IV SA/Wa 692/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2010 r. znak: [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie postanawia: 1. ustanowić w niniejszej sprawie dla K. Z. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W., 2. odmówić zwolnienia K. Z. od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę K. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2010 r. w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie. Odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 27 maja 2010 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 12 akt sprawy). W dniu 16 czerwca 2010 r. K.Z. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury rolniczej w miesięcznej wysokości 714,36 zł netto. Jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 1,98 ha. Mieszka w domu znajdującym się na tej nieruchomości. Wskazana przez skarżącego średnia, miesięczna kwota wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym wynosi 919 zł. Na wydatki te składają się: opłaty za gaz (182 zł), opłaty za energię elektryczną (66 zł), opłaty za telefon (67 zł), opłaty za wodę i odbiór ścieków (38 zł), koszty podatków i ubezpieczeń (68 zł), koszty żywności (202 zł), koszty zakupu środków higienicznych, pralni i biletów komunikacyjnych (126 zł) oraz koszty zakupu odzieży, prezentów i leków (170 zł). Saldo na rachunku bankowym wnioskodawcy w banku [...] wyniosło: na dzień 26 kwietnia 2010 r. 616,21 zł, na dzień 26 maja 2010 r. 1.077,58 zł, a na dzień 27 czerwca 2010 r. 1.288,94 zł. We wszystkich okresach objętych nadesłanymi przez K. Z. wyciągami z rachunku bankowego (od 27 marca 2010 r. do 26 kwietnia 2010 r., od 27 kwietnia 2010 r. do 26 maja 2010 r. i od 27 maja 2010 r. do 26 czerwca 2010 r.) suma wpływów równała się wysokości świadczenia emerytalnego skarżącego. Suma obciążeń wyniosła natomiast: w okresie od 27 marca 2010 r. do 26 kwietnia 2010 r. - 1.153,00 zł, w okresie od 27 kwietnia 2010 r. do 26 maja 2010 r. -253,00 zł, a w okresie od 27 maja 2010 r. do 27 czerwca 2010 r. -503,00 zł. Wnioskodawca posiada zasoby pieniężne w postaci jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych. Na dzień 30 czerwca 2010 r. łączna wartość tych jednostek wyniosła 4.439,77 zł. Przystępując do oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącego, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej wart. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest wstanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności. Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika także, iż jedyne kryterium, od jakiego ustawodawca uzależnił przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma charakter materialny. Jest nim brak dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W sprawie wydano postanowienie kończące postępowanie, od którego przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sadu Administracyjnego. Wysokość ewentualnie należnego wpisu od skargi kasacyjnej wyniesie 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Także wysokość ewentualnych wpisów od zażaleń jednorazowo nie przekroczy kwoty 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia). Przy czym ewentualna konieczność uiszczenia wskazanych opłat, nie wiąże się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Wskazana przez skarżącego wysokość miesięcznych obciążeń w gospodarstwie domowym wynosi 919 zł. Należy przy tym zauważyć, że nie wszystkie wymienione przez stronę wydatki, jak na przykład koszty zakupu odzieży, mają regularny, comiesięczny charakter. Także nie wszystkie z tych wydatków, jak na przykład koszty zakupu prezentów, są konieczne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W tej sytuacji należy stwierdzić, że środki jakimi miesięcznie dysponuje K. Z. (714,36 zł) pozwalają na pokrycie koniecznych kosztów utrzymania. Potwierdza to analiza wyciągów z rachunku bankowego skarżącego. Na koniec każdego z okresów objętych nadesłanymi wyciągami saldo na rachunku było dodatnie, a w okresie ostatnich dwóch miesięcy objętych nadesłanymi wyciągami, suma wpływów na rachunek była wyższa od sumy obciążeń. Jeżeli K.Z. jest w stanie zaspokoić niezbędne koszty utrzymania z regularnie uzyskiwanego dochodu, to w sytuacji, gdy posiada ulokowane w funduszach inwestycyjnych środki pieniężne w kwocie 4.439,77 zł, brak jest podstaw do twierdzenia, że nie jest on stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Posiadane przez stronę oszczędności pozwalają bowiem uiścić ewentualnie należne opłaty sądowe. Niewielkie świadczenie emerytalne K. Z. oraz skromne oszczędności, którymi dysponuje nie pozwalają mu jednak na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Przy wydatkach w gospodarstwie domowym kształtujących się na wskazanym wyżej poziomie, skarżący nie jest bowiem w stanie wygospodarować środków pozwalających na opłacenie profesjonalnej pomocy prawnej. Stąd należało uwzględnić wniosek w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.