IV SA/Wa 660/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 4 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skarg W. L. i K. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie opłaty produktowej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W. L. i K. L. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pięć decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. utrzymujących w mocy decyzje Marszałka Województwa [...], którymi wymierzono W. L. i K. L., prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą w W., opłaty produktowe i zobowiązano wymienionych do wpłaty kwot określonych w decyzjach. Sprawy zarejestrowano pod sygnaturami akt: IV SA/Wa 656/13, IV SA/Wa 657/13, IV SA/Wa 658/13, IV SA/Wa 659/13 i IV SA/Wa 660/13. W sprawach o sygn. akt IV SA/Wa 656/13, IV SA/Wa 657/13, IV SA/Wa 658/13 i IV SA/Wa 660/13 skargi zostały odrzucone z powodu nieuiszczenia wpisu. W sprawach o sygn. akt IV SA/Wa 657/13, IV SA/Wa 658/13 i IV SA/Wa 660/13 W. L. i K. L. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu z dnia 31 lipca 2013 r. o stanie rodzinnym, majątku i dochodach K. L. podał, że w gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną i trojgiem małoletnich dzieci, zaś jedyne źródło utrzymania pięcioosobowej rodziny stanowią zyski z działalności gospodarczej prowadzonej przez niego w formie spółki cywilnej z W. L. W rubryce nr 10 formularza wniosku skarżący określił wysokość dochodu na kwotę 2.324 zł brutto miesięcznie. Jako posiadany majątek nieruchomy skarżący wykazał dom o powierzchni 100 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 2,95 ha. Podał również, że jest współwłaścicielem dwóch samochodów osobowych o wartości 80.000 zł oraz samochodu dostawczego o wartości 25.000 zł. W piśmie z dnia 12 sierpnia 2013 r. wezwano skarżącego do złożenia w terminie 14. dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń potwierdzających jego stan rodzinny, stan majątkowy i możliwości płatnicze, to jest: 1) wyciągów z posiadanych przez niego oraz jego żonę rachunków bankowych, a także wyciągów z rachunków bankowych otwartych dla prowadzonej przez niego w formie spółki cywilnej działalności gospodarczej; 2) kopii dokumentu potwierdzającego podaną we wniosku powierzchnię domu, który wchodzi w skład jego majątku nieruchomego; 3) oświadczenia, czy posiadana nieruchomość rolna przynosi dochód i ewentualnie, jaka jest jego miesięczna wysokość; 4) oświadczenia, czy on lub jego żona starali się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; 5) oświadczenia wyjaśniającego, czy każdy z dwóch samochodów osobowych, których jest współwłaścicielem ma wartość 80.000 zł, czy ich łączna wartość wynosi 80.000 zł; 6) kopii dokumentów wskazujących wysokość stałych opłat związanych z eksploatacją domu oraz kopii dokumentów wskazujących wysokość innych niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym, ewentualnie - w razie braku możliwości udokumentowania wysokości wszystkich niezbędnych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym - do złożenia oświadczenia o wysokości nieudokumentowanych, niezbędnych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym oraz 7) aktualnego zaświadczenia o jego sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjna gminy. W piśmie z dnia 26 sierpnia 2013 r., stanowiącym odpowiedź na opisane wezwanie, K. L. oświadczył, że: 1) posiadana nieruchomość rolna nie przynosi dochodu; 2) starał się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, a przyznane mu płatności wynosiły od około 1.500 zł do około 2.500 zł; 3) łączna wartość samochodów osobowych, których jest współwłaścicielem wynosi 80.000 zł; 4) powierzchnia domu nie wchodzi w skład jego majątku nieruchomego i jest zamieszkiwana przez: właścicieli (jego rodziców: J. i W. L.), jego babkę (Z. B.) oraz przez niego, jego żonę i troje dzieci. Do pisma z dnia 26 sierpnia 2013 r. skarżący dołączył kserokopię decyzji Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2013 r. w sprawie ustalenia dla W. L. wartości łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2013 z tytułu podatku od nieruchomości, zestawienie przekazanych na rachunek bankowy płatności z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a także wyciągi z trzech rachunków bankowych. Saldo pierwszego z rachunków (skarżący nie podał, do