IV SA/Wa 666/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2010 r. sprawy ze skargi T. G. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat A. P. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez T. G. jest postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie własne z dnia [...] października 2009 r. znak: [...] utrzymujące w mocy postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu podania w zakresie dotyczącym odszkodowania. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia [...] sierpnia 2008 r. T. G. wystąpił do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z żądaniami: 1) wykreślenia z operatu ewidencji gruntów i budynków, prowadzonego dla obrębu ewidencyjnego A., I. K. jako współwłaścicielki działki ewidencyjnej nr [...], położonej przy ul. [...], 2) przywrócenia stanu ww. nieruchomości sprzed daty [...] listopada 1999 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w A., 3) wypłacenia przez Starostę A. odszkodowania "za poniesione straty i szkody". Powyższe żądania zostały podtrzymane w piśmie wnioskodawcy z dnia [...] lipca 2009 r. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...], działając na podstawie art. 66 § 3 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako: "k.p.a."], zwrócił wnioskodawcy podanie w zakresie dotyczącym wypłacenia odszkodowania oraz wskazał, iż do rozpatrzenia sprawy w tym zakresie właściwy jest sąd powszechny. Sygn. akt IV SA/Wa 666/10 Uzasadniając rozstrzygniecie organ wskazał, iż z treści ww. podania wynika, że tutejszy organ nie jest właściwy do rozpatrzenia sprawy dotyczącej wypłacenia odszkodowania T. G. "za poniesione straty i szkody" bowiem roszczenie to winno być rozpatrzone w oparciu o przepisy prawa cywilnego. Żądanego odszkodowania nie można dochodzić na drodze postępowania administracyjnego ani w oparciu o przepisy ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Na skutek zażalenia strony, postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. Główny Geodeta Kraju, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podniósł, iż odpowiedzialność odszkodowawcza jednostek samorządu terytorialnego za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej jest uregulowana w art. 417 ustawy z dnia 23 kwietnia 1946 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.). Kodeks cywilny reguluje stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami prawnymi (art. 1). Natomiast w myśl art. 2 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. nr 43, poz. 296 ze zm.) do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne. W związku z powyższym - jak zasadnie wskazał organ pierwszej instancji - właściwym do rozpoznania podania wnioskodawcy o "wypłatę odszkodowania od Starosty A.", jest sąd powszechny. Pismem z dnia [...] listopada 2009 r. T. G. wniósł zażalenie do Głównego Geodety Kraju na ww. postanowienie podnosząc, iż nie zgadza się "z otrzymaną korespondencją". W uzasadnieniu zażalenia wskazał, iż sądy administracyjne i powszechne są ostatecznością, a organy administracji państwowej i samorządowej są po to, aby załatwiać sprawy obywateli. Podkreślił, iż "za sprawy sądowe trzeba zapłacić", a ponieważ jego na to nie stać, będzie zmuszony wystąpić do sądu o przyznanie prawa pomocy i tym samym narażać Skarb Państwa na dodatkowe straty. Zauważył następnie, że jego sprawy winny być załatwione przez właściwe organy administracyjne, dlatego zwraca się do Głównego Geodety Kraju o zmianę dotychczasowego stanowiska i uchylenie postanowienia z dnia [...] października Sygn. akt IV SA/Wa 666/10 2009r. Jednocześnie zwrócił się do organu o podjęcie działań, które umożliwiłyby mu dysponowanie nieruchomością położoną przy ul. [...] (działka nr ewid. [...]), stanowiącą jego własność. W przeciwnym razie, jak zauważył, będzie zmuszony wystąpić ze skargą do wojewódzkiego sądu administracyjnego - zgodnie z pouczeniem zawartym w ww. postanowieniu. W dalszej części uzasadnienia ponowił żądania zawarte w ww. podaniach z dnia [...] sierpnia 2008 r. oraz z dnia [...] lipca 2009 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. Główny Geodeta Kraju, działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., stwierdził niedopuszczalność zażalenia T. G. na postanowienie własne z dnia [...] października 2009 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. w zw. z art. 66 § 3 i art. 127 § 1 k.p.a. na postanowienie w sprawie zwrotu podania wydane w pierwszej instancji służy stronie zażalenie tylko do jednej instancji. Natomiast w myśl art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), na postanowienie wydane w drugiej instancji służy stronie skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Stąd należało orzec jak w sentencji postanowienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie T. G. wniósł o jego uchylenie. W motywach skargi zakwestionował stanowisko Głównego Geodety Kraju podnosząc, iż organ nie podjął żadnych działań w celu realizacji żądań zawartych we wnioskach z dnia [...] sierpnia 2008 r. oraz z dnia [...] lipca 2009 r. odnośnie wykreślenia z operatu ewidencji gruntów i budynków, prowadzonego dla obrębu ewidencyjnego A., I. K. jako współwłaścicielki działki ewidencyjnej nr [...], położonej przy ul. [...], przywrócenia stanu nieruchomości sprzed daty [...] listopada 1999 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w A. oraz wypłacenia przez Starostę A. odszkodowania "za poniesione straty i szkody". W dalszej części skargi skarżący przedstawił argumentację mającą potwierdzać, że nieruchomość położona przy ul. [...] stanowi jego wyłączną Sygn. akt IV SA/Wa 666/10 własność, a zaniechanie organu polegające na niezałatwieniu jego wniosków, uniemożliwia mu swobodne dysponowanie jego własnością. W odpowiedzi na skargę Główny Geodeta Kraju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W pismach procesowych z dnia: [...], [...],[...] i [...] czerwca 2010 r. oraz z dnia: [...]i [...] lipca 2010 r. skarżący podtrzymał zarzuty podniesione w skardze wskazując na dodatkowe argumenty mające potwierdzać, iż nieruchomość położona przy ul. [...] w A. stanowi jego wyłączną własność. Ponownie podniósł, iż organy administracyjne, właściwe do załatwienia jego wniosków, uchylają się od podjęcia działań, które umożliwiłyby mu swobodne dysponowanie ww. nieruchomością. Z tego względu wniósł o "wyciągniecie konsekwencji służbowych wobec organów i osób winnych tego stanu rzeczy". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a."], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja (postanowienie) odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do wydania orzeczenia nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się ww. przesłankami i badając zaskarżone postanowienie w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Sygn. akt IV SA/Wa 666/10 Kwestia procesowa, która wymagała oceny Sądu w sprawie niniejszej, sprowadza się w istocie do stwierdzenia, czy pismo T. G. z dnia [...] listopada 2009 r. zostało prawidłowo zakwalifikowane przez Głównego Geodetę Kraju jako zażalenie na ostateczne postanowienie tego organu z dnia [...] października 2009 r., a w konsekwencji - czy organ orzekający prawidłowo stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postawie art. 134 k.p.a. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] października 2009 r. zostało wydane w następstwie rozpatrzenia zażalenia skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. o zwrocie podania w zakresie dotyczącym odszkodowania. Utrzymując w mocy ww. postanowienie na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji odnośnie właściwości sądu powszechnego w przedmiocie wypłaty odszkodowania. Jednocześnie w postanowieniu tym zawarł prawidłowe pouczenie o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni od daty jego doręczenia (art. 52 § 1 i art. 53 § 1 p.p.s.a.). W piśmie z dnia 9 listopada 2009 r. skierowanym do Głównego Geodety Kraju skarżący zakwestionował stanowisko organu wnosząc o jego zmianę, uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o załatwienie wszystkich jego spraw zgodnie z żądaniami zawartymi we wnioskach z dnia [...] sierpnia 2008 r. oraz [...] lipca 2009 r. Nadto stwierdził, iż to właśnie na organach administracji państwowej i samorządowej spoczywa obowiązek załatwiania spraw obywateli, sądy natomiast są ostatecznością, ponieważ "za sprawy sądowe trzeba zapłacić pieniądze, na co mnie nie stać i będę musiał - wnosząc skargi jak w pouczeniu - prosić sądy o przyznanie mi prawa pomocy w zakresie całkowitym i narażać Skarb Państwa na dodatkowe straty". Jednocześnie zwrócił się do organu o "przychylne rozpoznanie zażalenia w trybie natychmiastowym nie czekając na wniesienie kolejnych moich skarg na otrzymane postanowienia - jak w pouczeniach". W ocenie Sądu treść ww. pisma wskazuje jednoznacznie, że intencją skarżącego było spowodowanie podjęcia określonych czynności procesowych przez organ, do którego podanie zostało skierowane, nie zaś rozstrzygnięcie sprawy przez Sygn. akt IV SA/Wa 666/10 sąd administracyjny. Świadczy o tym argumentacja skarżącego, z której można wnioskować, iż - w jego ocenie - na obecnym etapie postępowania wniesienie skargi do sądu jest przedwczesne. Podkreślenia przy tym wymaga, iż skarżący posiadał wiedzę odnośnie możliwości zaskarżenia ww. postanowienia do sądu administracyjnego zgodnie z pouczeniem w nim zawartym, z prawa tego jednak nie skorzystał. W świetle powyższego stwierdzić należy, że organ orzekający prawidłowo zakwalifikował pismo skarżącego z dnia [...] listopada 2009 r. jako zażalenie na postanowienie własne z dnia [...] października 2009 r. Za takim stanowiskiem przemawia jednoznacznie treść podania, w którym skarżący - po pierwsze skierował konkretne żądanie bezpośrednio do organu, po drugie uczynił to z pełną świadomością co do przysługującego mu prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Postępowanie administracyjne jest oparte na zasadzie dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.), której treścią jest dopuszczalność dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Wyczerpanie tej możliwości powoduje niedopuszczalność odwołania (zażalenia). Zgodnie z powyższą zasadą sprawa niniejsza, wszczęta na wniosek skarżącego o wypłatę odszkodowania, została rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem Głównego Geodety Kraju z dnia [...] października 2009 r. wydanym w następstwie rozpatrzenia zażalenia skarżącego na postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] sierpnia 2009 r. Skoro zatem w kontrolowanej sprawie wyczerpany został administracyjny tok instancji (art. 141 § 1 w zw. z art. 127 § 1 k.p.a.), to uznać należy, że organ prawidłowo orzekł o niedopuszczalności zażalenia na podstawie art. 134 k.p.a. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania (...), przy czym w myśl art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11 k.p.a., do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Jak już wyżej wskazano, ocena Sądu w sprawie niniejszej dotyczyła zagadnienia stricte procesowego, tym samym poza rozważaniami Sądu pozostały Sygn. akt IV SA/Wa 666/10 wszelkie zarzuty merytoryczne skargi dotyczące nieprawidłowości działań organów w przedmiocie załatwienia wniosków skarżącego z dnia 1 sierpnia 2008 r. oraz z dnia 23 lipca 2009 r. Biorąc pod uwagę wszystko powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1438 ze zm.).