IV SA/Wa 681/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Balicka po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. G. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi G. G. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. G. G. wraz ze skargą na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżący podniósł, że niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji rodzić będzie skutki prawne polegające na sprowadzeniu na skarżącego bezpośredniego niebezpieczeństwa w kraju pochodzenia represjom odpowiadającym prześladowaniu, poważnej krzywdzie albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu. W rezultacie wydania w toku odrębnego postępowania decyzji o zobowiązaniu go do powrotu i wydalenia z terytorium RP pozbawiona będzie znaczenia dla sytuacji faktycznej i prawnej dokonana przez Sąd ocena zasadności udzielenia mu międzynarodowej ochrony. Skarżący podniósł, że po pierwsze, nie będzie pozostawał pod opieką i jurysdykcją Rzeczypospolitej Polskiej, a po drugie, znajdować się będzie na obszarze państwa, w którym doświadczał (i najprawdopodobniej dalej będzie doświadczał) represji. Skarżący dodał, że chciałby aktywnie uczestniczyć w zainicjowanym postępowaniu sądowym, a zobowiązanie go do opuszczenia terytorium Polski przed rozpoznaniem sprawy oznaczać będzie pozbawienia prawa do sądu. Rada do Spraw Uchodźców nie zajęła stanowiska odnośnie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast w myśl art. 61 § 3 tej ustawy, po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przez wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć szkodę zarówno majątkową, jak i niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia prawne i faktyczne skutki to takie skutki, które powodują istotną i trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy nie zasługuje na uwzględnienie. Argumentacja skarżącego sprowadza się do obawy, że przed oceną legalności zaskarżonej decyzji zostanie wydana decyzja o zobowiązaniu skarżącego do powrotu, a w konsekwencji zostanie zmuszony opuścić terytorium Polski i będzie narażony na represje w kraju pochodzenia. W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy pozostają w związku z postępowaniem w przedmiocie zobowiązania do powrotu. Zgodnie bowiem z treścią art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r. poz. 1650 ze zm.) cudzoziemiec, któremu odmówiono nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja w powyższym przedmiocie stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona. Jeśli tego nie uczyni w określonym terminie zostanie wszczęte postępowanie w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu (art. 302 ust. 1 pkt 16 cytowanej ustawy) i wydane rozstrzygnięcie w tym zakresie. Dalej należy podkreślić, że ww. uregulowania, obowiązujące od 1 maja 2014 r. jednoznacznie wskazują, że postępowanie w przedmiocie zobowiązania do powrotu jest postępowaniem odrębnym w stosunku do postępowania w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy. Co więcej, w postępowaniu w przedmiocie zobowiązania do powrotu ustawodawca przewidział, szczególny rodzaj ochrony przed przymusowym opuszczeniem terytorium Polski. Polega on na przedłużeniu terminu, w którym cudzoziemiec ma opuścić terytorium RP, w przypadku gdy złoży on skargę na decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu do wojewódzkiego sądu administracyjnego wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania (art. 331 ust. 1 ww. ustawy). Termin ten ulega przedłużeniu do dnia wydania przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu. W świetle powyższego Sąd stoi na stanowisku, że niewykonanie obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od chwili, gdy decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy jest ostateczna nie stanowi bezpośredniej przesłanki do przymusowego opuszczenia terytorium Polski. Trudno zatem upatrywać niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wynikające z obowiązku opuszczenia terytorium Polski, a tym samym pozbawienia skarżącego prawa do sądu oraz uważać za uzasadnioną, obawę przed represjami w kraju pochodzenia. Do czasu wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu, wykonanie ww. obowiązku ma charakter dobrowolny. Natomiast obowiązek ten zmieni swój charakter na przymusowy w związku z rozstrzygnięciem podjętym w odrębnym postępowaniu, którego przedmiotem będzie zobowiązanie cudzoziemca do powrotu. W ww. postępowaniu strona ma zagwarantowane prawo od obrony swoich praw, zarówno w postępowaniu przed organami administracji, jak i przed sądem. Brak też podstaw prawnych, aby traktować wstrzymanie wykonania decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy jako środek prowadzący do zalegalizowania pobytu cudzoziemca na terytorium Polski. W konsekwencji Sąd uznał, że przedstawione przez skarżącego okoliczności nie uprawdopodabniają, że wykonanie zaskarżonej decyzji może rodzić dla niego negatywne skutki. Z tych względów, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.