IV SA/Wa 674/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, asesor WSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi E.P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) lutego 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia -oddala skargę- Zaskarżoną decyzją z dnia (...) lutego 2007 r. Nr (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia (...) września 2006 r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia (...) kwietnia 1959 r. nr (...) utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia (...) września 1958 r. nr (...) , wydanej na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 17, poz. 71), w przedmiocie zwolnienia spod zajęcia na rzecz F.M., jako pierwotnej właścicielki całej nieruchomości K. tom (...) karta (...) o pow. (...) ha wraz z zabudowaniami oraz z nieruchomości K. tom (...) karta (...) parcele Nr (...),(...),(...) o pow. (...)ha. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w wyniku sprecyzowania wniosku E.P., będącej spadkobiercą F.M., skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności powołanego orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia (...) kwietnia 1959 r. nr (...). Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwem rolnym, nieruchomości rolne i leśne - należące do osób, które dopuściły się odstępstwa od narodowości w czasie II wojny światowej - zwalnia się spod zajęcia, dozoru i zarządu, jeżeli nieruchomości te znajdowały się w posiadaniu tych osób w okresie od dnia 23 lipca 1950 r. do dnia 5 kwietnia 1958 r. Według ustaleń zawartych w decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia (...) września 1958 r. - F.M. - w okresie wskazanym w art. 11 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (tj. od dnia 23 lipca 1950 r. do dnia 5 kwietnia 1958 r.) była w posiadaniu nieruchomości "K. tom (...)karta (...)" oraz parcel nr (...),(...),(...),(...)o powierzchni (...) ha, wchodzących w skład nieruchomości "K. tom (...) karta (...)" - i dlatego nieruchomości te zostały zwolnione spod zajęcia. Natomiast grunty oznaczone nr (...) i (...) o łącznej powierzchni (...) ha, stanowiące pierwotnie część nieruchomości "K. tom (...) karta (...)" - z uwagi na okoliczności wskazujące, że nie były w posiadaniu F.M. w okresie wskazanym w art. 11 - nie zostały objęte decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia (...) września 1958 r. i tym samym z zajęcia zwolnione nie zostały. Potwierdzenie okoliczności wskazujących na to, że działki nr (...)i (...) w okresie od dnia (...) lipca 1950 r. do dnia (...) kwietnia 1958 r. nie były w posiadaniu ich poprzedniej Sygn. akt IV SA/Wa 674/07 właścicielki - można dodatkowo odnaleźć w odwołaniu F.M. z dnia (...) lipca 1992 r. z którego wynika, że w/w grunty oznaczone nr (...) i (...) nie były w jej posiadaniu od dnia (...) lipca 1945 r. Brak zatem podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa z dnia (...) kwietnia 1959 r., z uzasadnienia której wynika, że parcele nr (...) i (...), nie podlegają zwrotowi gdyż nie były w posiadaniu właścicielki w okresie od dnia (...) lipca 1950 r. do dnia (...) kwietnia 1958 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) lutego 2007 r., E.P. zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego i proceduralnego, w szczególności art. 11 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwem rolnym bezpodstawnie przyjmując, że parcele nr (...) i (...), nie były we wskazanym w tym przepisie terminie w posiadaniu F.M.. Organ gołosłownie stwierdził, że istnieją okoliczności wskazujące na to, iż przedmiotowe parcele nie znajdowały się w posiadaniu F.M.. W skardze wskazano, że przedmiotowe parcele znajdowały się w posiadaniu F.M. do (...)1965 r., lecz organ orzekający nie ustalił stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Pominięto kluczowy dla sprawy dowód z księgi wieczystej Sądu Rejonowego w L. i załączniki do tej księgi, wśród których znajduje się decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa z dnia (...) marca 1965 r, którą otrzymała Gminna Spółdzielnia (...) na mocy której ustało posiadanie przedmiotowych parcel przez F.M. , a otrzymała je Gminna Spółdzielnia, która wzniosła na nich w późniejszym okresie magazyn. Organ naruszył zatem także przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił wszystkich niezbędnych kwestii koniecznych dla ustalenia stanu zgodnego z prawdą. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, powołując się na uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób mogący skutkować jej uchyleniem. Zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) lutego 2007 r. wydana została w ramach postępowania prowadzonego w trybie art. 156 i nast. kpa, regulujących nadzwyczajne postępowanie administracyjne służące weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych pod względem zgodności ich z prawem przez Sygn. akt IV SA/Wa 674/07 pryzmat przesłanek nieważności decyzji administracyjnej, określonych w art. 156 §1 kpa. Postępowanie to wszczynane jest w nowej sprawie administracyjnej, której przedmiotem nie jest ponowne rozstrzyganie sprawy w zakresie objętym ocenianą decyzją, lecz ocena legalności samej decyzji, przez pryzmat wadliwości prawnych wymienionych w art. 156 §1 kpa. Badając legalność decyzji administracyjnej organ nadzoru zobowiązany jest zatem dokonać oceny, czy rozstrzygnięcie zawarte w ocenianej decyzji nie pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa, na podstawie których decyzja została wydana i czy ustalenia organu wydającego ocenianą decyzję znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Zgodnie z art. 156 §1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza brak przepisu prawa uprawniającego organ administracji do wydania decyzji administracyjnej w zakresie danej sprawy. Rażące naruszenia prawa polega natomiast na tym, że istnieje podstawa prawna do wydania decyzji, lecz rozstrzygnięcie zawarte w tej decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa, na podstawie których decyzja została wydana, lub które uprawniały organ do wydania decyzji. Rażące naruszenie prawa musi przy tym tkwić w samej decyzji od chwili jej wydania, a więc treść decyzji musi pozostawać w oczywistej sprzeczności ze stanem prawnym istniejącym w dniu jej wydania. Zdarzenia i okoliczności zaistniałe po wydaniu decyzji nie mogą być traktowane jako rażące naruszenie prawa tkwiące w samej decyzji. Należy przy tym podkreślić, iż w postępowaniu mającym za przedmiot ocenę legalności decyzji administracyjnej, nie można domniemywać nielegalności ocenianej decyzji, gdzie organ orzekający miałby prowadzić dowód wykluczający to domniemanie, lecz przeciwnie, stosując zasadę domniemania zgodności z prawem ocenianej decyzji, rolą organu orzekającego jest ustalenie, czy decyzja ta jest dotknięta jedną z wad nieważności określonych w art. 156 §1 kpa. Oceniana przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzja Ministra Rolnictwa z dnia (...) kwietnia 1959 r. wydana została w postępowaniu odwoławczym wobec decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia (...) września 1958 r., wydanej na podstawie art. 11 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 17, poz. 71). Zgodnie z tym przepisem, o treści obowiązującej w dniu wydania ocenianej decyzji, nieruchomości rolne i leśne, należące do osób, które dopuściły się odstępstwa od narodowości w czasie wojny 1939-1945 r., objęte przez te osoby w posiadanie od dnia 23 lipca 1950 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zwalnia się spod zajęcia, dozoru i zarządu. Sygn. akt IV SA/Wa 674/07 W decyzji z dnia (...) września 1958 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. orzekło o zwolnieniu spod zajęcia na rzecz F.M. całej nieruchomości K. tom (...) karta (...) o pow. (...) ha wraz z zabudowaniami, oraz z nieruchomości K. tom (...) karta (...) parcele Nr (...),(...),(...),(...)o pow. (...) ha. W takim kształcie rozstrzygnięcia, decyzja ta została utrzymana w mocy orzeczeniem Ministra Rolnictwa z dnia (...) kwietnia 1959 r., który wskazał również, że w dniu (...) czerwca 1958 r., jako w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwem rolnym, F.M. była w posiadaniu części nieruchomości, tylko zatem ta część podlegała zwolnieniu spod zajęcia, dozoru i zarządu. Parcele gruntowe nr (...)i (...) o pow. (...) ha zostały przekazane w trwały zarząd i użytkowanie Gminnej Spółdzielni (...) na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, i nie znajdowały się w posiadaniu F.M., dlatego nie podlegają zwrotowi. Z zestawienia treści cytowanych orzeczeń administracyjnych z art. 11 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. wynika, że orzeczenia te odnosiły się jedynie do nieruchomości K. tom (...) karta (...) o pow. (...) ha wraz z zabudowaniami, oraz do parcel Nr (...),(...),(...),(...)o pow. (...)ha z nieruchomości K. tom (...) karta (...). W decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia (...) września 1958 r. nie orzeczono o odmowie zwolnienia spod zajęcia, dozoru i zarządu parcel nr (...) i (...)o pow. (...) ha. Orzeczenie Ministra Rolnictwa z dnia (...) kwietnia 1959 r. wydane zostało w postępowaniu odwoławczym, jako utrzymujące w mocy orzeczenie z dnia (...) września 1958 r., dlatego też także i ono nie zawierało orzeczenia o odmowie zwolnienia spod zajęcia, dozoru i zarządu parcel nr (...) i (...) o pow. (...)ha, mimo, iż w uzasadnieniu orzeczenia z dnia (...) kwietnia 1959 r., Minister Rolnictwa wypowiedział się o tych parcelach. Trudno zatem oczekiwać, aby stwierdzenie nieważności wnioskowanego przez skarżącą orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia (...) kwietnia 1959 r. miało nastąpić z takiej przyczyny, która nie znajduje odniesienia do treści rozstrzygnięcia zawartego w tym orzeczeniu. Jeżeli bowiem orzeczenie to nie dotyczyło odmowy zwrotu parcel nr (...) i (...), lecz utrzymywało w mocy w istocie zwrot posiadania nieruchomości K. tom (...) karta (...) o pow. (...)ha wraz z zabudowaniami oraz parcel Nr (...),(...),(...),(...)o pow. (...)ha, na rzecz F.M., to Sygn. akt IV SA/Wa 674/07 oznacza, że orzeczenie to nie może być skutecznie oceniane w takim zakresie, którego w nim nie ma. Za prawidłowe należy zatem uznać rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) lutego 2007 r., skoro organ ten nie dopatrzył się innych wad prawnych w orzeczeniu Ministra Rolnictwa z dnia (...) kwietnia 1959 r., mogących skutkować stwierdzeniem jego nieważności na podstawie art. 156 §1 kpa, chociaż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie jest w pełni adekwatne do zawartego w niej rozstrzygnięcia, nie ma to jednak - w ocenie Sądu - wpływu na wynik tego rozstrzygnięcia. Odrębną zaś kwestią, natury cywilnoprawnej, a więc należącą do właściwości sądu powszechnego, jest ocena, czy orzeczenie Ministra Rolnictwa z dnia (...) kwietnia 1959 r. mogło stanowić skuteczną podstawę do odebrania F.M. praw przysługujących jej wobec parcel nr (...) i (...), a tym samym stanowić podstawę do dokonania stosownych wpisów w księdze wieczystej obejmującej te parcele. W związku z powyższym, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.