IV SA/Wa 703/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka Asesor WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.) Protokolant Andrzej Malinowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskiej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. IV Sa/Wa 703/04 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu odwołania B. T. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. orzekającą, iż majątek B. o powierzchni 241,53 ha wraz z budynkami i otaczającym go parkiem stanowiący własność B. i W. T. w chwili przejęcia na rzecz Skarbu Państwa podpadał pod przepisy art. 2 ust.1 lit e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nieruchomość ziemska będąca własnością W. i B. T., obejmująca obszar 241,53 ha została przejęta na rzecz Państwa w 1946 r. Z wnioskiem o wydanie w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51),decyzji stwierdzającej, że majątek położony w B. gmina W. nie podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 zdanie ostatnie dekretu wystąpiła w dniu [...] lutego 1998 r. B. T. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 1998 r. odmówił stwierdzenia, że majątek ziemski w B. w części obejmującej budynki z otaczającym go parkiem nie podpadał pod działanie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej . Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu odwołania B. T. decyzją z [...] listopada 1999 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania organowi stopnia wojewódzkiego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2000 r. odmówił ponownie stwierdzenia, że majątek ziemski B. w części obejmującej budynki wraz z otaczającym go parkiem nie podpadał pod działanie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2000r utrzymał ww. decyzję w mocy. Decyzję tą zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. T. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 kwietnia 2002 r. po rozpoznaniu skargi B. T. uchylił decyzję MRiRW z dnia [...] maja 2000 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że rzeczą organów orzekających na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. było rozważenie możliwości wyłączenia spod działania art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej tej części nieruchomości, która nie była funkcjonalnie związana z prowadzeniem gospodarstwa rolnego i nie mogła z tego względu być przeznaczona na cele wymienione w art. 1 ust. 2 dekretu. Rozpoznając sprawę organy obu instancji z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 kpa nie przeprowadziły w tym zakresie postępowania dowodowego. Organ I instancji stwierdził ,że "dwór i park był funkcjonalnie związany z gospodarstwem rolnym tak jak obecnie zabudowania mieszkalne i gospodarcze stanowią zorganizowaną całość gospodarczą i składają się na gospodarstwo rolne" jednak to stwierdzenie jest gołosłowne, bowiem organ oparł się na nie popartym żadnymi dowodami założeniu, że pałac i park stanowiły gospodarczą całość z pozostałymi gruntami rolnymi. Organ odwoławczy zaś ograniczył się do stwierdzenia , że cele reformy rolnej określone przepisami dekretu nie stały na przeszkodzie przejęciu nieruchomości ziemskiej, na której stały dwory i otaczający je park. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. orzekł, że majątek B. o pow. 241,53 ha wraz z budynkami i otaczającym go parkiem stanowił własność B. i W. małż. T. i w chwili przejęcia na rzecz Skarbu Państwa podpadał pod przepisy art. 2. ust. 1 lit e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że z planu klasyfikacyjnego rozporządzanego majątku wynika, że zespół dworsko-parkowy zlokalizowany na działce [...] o powierzchni 3,55 ha funkcjonalnie związany był z całym majątkiem i nie można zatem kwestionować związku funkcjonalnego między bazą gospodarstwa (pałacem - dworem), a pozostałą częścią majątku, gdyż związek ten zawsze musiał istnieć. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu odwołania P. B. T. utrzymał w mocy wyżej wskazaną decyzję Wojewody [...]. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podniósł, że zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6.09.1944 r. o przeprowadzeni reformy rolnej, tylko w przypadku kwestionowania całego obszaru przejętej nieruchomości, można domagać się jej wyłączenia spod przejęcia na cele reformy rolnej. Wyłączenie więc przykładowo zespołu dworsko – pałacowego było i z racji tego, że przedmiotowy dekret nie został uchylony, jest nadal niedopuszczalne. Według organu w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do badania, czy związek funkcjonalny pomiędzy gospodarstwem rolnym, a zespołem pałacowo-parkowym rzeczywiście istniał, czy nie. Konieczność badania istnienia takiego związku nie wynika z aktualnie obowiązujących przepisów prawa, ani też nie wynika z przepisów obowiązujących w dacie przejęcia nieruchomości w B. Skargę na powyższą decyzję wniosła B. T. zarzucając, że decyzja wydana została niezgodnie z wnioskiem, którego przedmiotem było żądanie ustalenia, że wchodzący w skład majątku ziemskiego B. zespół dworski o pow. 3,55 ha nie podlegał pod przepisy art. 2 ust.1 lit e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, tymczasem decyzje obu instancji obejmują swym zakresem cały majątek o pow. 241,53 ha. Według skarżącej uchybienie te spowodowało, że organy rozstrzygające jej wniosek nie ustosunkowały się do podniesionych przez stronę argumentów, a w szczególności, że przejęcie budynków wraz z parkiem na cele szkoły nie było zgodne z celami dekretu określonymi w art.1 ust. 2 dekretu. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( DZ. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów, przy czym stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Oznacza to, że Sąd dokonując kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego z urzędu bierze pod uwagę także okoliczności nie podniesione w skardze. W niniejszej sprawie zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy rozpoznając sprawę ponownie wskutek uchylenia wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2002 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2000 r. poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2000 r. i związany był oceną prawną wyrażoną w ww. wyroku. Zgodnie bowiem z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( DZ.U. Nr 77 poz. 368 z późn. zm.) obowiązującym do 1 stycznia 2004 r. i obecnie obowiązującym art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ.U. Nr.153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia . Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdzając w uzasadnieniu objętej skargą decyzji, że z treści § 5 i § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, "wynika ponad wszelką wątpliwości, iż tylko w przypadku kwestionowania całego obszaru przejętej nieruchomości, można domagać się jej wyłączenia spod przejęcia na cele reformy rolnej, wyłączenie więc przykładowo zespołu pałacowo-dworskiego i z racji tego, że przedmiotowy dekret nie został uchylony, jest nadal niedopuszczalne" dokonał odmiennej oceny prawnej, od zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Organ orzekając ponownie w tej sprawie nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż ocena ta wiąże w sprawie. Związanie wynikające z przepisu art. 153 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (poprzednio art.30 ww. ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym), przestaje obowiązywać jedynie w przypadku zmiany stanu prawnego lub zmiany stanu faktycznego. W rozpoznawanej sprawie zmiany takie nie zaszły. Wobec powyższego organy orzekające w sprawie pomijając ocenę prawną wyrażoną w cyt. wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuściły się naruszenia prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zważywszy na podane przyczyny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art.145§ 1 pkt 1 lit. e ustawy z dn. 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji.