IV SA/Wa 709/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 28 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków radcy prawnego P. W. z dnia 17 listopada 2015 r., z dnia 25 kwietnia 2016 r. i z dnia 13 września 2016 r. o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi D. W., J. W., M. W. i M. W. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] maja 2011 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: przyznać radcy prawnemu P. W. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 469,30 zł tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielnej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia z pomoc prawną udzieloną w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji kwotę 360 zł podwyższoną o kwotę 82,80 zł stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług oraz tytułem zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków kwotę 26,50 zł. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 8 grudnia 2011 r. ustanowił dla skarżących (D. W. i M. W.) radcę prawnego w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] maja 2011 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] wyznaczyła dla D. W. i M. W. pełnomocnika w osobie radcy prawnego P.W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 709/15 oddalił skargę D. W., M. W., J. W. i M. W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 grudnia 2015 r.: 1) przyznał racy prawnemu P. W. kwotę 240 zł (oraz kwotę 55,20 zł stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług) tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącym w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji oraz 2) oddalił wniosek o zwrot wydatków. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu zażalenia wyznaczonego pełnomocnika, postanowieniem z dnia 9 marca 2016 r. sygn. akt I OZ 218/16 uchylił postanowienie Sądu pierwszej instancji w punkcie drugim i przyznał radcy prawnemu P. W. kwotę 8,40 zł tytułem zwrotu niezbędnych, udokumentowanych wydatków, stanowiących poniesione koszty korespondencji. Wyznaczony pełnomocnik (w dniu 8 października 2015 r. – karta nr 296 akt sprawy) zwrócił się o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 października 2015 r. W piśmie z dnia 19 października 2015 r. (karta nr 404 akt sprawy) poinformował natomiast D. W. i M. W. o wystąpieniu z wnioskiem o uzasadnienie wyroku oraz o konieczności uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w wysokości 100 zł, a także o możliwości zwrócenia się o zwolnienie od tej opłaty. Do pisma dołączył formularze wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF). Tytułem opłaty pocztowej za wysłanie do skarżących pisma z dnia 19 października 2018 r. i rzeczonych formularzy pełnomocnik poniósł wydatek w wysokości 4,20 zł (karta nr 405 akt sprawy). Po doręczeniu (13 listopada 2015 r. – karta nr 330 akt sprawy) odpisu wyroku z dnia 1 października 2015 r. z uzasadnieniem radca prawny P. W. wniósł (17 listopada 2015 r. – karta nr 328 akt sprawy) w imieniu D. W. i M. W. skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zawarł w niej m.in. wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej z urzędu w kwocie 360 zł za reprezentowanie dwojga skarżących. Oświadczył, że opłaty nie zostały zapłacone w całości, ani w części. W skardze kasacyjnej pełnomocnik zwarł także wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W piśmie z dnia 17 listopada 2015 r. (karta nr 402 akt sprawy) radca prawny P. W. poinformował D. W. i M. W. o tym, że złożył skargę kasacyjną od wyroku, a także o tym, że od skargi kasacyjnej pobiera się opłatę w wysokości 100 zł. Ponadto poinformował o możliwości złożenia wniosku o zwolnienie z opłaty i przesłał skarżącym formularze wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF). Wskazał, że niezłożenie wniosków na urzędowych formularzach będzie skutkować "odrzuceniem" wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, natomiast nieuiszczenie opłaty od skargi kasacyjnej spowoduje odrzucenie skargi kasacyjnej. Tytułem opłaty pocztowej poniósł wydatek w wysokości 4,20 zł (karta nr 403 akt sprawy). Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 11 grudnia 2015 r. pozostawił bez rozpoznania wniosek D. W. i M. W. o zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniami Przewodniczącej Wydziału IV z dnia 14 marca 2016 r. wezwano D. W. i M. W. do uiszczenia solidarnie opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis wyroku z uzasadnieniem sporządzonym na wniosek, a także do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Oba zarządzenia doręczono pełnomocnikowi skarżących w dniu 22 marca 2016 r. (karty nr 378 i nr 384 akt sprawy). W piśmie z dnia 23 marca 2016 r. (karta nr 400 akt sprawy) wyznaczony pełnomocnik poinformował D. W. i M. W. o wydaniu przez Przewodniczącego zarządzenia wzywającego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis wyroku z uzasadnieniem sporządzonym na wniosek. Odwołał się także do wcześniejszej informacji, w której wskazał na możliwość wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie od opłaty. Tytułem opłaty pocztowej poniósł wydatek w wysokości 4,20 zł (karta nr 401 akt sprawy). W dniu 1 kwietnia 2016 r. (karta