IV SA/Wa 7/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi N. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz N. M. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej "Szef Urzędu"), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez obywatela [...] N. M. (dalej "skarżącego" albo "cudzoziemca"), reprezentowanego przez pełnomocnika E. A., od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w G. (dalej "Komendanta") z dnia [...] sierpnia 2015 r. Nr [...], orzekającej o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy od dnia wydania decyzji: - uchylił decyzję Komendanta w części dotyczącej określenia okresu zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen, - orzekł w uchylonym zakresie o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy od dnia wydania decyzji, - utrzymał decyzję Komendanta w mocy w pozostałej części. II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Szefa Urzędu zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] października 2015 r., przedstawia się w sposób następujący: 1. W dniu [...] sierpnia 2015 r. funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej w G. przeprowadzili kontrolę legalności pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w trakcie której skarżący okazał kartę pobytu, wydaną przez Wojewodę [...] z terminem ważności od dnia [...] czerwca 2015 r. do dnia [...] października 2015 r. Cudzoziemiec nie posiadał dokumentu podróży, natomiast w dniu kontroli przekroczył granicę Polski, niezgodnie z obowiązującymi przepisami, przypływając promem ze S. Z uwagi na powyższe Komendant Placówki Straży Granicznej w G. wszczął w dniu [...] sierpnia 2015 r. z urzędu postępowanie w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu. Cudzoziemiec został przesłuchany do protokołu i zeznał, że przebywa i pracuje w Polsce od 5 lat. Obecnie pracuje w L. w firmie [...]. W dniu [...] sierpnia 2015 r. udał się wraz z grupą znajomych z pracy, promem z G. do K. (S.), bez zejścia na ląd. Z wyjaśnień skarżącego wynika, że nie był świadomy, iż do przekroczenia granicy potrzebny jest zarówno paszport, jak i karta pobytu. 2. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., wydaną na podstawie art.302 ust.1 pkt 10 i innych ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. poz.1650 z późn. zm.), dalej także "ustawy", Komendant Placówki Straży Granicznej w G. orzekł o zobowiązaniu skarżącego do powrotu oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy od dnia wydania niniejszej decyzji. Przesłanką wydania w/w decyzji było stwierdzenia przekroczenie przez cudzoziemca granicy Rzeczypospolitej Polskiej niezgodnie z obowiązującymi przepisami. Jednocześnie organ I instancji stwierdził, iż wobec cudzoziemca nie zachodzi żadna z przesłanek, określonych w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. 3. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. skarżący wniósł do Szefa Urzędu odwołanie od decyzji Komendanta z dnia [...] sierpnia 2015 r. (za pośrednictwem tego organu), wyjaśniając że udał się z grupą przyjaciół na wycieczkę promem do S., posiadając jedynie kartę pobytu, gdyż zapomniał dokumentu podróży, który zostawił w miejscu zamieszkania. Jednak w ocenie skarżącego, posiadana przez niego karta pobytu powinna stanowić wystarczający dokument uprawniający go do przekroczenia granicy Polski i odbywania podróży w ramach Unii Europejskiej. Jednak w drodze powrotnej został zatrzymany z uwagi na brak dokumentu podróży i wydano wobec niego decyzję o zobowiązaniu do powrotu. Cudzoziemiec podkreślił, że nie miał zamiaru naruszać przepisów, a jego sytuacja w wyniku wydania przedmiotowej decyzji będzie bardzo trudna, w związku z czym wnosi o "cofnięcie" zobowiązania do powrotu. III. