IV SA/Wa 681/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Łuczaj, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Protokolant ref. Natalia Berkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2021 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2020r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2021r. nr [...] Wojewoda [...] (dalej organ), po rozpatrzeniu odwołania B. S. (dalej skarżąca) od decyzji Prezydenta [...] z [...] grudnia 2020 r., nr [...] orzekającej o wymeldowaniu wymienionej z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Stan sprawy był następujący: Postepowanie zostało wszczęte na wniosek J. T. (dalej uczestnik) o wymeldowanie B. S. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Uczestnik wskazał, że skarżąca nie mieszka w przedmiotowym lokalu i jest najemczynią mieszkania socjalnego położonego na terenie dzielnicy [...] [...]. Informacje te potwierdził Wydział Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] oraz Zarząd Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...]. W pismach z [...] września 2020 r. i [...] października 2020 r. wskazano, że ze skarżącą zawarto [...] grudnia 2019 r. umowę najmu na czas nieokreślony lokalu komunalnego nr [...] przy ul. [...] w [...]. Skarżąca [...] listopada 2020 r. zameldowała się na pobyt czasowy na okres do [...] listopada 2021 r. pod adresem: ul. [...] lok. [...] w [...]. Powołując się na art. 35 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym decyzję w sprawie wymeldowania wydaje się wobec obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się, Wojewoda [...] uznał, że zebrany materiał dowodowy wykazał trwałe i dobrowolne opuszczenie przez skarżącą lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], czym wypełnione zostały przesłanki wymeldowania określone w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Z takim stanowiskiem nie zgodziła się M. S. zaskarżając w całości decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca wskazała, że mieszkanie przy ul. [...] nadal stanowi jej centrum życiowe, ma do niego klucze, często w nim przebywa, odbiera korespondencję. Skarżąca pozostawiła w w/w lokalu większość swoich mebli i rzeczy niezbędnych do codziennego funkcjonowania, podkreśliła, że także płaci opłaty eksploatacyjne. Odnośnie lokalu przy ul. [...] wyjaśniła, że nie przebywa w nim dobrowolnie, bowiem działania właściciela budynku zmusiły ją do starania się o lokal komunalny. Skarżąca zarzuciła, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzono w sposób niepełny, wręcz szczątkowy, a organ II instancji bezrefleksyjnie powielił wcześniejszą decyzję Prezydenta [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 tj.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargę należało uwzględnić, bowiem Sąd stwierdził, że w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym zaskarżoną decyzją orzekł Wojewoda [...], było wymeldowanie z pobytu stałego na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności ( Dz.U.z 2015r. poz. 388, ze zm.). Obowiązkiem organów administracji prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest ustalenie - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - okoliczności faktycznych, tj. tego czy dana osoba trwale oraz dobrowolnie opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Przesłankami wymeldowania są więc tylko okoliczności faktyczne, nie zaś kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem. Przy ustalaniu przesłanek wymienionych w tym przepisie, należy mieć na uwadze, że tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Art. 35 omawianej ustawy o ewidencji ludności stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Warunkiem orzeczenia o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego jest zaistnienie przesłanek zawartych w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, a więc przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz przesłanki niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Wskazać przy tym należy, że pobytem stałym, zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Te dwa elementy, określane w piśmiennictwie mianem "corpus" i "animus", muszą występować łącznie. Zatem miejscem pobytu stałego osoby jest miejsce (lokal), w którym znajduje się jej centrum życiowe. Zamieszkiwanie w danym lokalu polega zaś na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Tak rozumiany pobyt stały stanowi podstawę obowiązku meldunkowego, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności. Z kolei, opuszczenie przez osobę zameldowaną miejsca stałego pobytu, stosownie do przywołanego przepisu art. 35 tej ustawy, stanowi materialną przesłankę wydania przez organ decyzji o wymeldowaniu. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić zatem tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe. Ma rację skarżąca twierdząc, że organ nie wyjaśnił wszystkich zaistniałych w sprawie wątpliwości. Nie można uznać za wystarczająca oceny części materiału dowodowego opartej wyłącznie na przesłance uzyskania przez skarżącą cywilnoprawnego tytułu do lokalu komunalnego nr [...] przy ul. [...] w [...] i zameldowania się w nim na pobyt czasowy od [...] listopada 2020 r. do [...] listopada 2021 r. Ze zgromadzonego w aktach materiału wynika, że Zarządca Nieruchomości przy ul. [...] w [...], pisma dotyczące eksploatacji lokalu nr [...] kierował do skarżącej na adres lokalu (patrz pismo z dnia 26 marca 2021r.). Korespondencja kierowana do skarżącej przez organ I instancji na ostatnio wymieniony adres też była przez nią podejmowana osobiście (k.16 akt administracyjnych). Na uwagę zasługuje okoliczność, że korespondencję kierowaną na adres lokalu komunalnego nr [...] przy ul. [...] w [...], skarżąca także odbierała osobiście (k.24 akt administracyjnych), a część korespondencji odbierał jej syn. W tej sytuacji rolą organu było te kwestie wyjaśnić, a nie ocenić negatywnie, tylko z tego względu, że skarżąca posiada tytuł cywilnoprawny do lokalu przy ul. [...]. Organ powinien zebrać wystarczający materiał dowodowy – np. przez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, wizji lokalnej w mieszkaniu przy ul. [...] w [...] i w ten sposób uprawdopodobnić wolę - lub jej brak – opuszczenia przez skarżącą miejsca zamieszkania. Nie ma powodów żeby nie zgodzić się ze skarżącą, że okoliczność wynajmowania przez nią lokalu komunalnego jest spowodowana koniecznością funkcjonowania w godnych warunkach, a nie chęcią porzucenia na stałe dotychczasowego lokum. W tym względzie Sąd uznał za logiczne i prawdziwe wyjaśnienia skarżącej. Organ chcąc ustalić czy pobyt skarżącej w lokalu komunalnym nr [...] przy ul. [...] w [...], na podstawie umowy najmu o z dnia [...] grudnia 2019r. ma charakter stały czy czasowy, powinien przeprowadzić w nim wizję lokalną. Przeprowadzenie wizji jest to dowód bezpośredni – tym większe jest uchybienie organu, że tego dowodu nie przeprowadził. Reasumując należy stwierdzić, iż Wojewoda [...] przedwcześnie uznał, iż w stosunku do B. S. mają zastosowanie przesłanki wymienione w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz § 14 ust.1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz.U.poz.1802 ze zm.). Organ ponownie rozpatrując sprawę winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w sposób wskazany przez Sąd.