisu postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik w sprawy, w następstwie czego zaskarżoną decyzję należało wyeliminować z obrotu prawnego. VII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu prowadzi do następujących wniosków: 1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było wyjaśnienie, czy skarżący spełnia warunki do otrzymania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art.3 ust.1 ustawy abolicyjnej (ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy o cudzoziemcach). 2. Istotne z punktu widzenia niniejszej sprawy uregulowania ustawy abolicyjnej przedstawiają się w następujący sposób: Zgodnie z art.1 ustawy abolicyjnej określa ona zasady zalegalizowania pobytu cudzoziemców przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: 1) nieprzerwanie co najmniej od dnia [...] grudnia 2007 r., których pobyt na tym terytorium w dniu wejścia w życie ustawy jest nielegalny; 2) nieprzerwanie co najmniej od dnia [...] stycznia 2010 r., którym przed tym dniem została wydana ostateczna decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy, zawierająca orzeczenie o wydaleniu, i których pobyt na tym terytorium w dniu wejścia w życie ustawy jest nielegalny; 3) wobec których w dniu [...] stycznia 2010 r. trwało postępowanie w sprawie nadania statusu uchodźcy wszczęte na skutek kolejnego wniosku. Zgodnie z art.3 ust.1 ustawy abolicyjnej wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca, o którym mowa w art. 1, udziela zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na okres 2 lat, jeżeli wniosek o udzielenie tego zezwolenia zostanie złożony w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Cudzoziemcowi, o którym mowa w art. 1, odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli: 1) nie spełnia wymogów do udzielenia tego zezwolenia; 2) jego dane znajdują się w Systemie Informacyjnym Schengen do celów odmowy wjazdu i zostały wpisane przez inne państwo obszaru Schengen; 3) w postępowaniu w sprawie udzielenia tego zezwolenia został złożony wniosek lub zostały przedstawione dokumenty zawierające nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje; 4) w postępowaniu w sprawie udzielenia tego zezwolenia, w celu użycia za autentyczny, podrobił lub przerobił dokument bądź używał takiego dokumentu jako autentycznego; 5) wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub interes Rzeczypospolitej Polskiej; 6) jego dane znajdują się w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany i zostały umieszczone na podstawie art. 128 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (art.3 ust.2 ustawy). Od decyzji odmawiającej udzielenia zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, przysługuje odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (art.3 ust.3 ustawy). Pobyt cudzoziemca, o którym mowa w art. 1, uznaje się za nieprzerwany, jeżeli nic innego nie wynika z zebranego materiału dowodowego lub z okoliczności sprawy (art.3 ust.4 ustawy). Do oceny, czy pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest nieprzerwany, stosuje się odpowiednio art. 64 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (art.3 ust.5 ustawy). 3. Na gruncie niniejszej sprawy wyjaśnienia wymagało, czy skarżący przebywa w sposób nieprzerwany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej od dnia [...] grudnia 2007 r., a pobyt ten jest w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu [...] stycznia 2012 r.) nielegalny. 4. Organy obu instancji uznały, że zebrany w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do uznania, że skarżący nie legitymuje się wymaganym ustawą pobytem. Rozpatrując odwołanie skarżącego od odmownej decyzji Wojewody, Szef Urzędu wskazał, że powyższy wniosek wynika z następujących przesłanek: (-) skarżący uzyskał aktualny dokument podróży dopiero w dniu [...] października 2011 r. (otrzymanie paszportu w Ambasadzie W. w Polsce), (-) pomimo deklarowanego, siedmioletniego pobytu w Polsce skarżący nie włada językiem polskim, nie posiada również orientacji w sprawach dotyczących Polski, (-) skarżący nie posiada żadnych dokumentów, które świadczyłyby o jego pobycie w Polsce od 2007 r. i funkcjonowaniu w polskim społeczeństwie, (-) skarżący złożył w postępowaniu administracyjnym niewiarygodne zeznania na temat okoliczności faktycznych, istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności organ zakwestionował twierdzenia skarżącego, że fakt jego przebywania w Polsce we wskazanym w ustawie okresie mogą potwierdzić L. D. oraz L. A. . Organ uznał bowiem, że już w konfrontacji z danymi dotyczącymi obu tych osób, które znajdują się w dyspozycji organu, a które zostały zebrane w toku postępowań administracyjnych, dotyczących pobytu wyżej wymienionych na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, niemożliwym jest przyjecie, że osoby te mogły pracować, czy też mieszkać ze skarżącym w okresie wskazanym w ustawie. Organ uznał w tej sytuacji, że przesłuchiwanie świadków jest w tej sytuacji niecelowe. 