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] października 2015 r. Szef Urzędu rozpatrzył odwołanie skarżącego od decyzji Komendanta z dnia [...] sierpnia 2015 r., utrzymując tę decyzję w mocy. Uzasadniając zaskarżoną decyzję, Szef Urzędu wskazał w szczególności, co następuje: 1. Zgodnie z art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach, decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa. 2. Z akt sprawy wynika, że od dnia [...] października 2010 r. przebywa w Polsce na podstawie kolejno udzielanych zezwoleń na zamieszkanie na czas oznaczony, a obecnie zezwolenia na pobyt czasowy. Obecnie posiadane zezwolenie na pobyt czasowy uzyskał na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r. z terminem ważności do dnia [...] października 2015 r. z uwagi na wykonywanie pracy w ramach firmy [...] z siedzibą w L. 3. Z ustaleń organu I instancji wynika jednoznacznie, że w dniu [...] sierpnia 2015 r. cudzoziemiec przekroczył granicę polsko - [...], nie posiadając dokumentu podróży, a zatem niezgodnie z obowiązującymi przepisami. Zgodnie z art. 23 pkt 1 i pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemiec, który przekracza granicę, jest obowiązany posiadać ważny dokument podróży oraz ważną wizę lub inny ważny dokument uprawniający go do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i do pobytu na tym terytorium, jeżeli są wymagane. Skarżący przekroczył granicę Polski posiadając jedynie kartę pobytu, wypełniając tym samym przesłanki, określone w art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach. 4. Przekraczanie granic wewnętrznych obszaru Schengen przez obywateli państw trzecich regulują przepisy Rozporządzenia (WE) nr 562/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006r. ustanawiające wspólnotowy kodeks zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen Dz.U.UE.L.2006.105.1 z późn. zm.). Zgodnie z art. 5 pkt 1 w/w rozporządzenia, w przypadku planowanego pobytu na terytorium państw członkowskich, nieprzekraczającego 90 dni w każdym okresie 180-dniowym, co oznacza wzięcie pod uwagę okresu 180-dniowego poprzedzającego każdy z dni pobytu, warunki wjazdu obywateli państw trzecich są następujące: posiadają oni ważny dokument podróży uprawniający posiadacza do przekroczenia granicy (...) i posiadają oni ważną wizę, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 539/2001 z dnia 15 marca 2001 r. wymieniającym państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych, oraz te, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu, chyba że posiadają ważny dokument pobytowy lub ważną wizę długoterminową. A zatem przepisy obowiązujące w całej strefie Schengen jednoznacznie wskazują na konieczność posiadania dokumentu podróży przy przemieszczaniu się obywateli państw trzecich po tej strefie wraz ze stosownym tytułem pobytowym. W związku z powyższymi ustaleniami oraz brzmieniem obowiązujących przepisów, należy stwierdzić, iż wydanie w stosunku do skarżącego decyzji o zobowiązaniu go do powrotu jest obligatoryjne. 5. Z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby występowały w niej okoliczności, o których mowa w art. 303 ust.1 ustawy o cudzoziemcach, uniemożliwiające wydanie w stosunku do skarżącego decyzji o zobowiązaniu go do powrotu. Nieświadomość cudzoziemca co do tego, iż przekroczył on granicę Polski niezgodnie z obowiązującymi przepisami, nie stanowi okoliczności, mogącej wpłynąć na niniejsze rozstrzygnięcie. Także fakt kilkuletniego, legalnego pobytu cudzoziemca na terytorium Polski nie może wpłynąć na uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji. IV. Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. skarżący wniósł do Sądu skargę na decyzję Szefa Urzędu z dnia [...] października 2015 r. (za pośrednictwem tego organu), zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie zarówno przepisów postępowania administracyjnego, tj. art.7, 8, 9, 10, 77 § 1 i 80 k.p.a., jak i przepisów prawa materialnego, tj. art.288 i 289 ust.1 w związku z art.302 ust.1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach. V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia [...] stycznia 2016 r., Szef Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VI. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 28 października 2015 r. z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. – zwanej dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Katalog przesłanek, obligujących sąd administracyjny do wyeliminowania decyzji administracyjnej z obrotu prawnego (poprzez uchylenie tej decyzji, ewentualnie stwierdzenie jej nieważności) zawiera w szczególności art.145 § 1 pkt 1 – 3 p.p.s.a. Stosownie do § 1 pkt 1 b przywołanego paragrafu sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Skargę należało uwzględnić na zasadzie przywołanego wyżej art.145 § 1 pkt 1 lit.b p.p.s.a., albowiem w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego. VII. Kontrola