IV SA/Wa 671/08

PostanowienieWSA w Warszawie2009-03-05

Skład orzekający: Łukasz Krzycki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który złożył sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego odmawiającego przyznania prawa pomocy, może domagać się ustanowienia adwokata z urzędu, jeśli jego sytuacja materialna jest trudna, a jego dochody są niskie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Pomimo posiadania nieruchomości i udziałów w spółce, jego niskie dochody (750 zł brutto z umowy o pracę i ok. 400 zł z pracy na zlecenie) uniemożliwiają mu samodzielne poniesienie kosztów zastępstwa procesowego bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Sąd uwzględnił również fakt, że adwokat, który wcześniej reprezentował skarżącego w innej sprawie, oświadczył, że nie pozostaje z nim w żadnym stosunku prawnym.
Stan faktyczny
Skarżący A. B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie dotyczącej wymeldowania. Wniosek został odrzucony przez referendarza sądowego z powodu nieprzedstawienia przez skarżącego oświadczenia dotyczącego jego stosunku prawnego z adwokatem. Skarżący złożył sprzeciw, wskazując na niskie dochody i trudną sytuację materialną. Po uzyskaniu od adwokata oświadczenia, że nie pozostaje on w stosunku prawnym ze skarżącym, sąd rozpoznał wniosek.
Rozstrzygnięcie
Przyznano skarżącemu A. B. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i zwrócono się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. o wyznaczenie pełnomocnika.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA - Łukasz Krzycki po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 grudnia 2008 r. dotyczącego prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: I. przyznać skarżącemu A. B. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata; II. zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. o wyznaczenie pełnomocnika Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 2 października 2008 r. skarżący A. B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, a w nadesłanym w dniu 13 października 2008 r. urzędowym formularzu PPF skarżący sprecyzował, iż wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W rubryce 6 formularza dotyczącej stanu rodzinnego skarżący wymienił dwie córki, w stosunku do których nałożony został na niego obowiązek alimentacyjny. Jak wynika jednak z akt sprawy, córki skarżącego pozostają pod opieką matki, nie prowadzą zatem wspólnego gospodarstwa domowego ze skarżącym. Natomiast w rubryce 7 formularza dotyczącej majątku wnioskodawcy, skarżący wskazał, iż jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 2.600 m2 oraz współwłaścicielem wraz z byłą żoną nieruchomości rolnej o pow. 1990 m2. Wśród składników majątkowych skarżący wymienił również udziały w B. Sp. z o.o., które jak oświadczył, zajęte zostały przez komornika. A. B. wskazał ponadto, iż posiada oszczędności w kwocie 400 zł. Jako źródło miesięcznych dochodów skarżący wymienił wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 750 zł brutto miesięcznie (1/2 etatu) oraz dochody z pracy na zlecenie w wysokości około 400 zł miesięcznie. W dniu 9 października 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło pismo procesowe uczestniczki postępowania A. S., w którym wskazała, iż skarżący korzysta z usług prawnych kancelarii adwokackiej. W związku z powziętymi przez Sąd wątpliwościami co do pozostawania przez skarżącego w stosunku pracy z profesjonalnym pełnomocnikiem, pismem z dnia 17 listopada 2008 r. zobowiązano skarżącego do złożenia, w terminie 7 dni stosownego oświadczenia w tym zakresie. Wobec nie wykonania wezwania Sądu w tym zakresie, postanowieniem referendarza sądowego z dnia 2 grudnia 2008 r. odmówiono skarżącemu prawa pomocy. Skarżący w dniu 17 grudnia 2008 r. złożył sprzeciw, co zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) spowodowało, iż postanowienie referendarza sądowego utraciło moc. Składając sprzeciw skarżący podniósł, iż mecenas P. P. jest jego obrońcą w sprawie karnej "gdyż ona trwa", ale opłata za sprawę została dokonana na samym początku tj. w 2003 albo 2004 r. W związku z niejasną odpowiedzią udzieloną przez skarżącego w kwestii pozostawania przez niego w stosunku prawnym z adwokatem P. P., zarządzeniem z dnia 17 lutego 2009 r. zwrócono się do ww. adwokata o nadesłanie informacji, czy jest on zatrudniony lub pozostaje w stosunku prawnym ze skarżącym. W wykonaniu powyższego zarządzenia, adw. P. P. pismem z dnia 25 lutego 2009 r. oświadczył, iż nie jest zatrudniony, ani nie pozostaje w stosunku prawnym z A. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zim.) ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie, Tak więc podmiot wnoszący skargę do sądu administracyjnego powinien partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym jest możliwe, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniec2:nego dla siebie i rodziny. Mając na względzie ustalenia faktyczne dokonane na podstawie informacji podanych przez wnioskodawcę we wniosku o przyznanie prawa pomocy, sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego oraz w pismach z 24 listopada 2008 r. i 3 lutego 2009 r., a także piśmie procesowym adwokata P. P. z dnia 25 lutego 2009 r. uznano, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu zasługuje na uwzględnienie. W sprawie niniejszej zachodzą bowiem podstawy do przyznania prawa pomocy określone w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrywano w dwóch aspektach. Z jednej strony uwzględniono wysokość kosztów zastępstwa procesowego, jakie musiałby ponieść skarżący w przypadku korzystania z pomocy prawnej profesjonalnego pełnomocnika, z drugiej jego realne możliwości finansowe. Z informacji zawartych w złożonym przez skarżącego na formularzu PPF oraz późniejszych pismach procesowych wynika, że sytuacja materialna skarżącego jest trudna, bowiem jako źródło miesięcznych dochodów skarżący wymienił kwotę 750 zł brutto miesięcznie (1/2 etatu) oraz dochody z pracy na zlecenie w wysokości około 400 zł miesięcznie. Ponadto z przedstawionej przez skarżącego Informacji o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy (PIT 11) z 2008 r. wynika, że w 2008 r. skarżący osiągnął dochód jedynie w wysokości 8.814,76 zł. Mając na względzie powyższe ustalenia faktyczne uznano, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Z tych względów na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło