IV SA/Wa 668/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska Sędzia NSA Otylia Wierzbicka Protokolant Julia Dobrzańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia nieruchomości ziemskiej na rzecz Państwa - oddala skargę - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2004r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - po rozpatrzeniu odwołania K. T. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2001r., stwierdzającej, że nieruchomość ziemska pod nazwą "[...]" położona na terenie Gminy M., stanowiąca uprzednio własność L. T., podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że zgodnie z art. 2 ust.1 lit.e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej pod jego działanie podpadały nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że Wojewoda [...] zasadnie stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość, której pow. wynosiła ok. 239 ha, zaś pow. użytków rolnych ok. 200 ha podpadała pod działanie art. 2 ust.1 lit.e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wskazano, że przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność państwa z mocy prawa z dniem wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej tj.13 września 1944r. W uzasadnieniu decyzji, wskazano, że następca prawny byłego właściciela nieruchomości nie kwestionował faktu, że majątek ziemski "[...]" przekraczał normy obszarowe określone w dekrecie Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, podnosił natomiast, że znaczna część tej nieruchomości nie została wykorzystana na cele reformy rolnej ponieważ znajdowała się w dyspozycji Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Odnosząc się do tego zarzutu organ naczelny wskazał, że skoro majątek ziemski "[...]" przekraczał określone dekretem PKWN normy obszarowe to podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e tego dekretu i dla stwierdzenia tego faktu nie ma znaczenia późniejsze wykorzystanie tego majątku po dniu 13 września 1944r. tj. po wejściu w życie cyt. dekretu. Na powyższą decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł M. M., który wykazując swoją legitymację do złożenia skargi -wskazał, że jest stroną w sprawie ponieważ aktem notarialnym z dnia 20 czerwca 2001r. nabył od K. T. udział w roszczeniach do przedmiotowej nieruchomości. W skardze M. M. podniósł, że część przedmiotowego majątku ziemskiego nie została wykorzystana na cele reformy rolnej i powinna ona zostać zwrócona byłym właścicielom, co zdaniem skarżącego znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, a czego nie wziął pod uwagę Minister Rolnictwa. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na podstawie art. 2 ust.1lit.e) dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej na cele reformy rolnej przeznaczone zostały nieruchomości ziemskie stanowiące własność lub współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego, śląskiego, jeśli ich rozmiar przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych. Nieruchomości te przechodziły bezzwłocznie na własność Skarbu Państwa i przewłaszczenie ich następowało z mocy samego prawa, z chwilą wejścia w życie tego dekretu tj. z dniem 13 września 1944r. Zarówno w samym dekrecie jak i w przepisach wykonawczych nie ma uregulowań, które uzależniałyby przejście na własność Skarbu Państwa wymienionych w art. 2 ust.1lit.e) dekretu nieruchomości ziemskich, od wydania aktów stosowania prawa o charakterze konstytutywnym. Brak jest również uregulowań, które odraczałyby skutek przejścia na własność Skarbu Państwa tych nieruchomości ziemskich w czasie. Dekret z datą jego wejścia w życie, w zakresie nieruchomości wymienionych w jego art. 2ust.1lit.e) wywoływał skutki rzeczowe w zakresie przejścia na własność Państwa tych nieruchomości ex lege. Zaistnienie skutków rzeczowych tego uregulowania w postaci przejścia majątków ziemskich na własność państwa nie było uzależnione ani od wystawienia zaświadczenia wojewódzkiego urzędu ziemskiego stwierdzającego, że nieruchomość jest przeznaczona na cele reformy rolnej, ani od dokonania na jego podstawie wpisu w księdze wieczystej. Przepisy wykonawcze do tego dekretu- rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. w jego § 6 przewidziały dopuszczalność złożenia przez zainteresowaną stronę wniosku o uznanie, że nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust.1lit.e) dekretu. Wniosek taki w myśl § 5 tego rozporządzania rozpoznawany jest w postępowaniu administracyjnym i rozstrzygnięcie o tym czy nieruchomość podpada pod działanie dekretu o reformie rolnej zapada w formie decyzji administracyjnej, od której przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia. Samo złożenie wniosku przewidzianego w § 6 omawianego rozporządzenia nie zawieszało skutku w postaci przejścia na własność Skarbu Państwa nieruchomości, jak też nie stanowiło przeszkody ani w wystawieniu zaświadczenia stwierdzającego, że nieruchomość ziemska jest przeznaczona na cele reformy rolnej, ani dokonania na jego podstawie odpowiedniego wpisu w księdze wieczystej. Dopiero wydanie ostatecznej decyzji stwierdzającej, że nieruchomość ziemska nie podpada pod działanie przepisu art. 2 ust.1lit.e) dekretu powodowało skutki rzeczowe, wobec Skarbu Państwa i stanowiło podstawę do wykreślenie Skarbu Państwa z księgi wieczystej, o ile został wpisany. Zgodnie z § 5 omawianego rozporządzenia na wniosek strony, organ administracji mógł orzec o tym czy "dana nieruchomość" podpada pod działanie art. 2 ust.1lit.e) dekretu, który statuował przejście na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich, przyjmując jako kryterium tego przejścia wielkość jej areału, w tym wielkość użytków rolnych. Zestawienie treści tego uregulowania z § 6 rozporządzenia wyraźnie wskazuje, że decyzja przewidziana w § 5 może dotyczyć podpadania pod działanie dekretu nieruchomości ziemskiej w odniesieniu do powierzchni gruntów, jaki ona obejmuje. Omawiany § 6 posługuje się również określeniem "dana nieruchomość, jaki zawiera § 5 rozporządzenia, jednak zestawienie treści obu tych uregulowań i odniesienie ich do treści art. 2ust 1 lit.e) dekretu prowadzi do wniosku, że sformułowanie "dana nieruchomość" oznacza nieruchomość ziemską objętą wnioskiem o stwierdzenie, że nie podpada ona pod działanie dekretu z uwagi na jej areał gruntów. Odnosząc się do podnoszonego w skardze zarzutu, że przedmiotowa nieruchomość nie podpadała pod działanie art. 2 ust.1lit.e cyt. dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej ponieważ nie została wykorzystana na cele określone w dekrecie, a obecnie znaczna jej część znajduje się w dyspozycji Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa - stwierdzić należy, że nie jest on zasadny. Z akt sprawy wynika, że majątek "[...]" stanowił nieruchomość ziemską w rozumieniu przepisów dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Nieruchomości takie przechodziły bezzwłocznie na własność Skarbu Państwa i przewłaszczenie ich następowało z mocy samego prawa, z chwilą wejścia w życie tego dekretu tj. z dniem 13 września 1944r. Późniejszy sposób wykorzystania nieruchomości (po dacie wejścia w życie dekretu tj. 13 września 1944r.) nie może mieć znaczenia dla oceny czy dana nieruchomość podpadała pod działanie art. 2ust 1 lit.e) dekretu. W związku z tym stwierdzić należy, że przy ocenie czy przedmiotowa nieruchomość ziemska podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej pierwszorzędne znaczenie miała powierzchnia tej nieruchomości, nie zaś sposób w jaki później była wykorzystywana. Jak jednoznacznie wynika z akt sprawy powierzchnia przedmiotowej nieruchomości ziemskiej wynosiła ok. 239 ha zaś powierzchnia użytków rolnych wynosiła ok. 200 ha, co dawało podstawę do stwierdzenia, że nieruchomość pod nazwą "[...]", podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W toku postępowania sądowoadministracyjnego nie stwierdzono również, aby orzekające w sprawie organy obu instancji dopuściły się takich naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji trzeba stwierdzić, że zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2004r. jak też utrzymana nią w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2001r. nie naruszają prawa w sposób uzasadniający konieczność wyeliminowania ich z porządku prawnego. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.