legalności zaskarżonej do Sądu decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2015 r., prowadzi do następujących wniosków: 1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym w drugiej instancji orzekł zaskarżoną decyzją Szef Urzędu, było zobowiązanie skarżącego do powrotu, na podstawie przepisów Działu VIII Rozdziału II ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. W ocenie organów obu instancji w odniesieniu do skarżącego wystąpiła przesłanka, przewidziana w art.302 ust.1 pkt 10 ustawy, obligująca organy do wydania orzeczenia o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, albowiem skarżący przekroczył granicę wbrew przepisom prawa. 2. Nie negując w najmniejszym stopniu prawidłowości poczynionych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych, jak też nie negując prawidłowości oceny co do obiektywnego naruszenia przez skarżącego przepisów prawa, regulujących zasady przemieszczania się cudzoziemców przebywających w Polsce poza granicę Polski, stwierdzić jednakże należy, że w myśl art. 303 ust. 1 ustawy pomimo wystąpienia przesłanek do zobowiązania cudzoziemca do powrotu, wyszczególnionych w art. 302 ust. 1 ustawy (a zatem również w przypadku wystąpienia okoliczności, o których mowa w art.302 ust.1 pkt 10) decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu nie wydaje się. Z art.303 ust.1 pkt 6 ustawy wynika, że jedną z przeszkód do zobowiązania cudzoziemca do powrotu stanowi sytuacja, w której cudzoziemcowi udzielono m.in. zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 3. Nie ulega wątpliwości, że w dacie orzekania w niniejszej sprawie przez Szefa Urzędu skarżący nie legitymował się decyzją zezwalającą na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, powołując się jednakże na podjęcie działań w celu uzyskania takiego pozwolenia. Przedmiotowe pozwolenie skarżący uzyskał natomiast w toku postępowania sądowego (decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...]), przedkładając odpis decyzji do akt postępowania przy piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r. W ocenie Sądu, pomimo tego, że przywołane zezwolenie nie funkcjonowało jeszcze w obrocie prawnym w dacie orzekania w niniejszej sprawie przez organ odwoławczy (natomiast bezspornie zostało wydane na wniosek skarżącego, złożony w dniu [...] lipca 2015 r., a zatem jeszcze przed wszczęciem obecnie kontrolowanego postępowania), fakt jego wydania należy wziąć pod uwagę przy rozstrzyganiu w przedmiocie skargi w kontekście wystąpienia przesłanki uzasadniającej wznowienie postępowania administracyjnego. Jak już bowiem wyżej wskazano, co do zasady uzyskanie przez danego cudzoziemca zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w sposób daleko idący wzmacnia jego sytuację prawną, uniemożliwiając orzeczenie w stosunku do niego o zobowiązaniu do powrotu. 4. W wyroku z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II OSK 2002/06, publ. LEX Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: 1. Uchylenie przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w związku ze stwierdzeniem naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wiążące się z ujawnieniem nowych dowodów, musi być poprzedzone oceną przydatności dowodu przedstawionego przez stronę dla potrzeb postępowania prowadzonego przez organ odwoławczy po uchyleniu decyzji przez sąd. 2. Stwierdzenie zaś, że doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego z uwagi na ujawnienie nowych okoliczności faktycznych, powinno być uzupełnione wyjaśnieniem, dlaczego sąd uważa te ujawnione okoliczności za istotne, a zatem w jaki sposób zapoznanie się z nimi przez organ może wpłynąć na wydanie odmiennego rozstrzygnięcia. Należy przy tym przyjąć, że istotne dla sprawy będą tylko te dowody lub okoliczności faktyczne, których istnienie lub brak będzie bezpośrednio wpływać na treść orzeczenia. Ten wpływ sąd administracyjny powinien wykazać w uzasadnieniu wyroku uwzględniającego skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. 5. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Szef Urzędu ponownie orzeknie w przedmiocie zobowiązania skarżącego do powrotu, uchylając decyzję Wojewody i umarzając postępowania administracyjne w sprawie zobowiązania skarżącego do powrotu. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.