IV SA/Wa 665/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi M. M. oraz małoletniego P. B. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego M. M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 roku, Nr [...] Prezydent Miasta W. uchylił czynność materialno - techniczną polegającą na dokonaniu wpisu o zameldowaniu M. M. i jej małoletniego syna P. B. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Od powyższej decyzji Prezydenta Miasta W. odwołanie wniosła M. M. Postanowieniem z dnia [...] marca 2011 roku, Nr [...] Wojewoda [...] stwierdził, że wymienione wyżej odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż decyzja z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia odwołania została wysłana do M. M., listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na adres wskazany przez wymienioną, jako korespondencyjny, tj. ul. [...] w W. Przesyłka ta została zwrócona przez Urząd Pocztowy do organu I instancji z adnotacją dokonaną 18 stycznia 2011 roku, że adresat "nie mieszka pod wskazanym adresem ". Zgodnie z art. 129 § 1 i 2 k.p.a., odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do dokonania tej czynności. Uchybienie ustawowemu terminowi powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia [...] stycznia 2011 roku, nr [...] została skierowana do M. M. na wskazany przez nią adres, tj. ul. [...] w W. Przesyłka została jednak zwrócona przez operatora – Pocztę Polską – z adnotacją adresat "nie mieszka pod wskazanym adresem". W aktach sprawy brak jest stosownej informacji od M. M. o nowym adresie do doręczeń. Organ I instancji zatem był uprawniony do wysłania decyzji na dotychczasowy adres, a doręczenie pisma ma skutek prawny. Doręczenie pisma skierowanego na adres znany organowi, a już zdezaktualizowany, jest prawnie skuteczne i prawidłowo zostało doręczne stronie. Tak więc skoro decyzja Prezydenta W. została prawidłowo doręczona 18 stycznia 2011 roku, to ostatnim dniem do złożenia odwołania był dzień 1 lutego 2011 roku. Tymczasem M. M., złożyła osobiście odwołanie w Urzędzie W. Delegaturze Biura Administracji i Spraw Obywatelskich w Dzielnicy [...] w dniu 3 lutego 2011 roku, czyli z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Nie wniosła przy tym prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. M. podnosząc zarzuty naruszenia: 1. art. 44 § 1, § 2, § 3 i § 4 k.p.a. w zw. z art. 129 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że doręczenie decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] stycznia 2011 roku, nr [...] nastąpiło skutecznie w dniu 18 stycznia 2011 roku, podczas gdy prawidłowe zastosowanie tych przepisów winno skutkować uznaniem, iż w świetle tych przepisów nie doszło do prawidłowego jej doręczenia, bądź doszło w dacie co najmniej 1 lutego 2011 roku, 2. art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy, to jest wniosku skarżącej złożonego w trybie art. 79 k.p.a., 3. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji. Skarżąca stwierdziła, że ojciec małoletniego stosownie do treści art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wniósł o zawieszenie postępowania o wymeldowanie małoletniego syna oraz jego matki z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd, jakim jest naruszenie współposiadania lokalu. Skarżąca stwierdziła również, że materię prawną doręczeń w procedurze administracyjnej reguluje rozdział 8 działu I k.p.a. Ustawodawca wskazuje w tychże przepisach, w jakich sytuacjach można mówić o skutecznym doręczeniu, bo tylko takie doręczenie może być postawą do stwierdzenia ewentualnego uchybienia terminowi. Zdaniem skarżącej, w jej przypadku wobec sporu toczącego się przeciwko niej i jej małoletniemu synowi w kwestii zamieszkiwania pod adresem w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., wobec nieposiadania innego adresu stałego zameldowania, wskazała adres korespondencyjny przy ul. [...] m. [...] w W. Tym samym, zdaniem skarżącej spełniła ona ustawowy wymóg, co do wskazania adresu pod który ma być kierowana korespondencja i nie jest jej obowiązkiem zamieszkiwanie pod tym adresem. Korespondencja spod tego adresu jest zawsze podejmowana albo osobiście poprzez osoby do tego uprawnione, bądź osobiście po awizowaniu. Dowodem jest choćby podjęcie spod tego