IV SA/Wa 68/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie asesor WSA Marian Wolanin, asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Danuta Gorzelak-Maciak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi P. S.A. na decyzję Ministra Transportu z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia zadań na rzecz obronności Państwa oddala skargę. Decyzją z dnia [...] września 2006 r. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o organizowaniu zadań na rzecz obronności państwa realizowanych przez przedsiębiorców (Dz. U Nr 122, poz. 1320 ze zm. ) wydał decyzję nakładającą na P. Spółka Akcyjna z siedzibą w P. zadania na rzecz obronności państwa w zakresie militaryzacji, osłony technicznej dróg, planowania obronnego i szkolenia obronnego. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Zarząd P. Spółka Akcyjna z siedzibą w P., wnosząc o jej uchylenie w całości. Swoje stanowisko odwołujący się uzasadnił tym, iż ustalenia z 2002 r., kiedy to P. w P., będące wówczas przedsiębiorstwem państwowym, znalazło się na planowanej liście jednostek podlegających militaryzacji całkowicie straciły aktualność, a Spółka po przejęciu wszystkich składników majątkowych od Skarbu Państwa stała się przedsiębiorstwem prywatnym. Ponadto odwołujący podniósł, iż spółka nie dysponuje wolnymi środkami na militaryzację, a nakładanie na nią dodatkowych obowiązków rzeczowych i finansowych na rzecz obronności państwa, musi odbić się niekorzystnie na jej podstawowej działalności. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...]listopada 2006r. Nr [...] Minister Transportu działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania, P. Spółka Akcyjna z siedzibą w P., od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2006 r. znak [...] nakładającej na Przedsiębiorstwo zadania na rzecz obronności państwa w zakresie militaryzacji, osłony technicznej dróg, planowania obronnego i szkolenia obronnego, orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż stawiane przez odwołującego się zarzuty dotyczące dezaktualizacji ustaleń podjętych w 2002 r., a także wpływu zmiany struktury właścicielskiej P. na te ustalenia, nie znajdują potwierdzenia 1 Sygn. akt IV SA/Wa 68/07 w zapisach korespondencji przedstawionych w aktach sprawy. Ponadto nie zasługują one na uwzględnienie w tej przyczyny, iż obowiązek realizacji zadań na rzecz obronności państwa wynika z ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o organizowaniu zadań na rzecz obronności państwa realizowanych przez przedsiębiorców. Ustawa ta określa zasady organizowania zadań na rzecz obronności państwa realizowanych przez przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, organy administracji rządowej właściwe w zakresie organizowania oraz sprawowania nadzoru nad realizacją tych zadań, a także zasady finansowania tych zadań. W wyniku nowelizacji ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, która to nowelizacja miała miejsce w 1998 r., zniesiono ograniczenie stosowania militaryzacji wyłącznie do państwowych jednostek organizacyjnych, a w 2001 r. stworzono ustawowe podstawy do ustalania jednostek przewidzianych do militaryzacji przez Radę wniosek ministrów i wojewodów. Obecnie zasadniczą grupę podmiotów przewidzianych do militaryzacji stanowią przedsiębiorstwa prywatne. Przygotowania do militaryzacji rozpoczęły się w 2002 r. typowaniem jednostek, a następnie podpisaniem stosownych uzgodnień pomiędzy ustalonymi jednostkami a typującymi organami - w przypadku P. w P. - arkusz uzgodnień z dnia 15.01.2003 r., znajdujący się w aktach sprawy, sygnowany przez Prezesa Zarządu wymienionego P. Zdaniem organu na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut konieczności posiadania własnych środków z przeznaczeniem na militaryzację. Realizacja zadań związanych z przygotowaniem do objęcia militaryzacją ustalonych jednostek organizacyjnych jest finansowana przez budżet państwa, środkami dysponowanymi poprzez ministrów i wojewodów. Ponadto Decyzja Wojewody [...], nakładająca na odwołujący się podmiot zadania na rzecz obronności państwa, stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego gdzie obowiązek umacniania obronności Rzeczypospolitej Polskiej, przygotowanie ludności i mienia narodowego na wypadek wojny oraz wykonywanie innych zadań w ramach powszechnego obowiązku obrony należy do wszystkich organów władzy i administracji rządowej oraz innych organów i instytucji państwowych, organów samorządu terytorialnego, przedsiębiorców i innych jednostek organizacyjnych, organizacji społecznych, a także Sygn. akt IV SA/Wa 68/07 do każdego obywatela w zakresie określonym w ustawach (art. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej). Skargę na niniejszą decyzją wniosło P. S.A z siedzibą w P., żądając jej uchylenia jak również utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji oraz zwolnienie Spółki z obowiązków na rzecz obronności państwa, poprzez jej wykreślenie z listy jednostek przewidzianych do militaryzacji ze względu na to, iż wykonanie zaskarżonej decyzji stanowiłoby istotne zagrożenie dla wykonania podstawowych zadań Spółki, w szczególności umów o wykonanie robót drogowych, w ramach zamówień publicznych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż nie posiada środków na wykonanie nałożonych na niego zadań ani pomieszczeń, które nadawałyby się do ich przystosowania na cele związane z militaryzacją. W zaskarżonej decyzji podano zaś, iż środki na wykonanie nałożonych na Spółkę zadań będą pochodziły z budżetu państwa, natomiast w decyzji organu I instancji wskazano, iż prace planistyczne finansowane będą ze środków własnych Spółki. Skarżący wskazuje, iż istotne dla niego jej wyjaśnienie tych rozbieżności. Ponadto podkreśla, iż z uwagi okoliczność, iż Spółka zawarła szereg kontraktów na wykonanie robót drogowych, w wielu przypadkach finansowanych ze środków Unijnych, gdzie terminy są napięte, nie może angażować się w inne zadania, bez szkody dla działalności podstawowej, która ma dla niego znaczenie strategiczne. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm Sygn. akt IV SA/Wa 68/07 prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 ustawy Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, iż nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm), Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była decyzja z dnia [...] listopada 2006r. Ministra Transportu, utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2006 r. nakładającą na P. zadania na rzecz obronności państwa w zakresie militaryzacji, osłony technicznej dróg, planowania obronnego i szkolenia obronnego. Podstawą działania organów orzekających w niniejszej sprawie były przepisy ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o organizowaniu zadań na rzecz obronności państwa realizowanych przez przedsiębiorców (Dz. U Nr 122, poz. 1320 ze zm. -zwanej w dalszej części "ustawą"). Stosownie do treści art. 7 ust. 1 ustawy zadania na rzecz obronności państwa, o których mowa w jej art. 2 tj. w szczególności przedsięwzięcia w zakresie: 1) mobilizacji gospodarki, obejmujące zadania wybranych działów gospodarki w zakresie zabezpieczenia potrzeb obronnych państwa oraz na rzecz Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i wojsk sojuszniczych w warunkach zagrożenia bezpieczeństwa państwa i w czasie wojny, 2) militaryzacji, obejmujące uzupełnienie potrzeb kadrowych i sprzętowych wynikających ze struktury jednostki zmilitaryzowanej oraz inne przedsięwzięcia w zakresie przygotowań organizacyjno-mobilizacyjnych, jeżeli na mocy odrębnych przepisów przedsiębiorca jest przewidziany do objęcia militaryzacją, 3) planowania operacyjnego, obejmujące przedsięwzięcia planistyczne, dotyczące w szczególności funkcjonowania przedsiębiorcy w warunkach zewnętrznego zagrożenia bezpieczeństwa państwa i w czasie wojny, 4) Sygn. akt IV SA/Wa 68/07 4) szkolenia obronnego, obejmujące działania podejmowane w czasie pokoju, mające na celu przygotowanie załogi do realizowania zadań obronnych, 5) wynikającym z obowiązków państwa-gospodarza, obejmujące przedsięwzięcia związane z udzieleniem wsparcia przybywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wojskom sojuszniczym, w tym udostępnienie lokalnej infrastruktury, realizację zabezpieczenia logistycznego oraz ochrony wojsk i obiektów, są nakładane na przedsiębiorcę w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez upoważniony do tego organ, którym w rozpoznawanej sprawie był wojewoda. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy przygotowania do militaryzacji rozpoczęły się w 2002 r. typowaniem jednostek, a następnie podpisaniem stosownych uzgodnień pomiędzy ustalonymi jednostkami a typującymi organami - w przypadku P w P. - arkusz uzgodnień z dnia 15. 01.2003 r., znajdujący się w aktach sprawy, sygnowany został przez Prezesa Zarządu wymienionego P. W dniu 5 lipca 2005r. na posiedzeniu Rady Ministrów został podpisany Protokół ustaleń Nr 27/20005r. poprzez umieszczenie jednostek organizacyjnych w tym skarżącego w Wykazie jednostek organizacyjnych podlegającym militaryzacji". Zaskarżona decyzja, stanowi zatem jedynie kontynuację szeregu podjętych wcześniej działań i co do zasady należy ją traktować, jako wykonanie przez wojewodę nałożonego na niego, ustawowego obowiązku wydania stosownej decyzji administracyjnej konkretyzującej ciążący na skarżącym jako przedsiębiorcy obowiązek wykonywania zadań na rzecz obronności państwa. Istotną okolicznością, którą należy mieć na uwadze rozpoznając niniejszą sprawę jest to, iż zgodnie z art. 85 Konstytucji RP obowiązkiem każdego obywatela polskiego jest obrona Ojczyzny, zakres tego obowiązku określa zaś ustawa, w tym ustawa z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U tj. z 2004r. Nr 241 poz. 2416 ze zm.) Stosownie zaś do treści art. 2 tej ustawy umacnianie obronności Rzeczypospolitej Polskiej, przygotowanie ludności i mienia narodowego na wypadek wojny oraz wykonywanie innych zadań w ramach powszechnego obowiązku obrony należy do wszystkich organów władzy i administracji rządowej oraz innych organów i instytucji państwowych, organów samorządu terytorialnego, przedsiębiorców i innych Sygn. akt IV SA/Wa 68/07 jednostek organizacyjnych, organizacji społecznych, a także do każdego obywatela w zakresie określonym w ustawach. Z artykułu 22 pkt. 2 w/w ustawy wynika zaś, iż jej przepisy dotyczące przedsiębiorców - stosuje się do osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, które prowadzą działalność gospodarczą. Tak więc z powyższego w ocenie Sądu wynika bezspornie, iż obrona kraju, czy też świadczenia na rzecz obronności kraju są obowiązkiem nie tylko sił zbrojnych, osób fizycznych, czy też podmiotów państwowych, ale również i podmiotów prywatnych. Obowiązek ten wynika wprost z Konstytucji. Tak więc skarżący nie może domagać się od organów orzekających w niniejszej sprawie zwolnienia go od ciążących na nim obowiązków, zasłaniając się tym, iż jest podmiotem prywatnym, którego celem statutowym jest prowadzenie działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu za bezpodstawny i nie poparty żadnymi dowodami należy także uznać zarzut strony skarżącej wskazujący na brak środków, jakie może spółka przeznaczyć na militaryzację. Wskazać bowiem należy, iż zgodnie z art. 7 ust. 2 i 3 ustawy, wykonanie zadań określonych w zaskarżonej decyzji następuje na podstawie umowy zawartej z przedsiębiorcą poprzez organ który wydał w/w decyzję i jest finansowane z budżetu państwa oraz planowane w części budżetowej organu będącego stroną umowy. Podmiot na rzecz którego zostały nałożone określone obowiązki zobowiązany jest zaś jedynie do finansowania ze środków własnych prac związanych z prowadzeniem przygotowań do realizacji zadań na rzecz obronności i bezpieczeństwa zewnętrznego państwa. Podkreślić przy tym należy, iż szczegółowy zakres zadań określonych w zaskarżonej decyzji wyznaczony zostanie w stosownej umowie cywilnoprawnej zawartej pomiędzy organem, a skarżącym, (art. 7 ust. 2 ustawy), wówczas nastąpi także określenie zasad i wysokości ich finansowania. A zatem nurtujące stronę skarżącą problemy finansowe winna ona wyjaśnić na etapie negocjacji zapisów powyższej umowy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na mocy art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm) orzekł jak w sentencji.