IV SA/Wa 667/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 maja 2016 r. sprawy ze skargi K.P., A.P. i T.P. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z [...] lutego 2016 r. nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – dalej zwanej "k.p.a.", utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z [...] listopada 2015 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...] stanowiącej część działki oznaczonej numerem [...] o pow. 3,2520 ha. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie sprawy. Starosta [...] decyzją z [...] grudnia 2009 r. nr [...], na podstawie art. 136, art. 137, art. 142, art. 216 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.; dalej zwanej "u.g.n."), odmówił zwrotu na rzecz K. P., A.P. i T. P. wywłaszczonych nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...] i ul. [...] stanowiących obecnie działki oznaczone w ewidencji: nr [...], część działki nr [...] oraz nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], część działki nr [...], [...], [...], [...], [...], część działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz umorzył postępowanie w zakresie żądania zwrotu działki nr [...]. Decyzją z [...] sierpnia 2010 r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 12 października 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2070/10, uchylił ww. decyzję Wojewody [...] w części w jakiej uchylała ona decyzję Starosty [...] z [...] grudnia 2009 r. w odniesieniu do działek o numerach ewidencyjnych [...], [...] i [...] oraz oddalił skargę w pozostałej części. Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] grudnia 2009 r. nr [...] w części dotyczącej działek nr [...], [...] oraz cz. działki nr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1512/12, utrzymanym w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2067/13, oddalił skargę K. P., A. P. i T. P. na ww. decyzję Wojewody z [...] czerwca 2012 r. W dniu 22 października 2015 r. K. P., A. P. i T. P. (dalej zwani "skarżącymi") złożyli wniosek o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości tj. części działki - obecnie nr [...] wskazując jako podstawę art. 137 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem skarżących na działce nr [...] nie został zrealizowany cel wywłaszczenia nieruchomości, co uzasadnia jej zwrot. Starosta [...] postanowieniem z [...] listopada 2015 r. nr [...], sprostowanym postanowieniem z [...] listopada 2015 r., odmówił wszczęcia postępowania z wniosku skarżących w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...], stanowiącej część działki oznaczonej numerem [...] o pow. 3,2520 ha. Zdaniem organ I instancji z uwagi na ostateczną decyzję z [...] grudnia 2009 r. odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości obejmującej m.in. działkę nr [...] położoną w [...], należało zastosować art. 61a § 1 i 2 k.p.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podnieśli, że ostateczna decyzja Starosty [...] z [...] grudnia 2009 r. w części dotyczącej nieruchomości o nr ew. [...] oparta została na art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, natomiast przedmiotowy wniosek oparty jest na art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i dotyczy zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości. Wojewoda [...] wskazanym na wstępie postanowieniem z [...] lutego 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z [...] listopada 2015 r. Organ II instancji wskazał, że decyzją z [...] grudnia 2009 r. nr [...] Starosta [...] odmówił m.in. zwrotu działki nr [...] o pow. 3,2520 ha, stanowiącej własność Gminy Miasto [...], będącej w użytkowaniu Miejskiego Centrum Kultury w [...]. Powyższa decyzja została w tej części utrzymana w mocy przez organ odwoławczy, a złożone w tym zakresie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego zostały oddalone. Wojewoda zwrócił przy tym uwagę, że w wyroku z 7 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1512/12 Sąd stwierdził, że cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany. Powyższe rozstrzygnięcie dotyczyło całej nieruchomości, w tym również działki nr ew. [...] o pow. 3,2520 ha położonej w [...] wskazanej przez skarżących we wniosku z złożonym 22 października 2015 r. Zdaniem Wojewody skoro ostateczną decyzją z [...] grudnia 2009 r. Starosta [...] orzekł, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na całej nieruchomości, łącznie z działką [...], to postępowanie wszczęte wnioskiem wniesionym 22 października 2015 r. przez skarżących byłoby tożsame w części dotyczącej przedmiotowej działki z postępowaniem, w którym zapadła już ostateczna decyzja, pozostająca w obrocie prawnym, wydana na podstawie art. 136, art. 137, art. 142, art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wszczęcie postępowania oznaczałoby zatem wydanie ponownej decyzji, co skutkowałoby stwierdzeniem jej nieważności w myśl art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Organ odwoławczy podzielił tym samym podgląd organu I instancji o zasadności zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. Skargę na powyższe postanowienie Wojewody [...] wywiedli K. P., A. P. i T. P. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem skarżących ww. wyrok z 7 marca 2013 r. potwierdza, że cel wywłaszczenia na działce nr [...] został zrealizowany, natomiast nie określa dokładnych miejsc położenia obiektów inwestycyjnych. Kolejny wniosek dotyczy natomiast zwrotu części działki nr [...] i oparty jest na innej podstawie prawnej art. 136 ust. 3 w zw. art. 137 ust. 2 u.g.n. Skarżący wskazali, że na części ww. działki znajduje się [...] oraz część [...], które nie spełniają wymogów celu publicznego w rozumieniu u.g.n. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Rozpoznając sprawę w świetle tych kryteriów, skargę należało oddalić. Zaskarżonym postanowieniem Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z [...] listopada 2015 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...] stanowiącej część działki oznaczonej numerem [...] o pow. 3,2520 ha. Zauważenia wymaga, że postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostało na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 kodeksu, czyli żądanie o wszczęcie postępowania, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały jednak w wymienionym przepisie skonkretyzowane. Nie może być jednak w tym zakresie wątpliwości, że mieścić się tu powinny sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Zgodnie zatem z obowiązującymi przepisami wszczęcie postępowania w każdej sprawie uzależnione jest od wstępnej oceny, czy podmiot występujący z takim wnioskiem posiada legitymację do występowania w roli strony postępowania administracyjnego względnie, czy nie zachodzi inna uzasadniona przyczyna, powodującą niemożność wszczęcia postępowania. Pierwsza z przesłanek nie zaistniała w niniejszej sprawie, gdyż skarżący jako spadkobiercy właściciela działki nr [...] o pow. 3,2520 ha położonej w [...] posiadają interes prawny w prowadzeniu postępowania w sprawie zwrotu części tej nieruchomości. Oceniając drugą z przesłanek wskazanych w art. 61a § 1 k.p.a. organy stwierdziły, że zaistniały inne uzasadnione przyczyny tj. rozstrzygnięcie sprawy inną ostateczną decyzją pozostająca w obrocie prawny. Wniosek złożony przez K. P., A. P. i T. P. w dniu 13 lutego 2009 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...], obejmujący m.in. działkę nr [...] został rozpoznany decyzją Starosty [...] z [...] grudnia 2009 r. nr [...] orzekającą o odmowie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, w tym działki nr [...]. Decyzja ta w części dotyczącej m.in. działki nr [...] została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z [...] czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1512/12, utrzymanym w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2067/13, oddalił skargi na ww. decyzję Wojewody [...], zatem decyzja Starosty [...] z [...] grudnia 2009 r. orzekającą w zakresie działki nr [...] stała się ostateczna i funkcjonuje w obrocie prawnym. Trafnie zatem organy stwierdziły, że wniosek złożony w dniu 22 października 2015 r. o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości tj. części obecnej działki nr [...] jest kolejnym wnioskiem skarżących o zwrot tej samej nieruchomości i nie może być skutecznie rozpoznany. Wniosek ten stanowi w istocie bowiem żądanie ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy i wydania kolejnej merytorycznej decyzji w sprawie, w której decyzja została już wydana. W obrocie prawnym nadal bowiem pozostaje ww. ostateczna decyzja Starosty [...] rozstrzygająca w przedmiocie zwrotu całości działki nr [...] położonej w [...], a nie jakiejkolwiek jej części. Wydanie w tej samej sprawie nowej decyzji rozstrzygającej sprawę, co do istoty, naruszyłoby ustanowiony dotychczasową decyzją stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Wymieniona powyżej decyzja Starosty jest bowiem decyzją ostateczną w rozumieniu art. 16 k.p.a. sankcjonującego ogólną zasadę – trwałości decyzji administracyjnych. Zgodnie z tą zasadą uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w k.p.a. lub w ustawach szczególnych. Trwałość decyzji nie może być bowiem utożsamiana z jej bezwzględną niewzruszalnością. Jednak decyzja ostateczna może być wzruszona jedynie w jednym z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. W tych okolicznościach wydanie merytorycznej decyzji, spowodowałoby, iż byłaby ona dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. W postępowaniu administracyjnym niedopuszczalne jest zatem ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym, dotycząca tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została następnie uchylona, czy też zmieniona w sposób prawem przewidziany. Brak jest więc prawnych możliwości podjęcia przez organ ponownego rozstrzygnięcia konkretnej sytuacji określonej osoby z tej przyczyny, że w jej sprawie wydana już została decyzja ostateczna i dotąd nie została ona wyeliminowana z obrotu prawnego. Reasumując odmowa wszczęcia postępowania w rozpoznawanej sprawie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., w sytuacji, gdy wniosek o wszczęcie postępowania dotyczy sprawy już rozstrzygniętej, była oczywiście uzasadniona, z uwagi na pozostawanie w obrocie prawnym decyzji Starosty [...] z [...] grudnia 2009 r. w części dotyczącej m.in. działki nr [...] Z tego względu zarzuty skargi, co do wykorzystania nieruchomości niezgodnie z celem wywłaszczenia, nie podlegały ocenie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) orzekł, jak w sentencji wyroku.