IV SA/Wa 658/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Olga Szczypkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi Zarządu Ochotniczej Straży Pożarna w W. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia włączenia jednostki do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego - skargę oddala - Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].04.2003 r. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, po rozpatrzeniu wniosku zarządu jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].09.2002 r. stwierdzającą wygaśnięcie z dniem 30.09.2002 r. decyzji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...].04.1995 r. o włączeniu tej jednostki do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...].09.2002 r. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej wskazał, iż jednostka ta została włączona do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego po zawarciu w dniu [...].12.1994 r. wymaganego porozumienia pomiędzy Gminą w W. reprezentowaną przez wójta a przedmiotową jednostką Ochotniczej Straży Pożarnej w W.. Jednakże przeprowadzone przez przedstawicieli Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w R. trzykrotne kontrole w tej jednostce wykazały brak możliwości załączenia systemów alarmowania w postaci syreny elektrycznej i systemu selektywnego wywoływania oraz niemożność sprawdzenia stanu technicznego pojazdów i sprzętu, co stanowiło naruszenie pkt 2.2 tegoż porozumienia oraz § 2 ust. 1 pkt. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14.09.1998 r. w sprawie zakresu, szczegółowych warunków i trybu włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej podkreślił, iż podjęte próby przywrócenia odpowiedniego stanu gotowości operacyjno-technicznej tej jednostki nie przyniosły pożądanych rezultatów, co skłoniło Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w R. do skierowania wniosku do [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej o wyłączenie jej z krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. Ten z kolei taki sam wniosek wystosował do Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, który w efekcie stwierdził, iż niemożliwe stało się realizowanie celu jaki przyświecał włączeniu jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej w W. do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego i uznał, że prawa i obowiązki wynikające z decyzji z dnia [...].04.1995 r. o włączeniu przestały istnieć (jednostka utraciła właściwości pozwalające na włączenie do owego systemu). We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarząd OSP W. zaznaczył, iż bardzo późno otrzymał tę decyzję. Dodatkowo wyjaśnił, że system selektywnego wywoływania jednostki OSP W. był sprawny do końca listopada 2002 r. (miała bowiem miejsce akcja gaśnicza jednostki wywołanej tym systemem w dniu [...].08.2002 r.), a do działań podejmowanych przez jednostkę nie było nigdy żadnych zastrzeżeń. Strona kwestionująca wydane rozstrzygnięcie podkreśliła, iż posiada najlepszą bazę lokalową oraz wyposażenie techniczne, a decyzja o wygaśnięciu jej włączenia do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego znacznie osłabia ten system. Jednocześnie zaznaczyła, że jak sądzi, świadomie została pominięta w wymianie systemu selektywnego wywoływania na nowy typ. Zarząd OSP W. zaznaczył także, iż na wyposażeniu jednostki znajduje się jeden 30-letni sprawny samochód "Tatra" oraz lekki samochód "Hooker" dobrze wyposażony i że jednostka ta liczy 30 aktywnych druchów. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej stwierdził, że nie zachodzą żadne istotne, merytoryczne okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na zmianę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. We wniesionej skardze oraz jej uzupełnieniu zarząd OSP W. podniósł, iż od dnia 30.09.1998 r. obowiązuje nowe rozporządzenie MSWiA z dnia 14.09.1998 r. w sprawie zakresu, szczegółowych warunków i trybu włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego i zgodnie z treścią jego § 3 ust. 1 włączenie jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego następuje na podstawie porozumienia jej z właściwym Komendantem Państwowej Straży Pożarnej bez udziału Gminy, jako że jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej tworzą się samodzielnie. Zarząd OSP W. stwierdził także, iż system alarmowania cały czas był sprawny, a zawarte porozumienie dotyczyło w istocie Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w R., bowiem urząd Komendanta Rejonowego PSP wymienionego w porozumieniu nie istnieje już od 1.01.1999 r., w związku z reformą administracyjną kraju. Nadto strona skarżąca podniosła, iż wójt uchylał się od regularnego finansowania jednostki, mimo iż taki obowiązek nakładały na niego obowiązujące przepisy. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz dodatkowo wyjaśnił, że zarówno do wójta jak i strony skarżącej w dniu [...].10.2000 r. skierowane zostały wezwania w celu zapewnienia przedmiotowej jednostce właściwej sprawności technicznej i organizacyjnej z zagrożeniem wszczęcia procedury prowadzącej de facto do wyłączenia jej z krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. Pisma pozostały bez odpowiedzi, a nieprawidłowości nie usunięto. [...].05.2002 r. Komendant Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w R. polecił przeprowadzenie kompleksowej kontroli OSP w W., celem stwierdzenia jej zdolności do wywiązywania się z obowiązków w ramach krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. Kontrola ta potwierdziła wcześniejsze zastrzeżenia. Odnośnie procedury wyłączenia Komendant Główny wyraził przekonanie, że jakkolwiek rozwiązania przyjęte w tym zakresie w uprzednio obowiązującym rozporządzeniu z 1994 r. nie zostały wprost inkorporowane do rozporządzenia w tym przedmiocie z dnia [...].09.1998 r. w sprawie zakresu, szczegółowych warunków i trybu włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, to jednak mogą być stosowane, jako pozwalające na stwierdzenie wygaśnięcia włączenia, w sytuacji gdy jednostka przestaje spełniać warunki pozwalające na jej włączenie. Konieczność stwierdzenia wygaśnięcia przedmiotowej decyzji o włączeniu spowodowana była jej bezprzedmiotowością w rozumieniu art. 162 Kpa. W przekonaniu organu nie mógł budzić także wątpliwości charakter deklaratoryjny decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji bezprzedmiotowej. Wielokrotne, cyklicznie powtarzane kontrole nie dały żadnego rezultatu, a OSP W. nie spełniała podstawowych wymogów pozwalających na włączenie jej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (m. in. miała niesprawny system alarmowania w postaci syreny elektrycznej i system selektywnego wywoływania oraz braki w sprzęcie radiotelefonicznym pojazdów). W ocenie Komendanta Głównego taki stan techniczny jednostki nie tylko nie pozwalał na wypełnianie przez nią przyjętych obowiązków, ale i stanowił zagrożenie dla strażaków-ochotników pełniących w niej służbę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie może zostać uwzględniona. W ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej odpowiadają obowiązującemu prawu. Należy zauważyć, że jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej w W. została włączona do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego decyzją z dnia [...].04.1995 r. na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28.12.1994 r. w sprawie szczegółowych zasad, zakresu i trybu włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. Normowało ono również zasady wyłączania jednostek z tego systemu (§ 4 ust. 2 i 3). Rozporządzenie to zostało pośrednio uchylone przez ustawę z dnia 22.08.1997 r. o zmianie ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Art. 4 tej ustawy pozwalał na stosowanie przepisów wykonawczych dotychczasowych nie dłużej niż przez okres 6 m-cy od dnia jej wejścia w życie, czyli 8.10.1997 r. Jednocześnie art. 1 pkt 13 zawierał delegację dla MSWiA do wydania rozporządzenia normującego kwestię włączania, także jednostek ochotniczej straży pożarnej, do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. W oparciu o tę delegację Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu 14.09.1998 r. wydał rozporządzenie w sprawie zakresu, szczegółowych warunków i trybu włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. Rozporządzenie to, zgodnie z delegacją, normuje wyłącznie zasady włączania jednostki do systemu, co następuje podobnie jak w poprzednio obowiązującym rozporządzeniu, po zawarciu stosownego porozumienia. Natomiast z § 7 tego rozporządzenia wynika, iż jednostki włączone do systemu w oparciu o rozporządzenie poprzednie z 1994 r. zachowują przynależność do systemu. W § 5 rozporządzenia z dnia 14.09.1998 r. przewidziano nakaz wezwania przez właściwego miejscowo komendanta rejonowego PSP jednostki włączonej do systemu, do przywrócenia stanu określonego w porozumieniu, w razie nieprzestrzegania przez jednostkę postanowień porozumienia, z zakreśleniem stosownego terminu. Rozporządzenie to, jak zaznaczono, nie przewiduje trybu wyłączenia jednostki z systemu, z tego względu posługiwanie się tym terminem nie jest uzasadnione. Pojęcie to nie występuje bowiem w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14.09.1998 r. w sprawie zakresu, szczegółowych warunków i trybu włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego i nie może mieć zastosowania w sprawach rozstrzyganych w oparciu o to rozporządzenie, jak sprawa niniejsza. W ocenie Sądu należy jednakże przyznać słuszność Komendantowi Głównemu Państwowej Straży Pożarnej, który uznał, że w razie niespełnienia przez jednostkę w trakcie funkcjonowania warunków jej włączenia, należy przyjąć, iż decyzja o włączeniu stała się bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 162 Kpa. To z kolei stwarzało konieczność stwierdzenia jej wygaśnięcia. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż ta jednostka ochotniczej straży pożarnej kilkakrotnie wzywana była do przywrócenia określonego stanu warunkującego jej włączenie, jednakże bezskutecznie. Z zeznań złożonych przez jej zarząd na rozprawie wynika, że wiedzieli o konieczności wymiany systemu zawiadamiania. Zainstalowany w niej system SSW W. stał się niezgodny z wówczas obowiązującym systemem selektywnego wybierania w systemie gaśniczym, przez co nie mogła być skutecznie zawiadamiana o koniczności podjęcia akcji ratunkowych na tym obszarze. Propozycję wyposażenia się w nowoczesny system selektywnego wybierania złożono jej przed 2002 r., jednakże nie przyjęła jej. Zarząd jednostki przyznał na rozprawie, iż jednostce OSP W., jako włączonej do systemu, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej za pośrednictwem Komendanta Miejskiego OSP corocznie przyznawał kwotę 3,5 tys. zł. Zarząd tej jednostki przyznał także, iż mimo sporów z wójtem otrzymywał tę kwotę, a więc posiadał środki na funkcjonowanie. W aktach sprawy znajduje się pismo Komendanta Miejskiego PSP z dnia [...].10.2000 r., w którym podkreślił brak zadawalających postępów w uregulowaniu funkcjonowania OSP W., skierowane zarówno do prezesa OSP W., jak i Wójta Gminy W.. Z kolei z informacji z przeprowadzonej kontroli przez Komendanta Miejskiego PSP w R. z dnia [...].06.2002 r. wynika niemożliwość przeprowadzenia alarmowania za pomocą syreny alarmowej i systemu selektywnego wywoływania w jednostce OSP W., z jednoczesnym zaznaczeniem, ze stan taki miał już uprzednio miejsce w dniach [...].03.2001r., [...].09.2001 r. i [...].05.2002 r. W podsumowaniu kontroli przeprowadzonej w OSP W. zaznaczono wówczas, że brak jest informacji o miejscu przechowywania kluczy do strażnicy, brak oznakowania syreny alarmowej oraz niesprawne są systemy alarmowania w postaci syreny elektrycznej i systemu selektywnego wywoływania. We wnioskach z tej kontroli zaznaczono, iż trzykrotnie nie można było przeprowadzić inspekcji gotowości operacyjno- technicznej jednostki OSP W., z powodu braku możliwości załączenia systemów alarmowania w postaci syreny alarmowej i systemu selektywnego wywoływania oraz niemożliwości sprawdzenia stanu technicznego pojazdów i sprzętu, mimo kontaktu kontrolujących z naczelnikiem OSP W.. Także inspekcja gotowości bojowej m. in. jednostki OSP W. przeprowadzona w dniu [...].03.2003 r. wykazała brak radiotelefonów w samochodach bojowych jednostki oraz niemożność zadysponowania jednostki do akcji gaśniczej w przypadku, gdy jej naczelnik jest poza W., z uwagi na to, ze tylko on posiada klucze do strażnicy. [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w piśmie z dnia [...].03.2003 r. skierowanym do Komendanta Głównego PSP zaznaczył, że opracowana analiza wskazał natomiast, iż przeciwpożarowe zabezpieczenie operacyjne gminy W. pozostanie na poziomie dostatecznym, zapewnionym przez pozostałe jednostki OSP włączone do systemu z powiatu r. oraz JRG KM PSP R.. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż istotnie decyzja z dnia [...].04.1995 r. o włączeniu jednostki OSP W. do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego stała się bezprzedmiotowa. Jednostka przestała bowiem dysponować skutecznym systemem łączności powiadamiania i alarmowania, nie posiadała także stosownych urządzeń łączności w sieci radiowej systemu na potrzeby działań ratowniczych, których posiadanie warunkuje możliwość włączenia jednostki do systemu (§ 2 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14.09.1998 r. w sprawie zakresu, szczegółowych warunków i trybu włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego). Z zawartego porozumienia z dnia [...].12.1994 r. wynikało natomiast, iż przewidziane było uruchomienie w jednostce łączności selektywnej, z zaznaczeniem stosownego terminu. Stąd zasadnie Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, po rozpatrzeniu wniosku zarządu jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy swe poprzednie rozstrzygnięcie o wygaśnięciu decyzji włączającej ją do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.