IV SA/Wa 642/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Golat Sędziowie: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi R. B. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...]; 2) zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego R. B. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. nr [...], na podstawie art.138 §1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. D.U. z 2000 r. Nr, 98, poz. 1071 ze zm.), dalej "K.p.a", Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, dalej "MRiRW", po rozpoznaniu wniosku R. B. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej wydaniem przez MRiRW postanowienia z [...] listopada 2017 r. znak. [...] o zwrocie wniosku, utrzymał je w mocy. Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący. Skarżący R. B. wystąpił do MRiRW o "zwrot nieruchomości [...] położonej we wsi [...] Gmina [...] oraz o ustalenie schedy po D. reprezentowanych przez linię boczną od A. B. – dziadka wnioskodawcy". Wyżej wymienionym postanowieniem z [...] listopada 2017 r. MRiRW zwrócił skarżącemu ww wniosek. Skarżący wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy wskazując, że złożone przez niego dokumenty potwierdzają bezprawny zabór przez Skarb Państwa majątku [...] w [...]. Rozpoznając sprawę ponownie MRiRW nie znalazł podstaw do zmiany wcześniejszej decyzji i zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy swe wcześniejsze rozstrzygnięcie. W jego uzasadnieniu wskazał, że nie jest kompetentny do rozstrzygnięcia tego wniosku, gdyż zwrotu można się domagać od osoby która faktycznie włada nieruchomością w drodze powództwa przed sądem powszechnym. MRiRW nie ma także kompetencji do "ustalenia schedy po D.", nie jest właściwy do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ani audytów ziemskich i leśnych i jednocześnie nie może wskazać innego właściwego organu do rozpatrzenia żądań wniosku. Nadesłane przez skarżącego kserokopie różnych dokumentów w tym korespondencja z innymi organami nie świadczą o tym, że skarżący ma interes prawny w występowaniu z wnioskiem odnoszącym się do nieruchomości w nim określonej. W związku z tym, powołując art. 66 § 3 K.p.a. wniosek został zwrócony. Organ nie stwierdził przy tym naruszenia wskazywanego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy art. 75 K.p.a. wskazując, że organ ocenił nadesłane przez skarżącego dokumenty. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący wnosząc o uchylenie postanowienia MRiRW z [...] stycznia 2018 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 50, 106, 123, 75 K.p.a. poprzez wadliwe uznanie przez organ, że MRiRW nie jest właściwy do rozpoznania wniosku o zwrot majątku ziemskiego [...] we wsi [...], przejętego na podstawie dekretu PKWN z 1944 r., którego właścicielem był pradziadek skarżącego. Z uzasadnienia wynika, że majątek ten został poddany parcelacji a dokumenty na ten temat znajdują się w Archiwum Państwowym w [...], Archiwum Nadleśnictwa [...] w [...], Starostwie Powiatowym w [...] i nie są dostępne dla skarżącego. Wskazał, że organ powinien wezwać skarżącego do złożenia niezbędnych dokumentów jak również zwrócić się do ww instytucji celem uzyskania dokumentów dotyczących parcelacji majątku ziemskiego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej (postanowienia). Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło z naruszeniem art. 66 § 3 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Zgodnie z art. 66 § 3 K.p.a. zwrot wniosku jest możliwy gdy: -podanie wniesiono do organu niewłaściwego a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania albo gdy - z podania wynika, że właściwym do rozpoznania jest sąd powszechny. Aby jednak można było przepis ten zastosować organ musi ustalić jaka jest treść żądania wnoszącego podanie. Inaczej bowiem nie jest możliwe ustalenie ani treści żądania ani właściwości organu. Istotnie z podania skarżącego nie wynika w sposób nie budzący wątpliwości treść żądania. Nie oznacza to jednak, że organ ma bezrefleksyjnie zwrócić od razu wniosek. W takiej sytuacji organ powinien w pierwszej kolejności na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. wezwać skarżącego do usunięcia braków podanie poprzez precyzyjne wskazanie żądania ( art. 63 § 2 K.p.a) i wykazania interesu prawnego w żądaniu, gdyż zgodnie z art. 61 a § 1 K.p.a. podanie wniesione przez osobę nie będącą stroną skutkuje odmową wszczęcia postępowania. Organ nie dokonał jakichkolwiek czynności w tej sprawie ani nie przeprowadził nawet oceny złożonych przez stronę kserokopii dokumentów. Tymczasem wynika z niech, że ojciec skarżącego A. B. nabył na podstawie ustawy z 26 października 1971 r o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (D.U. nr 27, poz. 250) kilka działek w [...] (akt własności ziemi) a w archiwum Państwowym w [...] znajdują się dokumenty dotyczące majątku [...]. Jak natomiast wynika z pism skarżącego jego pradziadkowie J. i M. B. utracili na rzecz Skarbu Państwa, decyzją PKWN bez odszkodowania, majątek ziemski położony w [...]. Wyrażona w art. 7 K.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakazuje organowi podejmowanie z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego załatwienia sprawy a art. 9 K.p.a. nakłada na organ obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Strona bowiem nie może z uwagi na nieznajomość przepisów prawa ponieść szkody a organ w związku z tym ma obowiązek informowania strony jakiego rodzaju czynności powinna strona podjąć aby postępowanie mogło być wszczęte. Zaniechanie w tym zakresie stanowi o naruszeniu ww przepisów postępowania administracyjnego. Sumując w niniejszej sprawie organ powinien wezwać stronę do sprecyzowania wniosku a więc wskazania czy domaga się: - zwrotu nieruchomości a jeżeli tak to jakiej tj. poprzez podanie obecnych nr działek ewidencyjnych i wskazania kto jest obecnie ich właścicielem; -stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej a jeżeli tak to jakiej -wykazania interesu prawnego skarżącego w żądaniu poprzez wykazanie stosownymi postanowieniami o stwierdzenie nabycia spadku, że jest spadkobiercą danych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Ustalenia w tym zakresie pozwolą na określenie treści żądania i interesu prawnego skarżącego a w konsekwencji właściwości MRiRW do rozpoznania wniosku skarżącego. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. i 145 § 1 pkt 1c, 135 i 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. D.U. z 2012, poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego 100zł tytułem zwrotu wpisu.