kogo należy rachunek) wyniosło na 26 sierpnia bieżącego roku 4.788,21 zł. W okresie objętym nadesłanym wyciągiem (od 25 maja 2013 r. do 26 sierpnia 2013 r.) najniższe saldo odnotowano 10 czerwca (3.361,87 zł), a najwyższe 28 czerwca 2013 r. (9.312,27 zł). W tym samym okresie na drugim z rachunków nie odnotowano żadnych operacji, a saldo końcowe wyniosło 0,18 zł. Z kolei na rachunku bankowym otwartym dla działalności gospodarczej prowadzonego przez K. L. wspólnie z W. L. saldo na dzień 26 sierpnia 2013 r. wyniosło 113.400,38 zł. We wszystkich miesiącach objętych nadesłanymi wyciągami (od 25 lutego do 26 sierpnia bieżącego roku) saldo znacznie przekraczało 100.000 zł. W kwietniu oraz w maju przekroczyło 200.000 zł. Na ten sam rachunek w styczniu bieżącego roku dokonano ostatniego przelewu z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w kwocie 2.013,17 zł Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z treści powołanego przepisu, instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Powołany przepis nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ppsa). Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w zakresie prawa pomocy.. Na podstawie powołanego przepisu wystosowano do K. L. wezwanie z dnia 12 sierpnia 2013 r. Wbrew deklaracji zawartej w piśmie z dnia 26 sierpnia 2013 r. skarżący nie złożył do akt sprawy całości żądanych od niego dokumentów źródłowych i oświadczeń. Tym samym uniemożliwił on dokonanie pełnej i jednoznacznej oceny jego możliwości płatniczych. Trzeba bowiem zauważyć, że wbrew jednoznacznie sformułowanemu wezwaniu skarżący nie złożył do akt sprawy ani kopii dokumentów wskazujących wysokość opłat związanych z eksploatacja domu oraz innych niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym, ani nawet oświadczenia w tym przedmiocie. Zaniechał też przedłożenia aktualnego zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. Tymczasem, dokumenty te są niezbędne do weryfikacji wiarygodności oświadczenia wnioskodawcy o sytuacji rodzinnej, wysokości dochodów rodziny, a także ustaleniu relacji tych dochodów do wielkości koniecznych wydatków gospodarstwa domowego. Gdy bowiem weźmie się od uwagę, że zgodnie ze złożonym oświadczeniem, skarżący ma na utrzymaniu żonę i troje małoletnich dzieci, to podana przez niego wysokość dochodu gospodarstwa domowego (2.324 zł miesięcznie, co daje niewiele ponad 460 zł na osobę) budzi wątpliwości. Wątpliwości te stają się tym bardziej uzasadnione, gdy zauważy się, że saldo jednego z rachunków bankowych, z którego wyciąg skarżący złożył do akt sprawy wahało się w okresie trzech miesięcy ujętych w zestawieniu pomiędzy kwota 3.361,87 zł a kwotą 9.312,27 zł. Nawet kilkakrotnie przekraczało więc deklarowany przez stronę dochód gospodarstwa domowego. Oświadczenie skarżącego z dnia 31 lipca 2013 r., a także nadesłane na wezwanie pismo strony z dnia 26 sierpnia 2013 r. i dołączone do niego dokumenty nie pozwalają więc na ustalenie, że K. L. jest osobą rzeczywiście ubogą, która ze względu na okoliczności życiowe pozbawiona jest środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Co więcej, saldo rachunku bankowego otwartego dla działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżących od końca lutego bieżącego roku (okres objęty złożonymi do akt sprawy wyciągami) wielokrotnie przekracza wysokość wpisów od skarg we wszystkich pięciu sprawach wszczętych skargami na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2013 r., czy też należnych na obecnym etapie postępowania w sprawach o sygn. akt IV SA/Wa 657/13, IV SA/Wa 658/13 i IV SA/Wa 660/13 wpisów od skarg kasacyjnych. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, objęte zaskarżonymi decyzjami opłaty produktowe nałożono na skarżącego w związku z prowadzoną przez niego i W. L. działalnością gospodarczą, a ściślej rzecz ujmując - w związku z obowiązkami spoczywającymi na nich jako na przedsiębiorcach wprowadzających na rynek produkty w określonego rodzaju opakowaniach. W tej sytuacji brak jest podstaw, aby obciążać Skarb Państwa kosztami postępowania sądowoadministacyjnego, mającego na celu ocenę legalności wymierzenia skarżącemu przedmiotowych opłat produktowych. W tym stanie rzeczy nie znaleziono podstaw do uwzględniania przedmiotowego wniosku i na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.