adresu zaskarżonego postanowienia. W niniejszej sytuacji, zdaniem skarżącej, nie odebrała ona pod wskazanym przez nią adresem osobiście korespondencji, więc winny mieć zastosowanie przepisy art. 44 § 1, 2, 3 i 4 k.p.a., które stanowią, iż poczta winna przechowywać pismo przez okres 14 dni w swojej placówce po uprzednim zawiadomieniu o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni i ewentualnym powtórnym zawiadomieniu. Zdaniem skarżącej § 4 wskazywanego artykułu stanowi, iż doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu 14 dniowego. Wywody prawne Wojewody [...] są zatem, zdaniem skarżącej chybione, a przede wszystkim nie mają żadnego uzasadnienia w zaistniałym stanie rzeczy. Ustawodawca nie przewiduje okoliczności "nie zamieszkiwania pod danym adresem", jako okoliczności uznania takiej adnotacji listonosza za skuteczne doręczenie. Zatem data ta winna przypadać wyliczając, zgodnie z zasadami k.p.a., na co najmniej 1 lutego 2011 roku, o ile w ogóle można uznać doręczenie za skutecznie. Zatem odwołanie jest w każdym z wariantów złożone w ustawowym terminie. Zdaniem skarżącej, nie można mylić sytuacji "nie zamieszkiwania pod danym adresem" nie znanej ustawie z odmową podjęcia korespondencji określoną w art. 47 § 1 i 2 k.p.a. Skarżąca podniosła również zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 77 § 1 k.p.a. w odniesieniu do decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie, zdaniem Sądu, nie narusza prawa. Za niezasadny uznać należy podniesiony przez skarżącą działającą w imieniu własnym i jej małoletniego syna, zarzut naruszenia art. 44 § 1, § 2, § 3 i § 4 k.p.a. Przepis ten określa warunki skutecznego tzw. zastępczego doręczania pism procesowych w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem Sądu przepis ten w niniejszej sprawie nie został naruszony. Z art. 44 § 1 k.p.a. wynika, że ten sposób doręczania korespondencji ma zastosowanie w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 k.p.a. i art. 43 k.p.a. Z art. 42 k.p.a. wynika, że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, lokalu administracji publicznej lub w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. Z kolei z art. 43 k.p.a. wynika, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W ocenie Sądu stwierdzenie, iż "pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu" oznacza, że adresat korespondencji powinien w tym mieszkaniu przybywać. Tylko wówczas, gdy adresat korespondencji przebywa w mieszkaniu istnieje realna możliwość doręczenia mu korespondencji. W przypadku czasowej nieobecności adresata korespondencji w mieszkaniu umożliwieniu adresatowi jej odbioru służy instytucja awiza, to jest przechowywania korespondencji przez określony czas w Urzędzie Pocztowym lub Urzędzie Gminy. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania, gdy adresat korespondencji nie mieszka w ogóle pod określonym adresem. O ile bowiem czasowa nieobecność adresata korespondencji w miejscu zamieszkania powoduje, że przechowywanie korespondencji w Urzędzie Pocztowym lub Urzędzie Gminy stwarza mu możliwość jej odbioru po powrocie do miejsca zamieszkania, to w przypadku stałej nieobecności odbiór tej korespondencji przez adresata może nastąpić tylko na skutek przypadkowego powzięcia wiadomości, że taka korespondencja została do niego skierowana. Celem rozwiązań zawartych w art. 44 § 1, § 2, § 3 i § 4 k.p.a. nie jest zaś stawianie obywatela w takiej sytuacji, by o możliwości odbioru korespondencji dowiadywał się on w sposób przypadkowy. Korespondencja kierowana pod adresem zamieszkania, pod którym adresat nie przebywa może być skutecznie doręczona wówczas, gdy adresat korespondencji wskazał ten adres, jako adres dla odbioru korespondencji lub gdy pod adresem tym mieszka jego pełnomocnik dla doręczeń. Wymaga to oczywiście od adresata korespondencji porozumienia się z osobą, która zamieszkuje pod adresem, na który ma być kierowana korespondencja. Z akt sprawy nie wynika, by w przedmiotowej sprawie skarżąca działająca w imieniu własnym oraz jako przedstawiciel ustawowy małoletniego P. B. zawarła takie porozumienie. Nie można nakładać na osobę lub osoby mieszkające pod wskazanym przez skarżącą adresem, na który kierowana miała być przez organ administracji korespondencja, obowiązku