IV SA/Wa 642/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Protokolant ref. staż. Renata Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2012 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego T. W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku M. M., decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., znak: [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w C., nr [...], mocą której przejęte zostało na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwo rolne bez budynków, o pow. 13,39 ha, położone we wsi S., gmina C., nr jedn. rejestr. [...], stanowiące własność J. M. Następnie M. M. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2012r. Skarżący w złożonym wniosku m.in zarzucił ww. decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszenie art. 8, 9, 11 KPA, podniósł ponadto, iż kwestionowana decyzja Naczelnika Gminy w C. jest niesprawiedliwa społecznie i krzywdząca. Legitymację M. M. do działania w niniejszym postępowaniu ustalono na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] kwietnia 2006 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. M. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2012r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2012r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w C., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ naczelny wskazał, że z akt sprawy wynika, iż decyzja Naczelnika Gminy w C., nr [...], orzekająca o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 13,39 ha, położonego we wsi S., gmina C., stanowiącego byłą własność J. M., została wydana na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118) oraz art. 31 ustawy z dnia 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140). Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów - gospodarstwo rolne mogło być przejęte na własność Państwa za rentę z urzędu, jeżeli wykazywało niski poziom produkcji rolnej, a rolnik osiągnął wiek 60 lat mężczyzna, a 55 lat kobieta lub zaliczony został do jednej z grup inwalidów. Z kolei w myśl drugiego przepisu - przejęcie nieruchomości na własność Państwa w zamian za rentę lub za spłaty pieniężne następuje na podstawie decyzji naczelnika gminy. W niniejszej sprawie, w dniu wydania przez Naczelnika Gminy w C. kwestionowanej decyzji J. M. miał ukończone 72 lata. Minister podkreślił, że z protokołu lustracji gospodarstwa, przeprowadzonej w dniu 25 maja 1975 r. wynika, iż gospodarstwo rolne J. M. wykazywało niski poziom produkcji rolnej z uwagi na fakt nieodnawiania nasion zbóż i sadzeniaków, niestosowania nawozów mineralnych oraz środków ochrony roślin, nieprzeprowadzania konserwacji urządzeń melioracyjnych. Z tych względów, jak również z uwagi na podeszły wiek J. M., który sam prowadził gospodarstwo, plony z roku na rok były niższe od przeciętnych we wsi, w której położone było gospodarstwo. Biorąc pod uwagę wskazane ustalenia, Minister stwierdził, że zostały spełnione wszystkie ustawowe przesłanki przejęcia nieruchomości na rzecz Państwa, brak było zatem podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w C., nr [...]. Powyższa decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2012r. została zaskarżona przez M. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniesiono, że decyzja jest niezgodna z prawem. Wskazano, że zaskarżona decyzja została wydana bez właściwego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej w skrócie: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, uznał iż zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2012r. nr [...] narusza przepisy prawa procesowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a co za tym idzie skarga zasługuje na uwzględnienie. Organy administracji publicznej winny w toku postępowania podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Emanacją tej zasady w postępowaniu dowodowym są przepisy art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Pierwszy z nich stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dopiero zaś na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy nie można uznać, że organ naczelny w sposób należyty zgromadził materiał dowodowy i dokonał jego oceny, której wyrazem byłoby uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Organ administracji nie ustalił w sposób niebudzący wątpliwości, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki przejęcia nieruchomości na rzecz Państwa określone w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118). Organ prowadzący postępowanie w tym również postępowanie nieważnościowe musi dokładnie ustalić stan faktyczny sprawy. W szczególności musi ustalić i uzasadnić prawidłowo swoje stanowisko. W sprawie niniejszej organ naczelny takich ustaleń nie poczynił. Organ naczelny w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podał, że z protokołu lustracji gospodarstwa, przeprowadzonej w dniu 25 maja 1975 r. wynika, iż gospodarstwo rolne J. M. wykazywało niski poziom produkcji rolnej z uwagi na fakt nieodnawiania nasion zbóż i sadzeniaków, niestosowania nawozów mineralnych oraz środków ochrony roślin, nieprzeprowadzania konserwacji urządzeń melioracyjnych. Odnośnie powyższego argumentu organu, Sąd stwierdza, że znajdująca się w aktach sprawy kserokopia protokółu lustracji gospodarstwa rolnego nie daje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie odnośnie daty sporządzenia tego dokumentu. Data w górnej części strony pierwszej jest poprawiana ręcznie (jak też inne daty lat na tej stronie) i nie można ustalić czy lustracja istotnie została przeprowadzona w 1975r. Nie można zatem ustalić na podstawie przedstawionych akt sprawy, czy lustracja gospodarstwa została przeprowadzona przed wydaniem decyzji Naczelnika Gminy C. nr [...], mocą której przejęte zostało na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwo rolne stanowiące własność J. M. Nie jest zatem możliwe jednoznaczne ustalenie, na podstawie zgromadzonego przez organ materiału dowodowego, czy decyzja Naczelnika Gminy C. nr [...] wydana została zgodnie z prawem czy też z naruszeniem prawa. Wobec powyższego, stwierdzić należy, że organ administracji uchylił się od dokładnego zgromadzenia, zbadania i wyczerpującej oceny materiału dowodowego, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art 107 § 3 k.p.a. Wskazane naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi {Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.