nr 381 akt sprawy) D. W. uiściła wpis od skargi kasacyjnej. W dniu 5 kwietnia 2016 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżących (D. W. i M. W.) z dnia 1 kwietnia 2016 r. zawierające wniosek "o przedłużenie" terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W piśmie z dnia 27 kwietnia 2018 r. wezwano pełnomocnika skarżących do uzupełnienia braku formalnego pisma z dnia 1 kwietnia 2016 r. (w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania) poprzez wskazanie imienia i nazwiska osoby, przez którą zostało podpisane oraz podpisanie pisma przez drugie ze skarżących. W piśmie z dnia 25 kwietnia 2016 r. (oddanym w urzędzie pocztowym w dniu 26 kwietnia 2016 r. – karta nr 406 akt sprawy), stanowiącym odpowiedź na wezwanie z dnia 20 kwietnia 2016 r. do wykonania prawomocnego wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej, radca prawny P. W. wskazał m.in., że w aktach sprawy znajduje się nierozpoznany wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej z tytułu sporządzenia skargi kasacyjnej. Ponadto w rzeczonym piśmie wniósł o zwrot kosztów korespondencji w wysokości 16,80 zł poniesionych na wysłanie do skarżących wyżej wymienionych pism (z dnia 19 października 2015 r., z dnia 17 listopada 2015 r. i z dnia 23 marca 2016 r.) oraz na wysłanie do Sądu skargi kasacyjnej (4 x 4,20 zł). Oświadczył, że udzielona przez niego pomoc prawna nie została zapłacona w całości, ani w części. Do pisma z dnia 25 kwietnia 2016 r. pełnomocnik dołączył odpisy pism z dnia 19 października 2015 r., z dnia 17 listopada 2015 r. i z dnia 23 marca 2016 r. oraz potwierdzeń nadania każdego z nich z adnotacjami o uiszczeniu opłat pocztowych w wysokości 4,20 zł. Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 26 sierpnia 2016 r. pozostawiono bez rozpoznania pismo D. W. i M. W. z dnia 1 kwietnia 2016 r. Powodem pozostawienia pisma bez rozpoznania było spóźnione uzupełnienie braków formalnych tego pisma. Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił natomiast skargę kasacyjną D. W. i M. W. od wyroku z dnia 1 października 2015 r. Powodem odrzucenia skargi kasacyjnej było spóźnione uiszczenie wpisu sądowego. Radca prawny P. W. w pismach z dnia 13 września 2016 r. wniósł zażalenia na zarządzenie z dnia 26 sierpnia 2016 r. i na postanowienie z dnia 29 sierpnia 2016 r. W obu zażaleniach zawarł wnioski o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że opłaty nie zostały zapłacone w całości, ani w części. W zażaleniu na postanowienie z dnia 29 sierpnia 2016 r. zawarł m.in. informację o tym, że otrzymane w dniu 22 marca 2016 r. zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej przekazał skarżącym w dniu 23 marca 2016 r. W zażaleniu na zarządzenie z dnia 26 sierpnia 2016 r. zwarł ponadto kolejny wniosek o zwrot kosztów korespondencji w kwocie 18,10 zł, do których zaliczył: opłatę w wysokości 4,20 zł za wysłanie pisma do Sądu w dniu 26 kwietnia 2016 r., opłatę w wysokości 5,50 zł za wysłanie pisma do strony w dniu 5 maja 2016 r. (omyłkowo wpisano 2015 r.), opłatę w wysokości 4,20 zł za wysłanie pisma do strony w dniu 13 września 2016 r. i opłatę w wysokości 4,20 zł za wysłanie przedmiotowego zażalenia. Do zażalenia radca prawny P. W. dołączył odpisy trzech potwierdzeń nadania przesyłek pocztowych: w dniu 5 maja 2016 r. do D. W. i M. W. z adnotacją o uiszczeniu opłaty pocztowej w wysokości 5,50 zł, w dniu 13 września 2016 r. do D. W. i M. W. z adnotacją o uiszczeniu opłaty pocztowej w wysokości 4,20 zł oraz w dniu 26 kwietnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z adnotacją o uiszczeniu opłaty pocztowej w wysokości 4,20 zł. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 lipca 2018 r. sygn. akt I OZ 703/18 oddalił zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego z dnia 26 sierpnia 2016 r., a postanowieniem z dnia 27 lipca 2018 r. sygn. akt I OZ 704/18 oddalił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2016 r. Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej powoływanej również jako ppsa, wyznaczony radca otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Treść powołanego przepisu nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że wynagrodzenie pełnomocnika wyznaczonego przez właściwy organ samorządu zawodowego przysługuje za nieopłaconą pomoc prawną. Dla pozytywnego rozstrzygnięcia o wniosku pełnomocnika, po pierwsze zatem pomoc ta musi zostać rzeczywiście udzielona, a po drugie musi pozostawać nieopłacona. Art. 250 § 1 nie nakłada więc obowiązku uwzględniania każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Wniosek taki podlega ocenie także pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Pomoc świadczona w sposób sprzeczny z zasadami profesjonalizmu nie stanowi podstawy do przyznania wynagrodzenia. Nie można wtedy bowiem stwierdzić, że przybrała ona realny wymiar (zob. też np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt II FZ 143/10. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 643591, a także J. Jagielski [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod. red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego. Warszawa 2011, str. 813). Pierwszy z wniosków o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji radca prawny P.W. zawarł we wniesionej w dniu 17 listopada 2015 r. skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 października 2015 r. Jakkolwiek została ona odrzucona (prawomocnym obecnie) postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2016 r. z powodu spóźnionego uiszczenia wpisu sądowego, referendarz sądowy stwierdził, że wyznaczony pełnomocnik uczynił zadość zasadom staranności i profesjonalizmu. Ze złożonych przez niego do akt sprawy pism skierowanych do D. W. i M. W. wynika bowiem, że poinformował on strony o obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej już w dniu jej złożenia. Wskazał także na możliwość wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i przekazał formularze wniosków o przyznanie prawa pomocy. Po odebraniu zaś w dniu 22 marca 2016 r. wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, niezwłocznie – następnego dnia – przekazał je skarżącym. Wobec powyższego nie było podstaw do przyjęcia, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji, wszczętym skargą kasacyjną od wyroku z dnia 1 października 2015 r., wyznaczony pełnomocnik nie udzielił skarżącym rzeczywistej pomocy prawnej. Stawki wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej w przedmiotowej sprawie w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji, wszczętym skargą kasacyjną wniesioną w dniu 17 listopada 2015 r., określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm. – dalej również rozporządzenie z dnia 28 września 2002 r.). Wedle § 15 powołanego rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-4, oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r., stawka minimalna wynosi w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna bądź decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego - 240 zł. Stosownie zaś do treści § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej stawka minimalna wynosi 50% wskazanej wyżej kwoty, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji - 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Ponieważ radca prawny P. W. został wyznaczony przed wydaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, opłata wynosi 50% stawki minimalnej określonej w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia, czyli 120 zł. Uwzględniając zarówno niezbędny nakład pracy radcy prawnego, jak i charakter sprawy, nie znaleziono podstaw do podwyższenia opłaty ponad stawkę minimalną. Brak było też podstaw do przyznania pełnomocnikowi odrębnych opłat z tytułu pomocy prawnej udzielonej każdemu z dwojga reprezentowanych skarżących. Jak bowiem wynika z akt sprawy, radca prawny sporządził w imieniu D. W. i M. W. jedną skargę kasacyjną, za którą należy mu się jedna opłata. Z kolei wysokość opłat za pomoc prawną udzieloną w postępowaniach wszczętych (wniesionymi w dniu 13 września 2016 r.) zażaleniami na zarządzenie Przewodniczącego z dnia 26 sierpnia 2018 r. i postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2016 r. określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805 - dalej również rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r.). Wedle § 2 powołanego rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. d opłata maksymalna w postępowaniu zażaleniowym wynosi 240 zł. Uwzględniając, stosownie do § 4 ust. 2 rozporządzenia, zarówno niezbędny nakład pracy pełnomocnika, jak i charakter sprawy, nie znaleziono podstaw do ustalenia opłat za zażalenia na zarządzenie z dnia 26 sierpnia 2016 r. i postanowienie z dnia 29 sierpnia 2016 r. ponad wysokość minimalną, przewidzianą przez § 4 ust. 1 rozporządzenia. Radcy prawnemu P. W. należało zatem przyznać wynagrodzenie w wysokości 2 x 120 zł (w sumie w postępowaniach zażaleniowych 240 zł). Stosownie do treści § 2 ust. 3 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. opłaty podwyższono o stawkę podatku od towarów i usług. Tytułem niezbędnych i udokumentowanych wydatków należało natomiast zwrócić wyznaczonemu pełnomocnikowi koszty opłat pocztowych poniesionych w związku wysłaniem do skarżących pism: w dniu 20 października 2015 r. (4,20 zł), w dniu 17 listopada 2015 r. (4,20 zł), w dniu 23 marca 2016 r. (4,20 zł), w dniu 5 maja 2016 r. (5,50 zł) i w dniu 13 września 2016 r. (4,20 zł), a także do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pisma w dniu 26 kwietnia 2016 r. (4,20 zł). Wymienione opłaty zostały udokumentowane przez wyznaczonego pełnomocnika poprzez nadesłanie odpisów potwierdzeń nadania przesyłek pocztowych. Objęta wnioskiem z dnia 25 kwietnia 2016 r. opłata za wysłanie skargi kasacyjnej oraz objęta wnioskiem z dnia 13 września 2016 r. (zawartym w zażaleniu na zarządzenie z dnia 26 sierpnia 2016 r.) opłata za wysłanie zażalenia nie zostały natomiast udokumentowane. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 250 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715 ze zm.) w zw. z § 22 rozporządzenia z 22 dnia października 2015 r. w zw. § 15 i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia z 28 września 2002 r., a także w zw. z § 2 i § 4 ust. 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. d) w zw. § 4 ust. 3 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., należało orzec jak w postanowieniu.