odbioru korespondencji kierowanej do skarżącej lub informowania skarżącej o możliwości odbioru tej korespondencji bez porozumienia się tej osoby lub osób w tej kwestii ze skarżącą. Nie można też nakładać na tę osobę lub osoby, bez porozumienia się w tej kwestii ze skarżącą, obowiązku przechowywania dokumentu informującego o pozostawieniu korespondencji w Urzędzie Pocztowym oraz obowiązku przekazywania takiego dokumentu skarżącej. Wszelkie obowiązki ciążące na obywatelach mogą wynikać z ustawy, orzeczeń organów Państwa bądź też mogą być przyjmowane przez obywateli dobrowolnie. Żaden z tych przypadków w niniejszej sprawie nie miał miejsca. Nie można też wymagać od osoby zamieszkującej pod adresem wskazanym przez skarżącą, jako adres do kierowania korespondencji, by udzielała doręczycielowi nieprawdziwej informacji, że skarżąca zamieszkuje pod adresem wskazanym na przesyłce w sytuacji, gdy skarżąca pod tym adresem nie zamieszkuje i nie jest to fakt przez nią kwestionowany. Skarżąca będąc przesłuchiwana w postępowaniu administracyjnym (k – 26 akt administracyjnych) stwierdziła jednoznacznie, że nie przebywa w mieszkaniu przy ul. [...] w W., gdyż musiała się z niego wyprowadzić. Skarżąca podając ten adres, jako adres dla korespondencji w sytuacji, gdy nie mieszkała pod tym adresem i nie zawarła z osobą tam mieszkającą porozumienia w kwestii odbioru korespondencji sama wystawiła się na ryzyko, że kierowana do niej korespondencja nie zostanie jej doręczona. Winą za powstałą sytuację nie można jednak obarczać organu administracji. W sytuacji, gdy doręczyciel uzyskał informację, że adresat korespondencji nie mieszka pod wskazanym na przesyłce adresem nie mógł pozostawić informacji o pozostawieniu i możliwości odbioru korespondencji w Urzędzie Pocztowym. Pozostawienie takiej informacji uwarunkowane jest faktem przebywania adresata korespondencji pod adresem wskazanym na przesyłce. Nie zaistniała też przesłanka pozostawienia informacji o pozostawieniu korespondencji w Urzędzie Pocztowym lub Urzędzie Gminy, jaką jest niemożność doręczenia korespondencji dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 42 k.p.a.). Zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu. W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (art. 41 § 2 k.p.a.). Powołując się na ten przepis organ administracji uznał przesyłkę skierowaną do skarżącej za skutecznie doręczoną. Zdaniem Sądu, wykładnia literalna tego przepisu wskazuje, iż nie odnosi się on wprost do sytuacji, jaka miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżąca poinformowała organ administracji, że nie przebywa pod wskazanym przez nią adresem, co oznacza, że nie zmieniła adresu zamieszkania bez powiadomienia o tym fakcie organu administracji. Skarżąca jednoznacznie jednak stwierdziła, że korespondencja ma być jej doręczana na ten właśnie adres. W ocenie Sądu art. 41 § 2 k.p.a. winien mieć zastosowanie nie tylko wówczas, gdy strona zmieniła adres zamieszkania nie informując o tym organu administracji, ale także wówczas, gdy pod wskazanym przez siebie adresem nie przebywa. Uzasadnione jest w ocenie Sądu zastosowanie w takim przypadku wykładni a fortiori. Wykładnia a fortiori przebiega według schematu "Jeżeli A, to tym bardziej B" (Lech Morawski. Zasady wykładni prawa. Wydawnictwo "Dom organizatora" Toruń. 2006, str. 219). Skoro art. 41 § 2 k.p.a. uznaje za skuteczne doręczenie pod wskazany przez stronę adres w przypadku zmiany tego adresu i niepoinformowania o tym organu administracji, to tym bardziej za skuteczne uznać należy doręczenie na wskazany przez stronę adres w sytuacji, gdy strona adresu tego nie zmienia, ale pod nim nie przebywa. Za skuteczne uznać należy również doręczenie korespondencji w trybie art. 41 § 2 k.p.a. wówczas, gdy strona żąda od organu administracji, by kierował korespondencję na adres, pod którym nie przebywa, nie informując organu administracji, że nie zawarła z osobą przebywającą pod tym adresem porozumienia w kwestii odbioru kierowanej do strony korespondencji. Powstają bowiem wówczas identyczne konsekwencje dla odbioru korespondencji jakby jej adresat pod wskazanym adresem nie przebywał. Mając na uwadze powyższe argumenty stwierdzić należy, iż organ administracji zasadnie uznał zwróconą przez Pocztę Polską korespondencję skierowaną do skarżącej, zawierającą adnotację adresat "nie mieszka pod wskazanym adresem" za korespondencję skutecznie doręczoną w dniu 18 stycznia 2011 roku, to jest z datą zwrotu korespondencji do organu I instancji. Zdaniem Sądu termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji rozpoczął bieg w dniu 19 stycznia 2011 roku, a ostatnim dniem do wniesienia odwołania był dzień 1 lutego 2011 roku. Tymczasem, jak stwierdził Wojewoda [...], a czego skarżąca nie kwestionuje, odwołanie zostało wniesione przez skarżącą osobiście w dniu 3 lutego 2011 roku. Zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a., zdaniem Sądu, uznać należy za niezasadny. Organ administracji w przedmiotowej sprawie działał na podstawie przepisów prawa oraz podjął czynności niezbędne do wyjaśnienia kwestii, czy wniesione przez skarżącą odwołanie od decyzji organu I instancji wniesione zostało w terminie. Kwestia nierozpoznania złożonego przez P. B. wniosku o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd sprawy naruszenia współposiadania nie ma znaczenia dla oceny, czy odwołanie od decyzji organu I instancji zostało przez skarżącą wniesione w terminie, czy też nie. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. stwierdzić należy, iż zarzut naruszenia tego przepisu podlega ocenie pod kątem tego, czy uchybienie temu przepisowi mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. sąd administracyjny może uwzględnić skargę na decyzję lub postanowienie tylko wówczas, gdy naruszenie przepisów postępowania, inne niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. nie mogło mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy rozstrzygał kwestię zachowania przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania. Przed wydaniem tego rozstrzygnięcia nie było prowadzone postępowanie dowodowe. W skardze skarżąca podniosła w stosunku do wydanego orzeczenia argumenty o charakterze prawnym. Skarżąca zakwestionowała bowiem uznanie przez organ odwoławczy za skuteczne doręczenia jej decyzji organu I instancji w trybie art. 41 § 2 k.p.a. i podniosła argument, że kierowana do niej korespondencja na wskazany przez nią adres powinna być awizowana w trybie wskazanym w art. 44 § 1 – § 4 k.p.a. Skarżąca we wniesionej skardze nie podnosiła zarzutu, że w związku z wydanym przez organ odwoławczy rozstrzygnięciem chciałaby przeprowadzenia dodatkowych dowodów. Umożliwienie zapoznania się skarżącej z aktami sprawy i wypowiedzenia się przed wydaniem przez Wojewodę zaskarżonego postanowienia sprowadzałoby się do podniesienia przez skarżącą argumentacji tożsamej z tą jaka zawarta została w skardze, to jest przedstawienia własnej oceny prawnej, w kwestii skuteczności doręczenia decyzji. Przedstawienie takiej argumentacji przed wydaniem przez Wojewodę rozstrzygnięcia nie wpłynęłoby jednak na jego treść. Przedstawiana przez skarżącą argumentacja jest bowiem niezasadna, ze wskazanych przez Sąd wcześniej przyczyn. Ewentualne uchylenie postanowienia Wojewody z powodu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. skutkowałoby w efekcie wydaniem postanowienia o identycznej treści. Odnośnie do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych stwierdzić należy, iż odnoszą się one decyzji wydanej przez organ administracji, który rozstrzygał kwestię uchylenia czynności materialno – technicznej zameldowania. W niniejszej sprawie Sąd nie dokonywał oceny zgodności z prawem tej decyzji tylko postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. W tej sytuacji odnoszenie się przez Sąd do zarzutu naruszenia wymienionych wyżej przepisów jest niecelowe. Odnośnie do zgłoszonego przez skarżącą w piśmie z dnia 5 grudnia 2011 roku (k – 54 do 58 akt sądowych) wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi to z jego treści wynika, że jest to w istocie powielenie argumentacji zawartej skardze. Skarga na postanowienie Wojewody [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji wniesiona została w terminie i nie istniała konieczność przywracania skarżącej terminu do jej wniesienia. Brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia lub stwierdzenia jego nieważności, które Wojewódzki Sąd Administracyjny byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.