5. W ocenie Sądu stanowisko organu odwoławczego odnośnie niecelowości przeprowadzenia w sprawie dowodu ze świadków wskazanych przez skarżącego jest wadliwe. 6. Podkreślenia wymagają następujące okoliczności, wynikające z akt administracyjnych sprawy: (1). Skarżący utrzymuje, że przyjechał do Polski w dniu [...] marca 2005 r. i tego dnia zamieszkał w W. , przy ulicy [...] wraz trzema innymi [...] z tej samej miejscowości, tj.: L. A. , H. V. i D. V. (k.38 verte). Stosownie do twierdzeń skarżącego, miał on pracować na [...] w W. do kwietnia 2008 r., kiedy to przeprowadził się do W. , do mieszkania przy ulicy [...], w którym to mieszkaniu zamieszkuje do chwili obecnej wraz z L. D. (k.36 verte). Skarżący miał poznać L. D. w 2005 r. na [...] w W. , gdzie wyżej wymieniony handlował, a skarżący prawie codziennie woził jego towary i pomagał mu je wykładać do sprzedaży (k.37 verte - 36). L. D. pracuje obecnie w W. jako pracownik ochrony (k.36 verte). Pracę tę wyżej wymieniony rozpoczął kilka miesięcy przed przeprowadzeniem się skarżącego do W. (k.36 verte). (2). Pismem procesowym z dnia 22 lutego 2012 r. (k.23), w toku postępowania przed Wojewodą skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka L. D. , obywatela W. , posiadającego kartę pobytu Nr PL [...], wydaną w dniu [...] czerwca 2011 r. przez Wojewodę. (3). W uzasadnieniu decyzji odmownej z dnia [...] czerwca 2012 r. Wojewoda stwierdził, że w świetle materiałów archiwalnych legalizacji pobytu L. D. wyżej wymieniony do grudnia 2007 r. przebywał na terenie województwa [...] i [...] . Jego wniosek o zamieszkanie został przekazany Wojewodzie dopiero w dniu [...] grudnia 2007 r., a jako ówczesny adres zamieszkania cudzoziemiec wskazał ulicę [...] w W. Adres ten jest jedynym adresem cudzoziemca, jakim posługiwał się w trakcie legalizacji pobytu na terenie województwa [...] . W tej sytuacji wątpliwe jest poznanie cudzoziemca przez skarżącego w 2005 r. na Stadionie, albowiem w okresie tym cudzoziemiec nie przebywał i nie pracował na terenie W. . Ponadto cudzoziemiec, na którego powołuje się skarżący, nie wykonywał i nie wykonuje pracy w charakterze pracownika ochrony lecz legalizował swój pobyt ze względu na okoliczność pracy na stanowisku "Specjalisty ds. technicznych i handlowych" oraz "Dyrektora ds. marketingu". (4). Utrzymując w mocy decyzję Wojewody, Szef Urzędu podtrzymał ocenę organu I instancji odnośnie braku wiarygodności zeznań skarżącego, dotyczących możliwości potwierdzenia przez L. D. faktu przebywania przez skarżącego w Polsce w okresie wskazanym w ustawie. (5). W skardze skarżący podtrzymał swoje twierdzenia na temat znajomości i wspólnego zamieszkiwania z L. D. W oczywisty sposób nie można odmówić trafności rozumowaniu organu odwoławczego, że wnioski wynikające z danych urzędowych dotyczących cudzoziemca L. D. (przebywanie do 2007 r. w innym województwie, posiadanie na terenie województwa [...] innego adresu aniżeli wskazany przez skarżącego, posiadanie umowy o pracę, dotyczącej innego rodzaju zatrudnienia aniżeli to, które wskazał skarżący) stawiają pod znakiem zapytania wiarygodność zeznań skarżącego odnośnie czasu trwania i charakteru znajomości skarżącego z cudzoziemcem L. D., niemniej w ocenie Sądu przedwczesnym byłoby kategoryczne stwierdzenie, że wspomniane okoliczności wiarygodność tę jednoznacznie dyskredytują. W szczególności bowiem, z hipotetycznego punktu widzenia nie można wykluczyć, że dane odnoszące się do cudzoziemca L. D. , ujawnione w zasobach urzędowych, nie pokrywały się ze stanem rzeczywistym. W ocenie Sądu ostateczna weryfikacja zeznań skarżącego odnośnie charakteru i czasu trwania jego kontaktów z cudzoziemcem L. D. wymaga przeprowadzenia dowodu z przesłuchania tej osoby. Podobnie rzecz się przedstawia z drugim z cudzoziemców, na znajomość z którymi powołał się skarżący, tj. z L. A.. Analogicznie bowiem uznać należy, że okoliczności, na które powołał się organ odwoławczy, odstępując od przesłuchania wyżej wymienionego cudzoziemca (rozbieżność pomiędzy zeznaniem skarżącego a treścią pisemnego oświadczenia cudzoziemca w określeniu daty ich spotkania się w Polsce, dysponowanie przez organ wiedzą o innym adresie zamieszkania cudzoziemca w Polsce, aniżeli podany przez skarżącego adres ich wspólnego zamieszkiwania) wprawdzie stawiają wiarygodność zeznań skarżącego pod znakiem zapytania, niemniej jej całkowicie nie dyskredytują. Z uwagi na fakt, że potwierdzenie charakteru i okresu trwania relacji, jakie według twierdzeń skarżącego łączyły go z dwoma wyżej wymienionymi cudzoziemcami (wspólne zamieszkiwanie ewentualnie wspólna praca łącznie od 2005 r.) prowadziłoby do uznania, że skarżący spełnia wymóg ustawowy przewidziany w art.1 pkt 1 ustawy abolicyjnej, konieczność ostatecznego zweryfikowania wiarygodności wspomnianych twierdzeń skarżącego uznać należy za istotną. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Szef Urzędu przeprowadzi dowód z przesłuchania cudzoziemców L. D. i L. A. a. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c, art.152 oraz art.200 p.p.s.a.