IV SA/Wa 710/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Miron Sędzia WSA Łukasz Krzycki Protokolant Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2004r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2004r. Nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji IV SA/Wa 710/04 UZASADNIENIE Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. po rozpatrzeniu odwołania S. W. utrzymał w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] lipca 1968 r. o przejęciu na rzecz Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego o powierzchni 14,054 ha, położonego we wsi Z., gm. Z., zapisanego w ewidencji gruntów na J. S. Organ naczelny stwierdził, że przejęcie tej nieruchomości rolnej nastąpiło na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. (Dz. U. Nr 32, poz.161) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198). Stosownie do § 1 rozporządzenia za opuszczone gospodarstwo rolne uważa się gospodarstwo, w którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika, albo dzierżawcę. W sprawie nie jest sporne, zdaniem organu odwoławczego, że w przedmiotowym gospodarstwie, w którym nie było zabudowań nie zamieszkiwał ani jego właściciel, ani nikt z osób wymienionych w cyt. rozporządzeniu. Według komisyjnych ustaleń zawartych w protokole z lustracji gospodarstwa sporządzonego 5 czerwca 1968 r., grunty wchodzące w skład przedmiotowego gospodarstwa nie były uprawiane ani poddawane zabiegom agrotechnicznym (w całości leżały odłogiem). Taka sytuacja uzasadniała potraktowanie gospodarstwa jako opuszczonego oraz jego przejęcie na rzecz Państwa na podstawie obowiązujących przepisów. Brak jest wiec podstaw do stwierdzenia, że decyzja z dnia [...] lipca 1968 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję S. W. ponowiła zarzuty zawarte w odwołaniu, dotyczące braku przesłanek do uznania przedmiotowego gospodarstwa za opuszczone. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek z przyczyn odmiennych niż wskazane w jej treści. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) rozstrzyga sprawę w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to obowiązek Sądu do wzięcia pod uwagę z urzędu stwierdzonych uchybień. Jednym z takich uchybień jest wydanie przez organ administracji publicznej decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, do przestrzegania której na mocy art. 19 kpa są one zobowiązane. Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności, stosownie do art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Przepis art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174) w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. wskazywał - jako organ właściwy do orzekania o przejęciu opuszczonego gospodarstwa rolnego - prezydium powiatowej rady narodowej. Jednak powyższy przepis art. 2 ust. 2 utracił moc w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79). Przepis art. 39 tej ustawy przewidywał możliwość przejęcia gruntów na własność Państwa samowolnie wyłączonych z produkcji, w razie odmowy przejęcia tych gruntów przez właściciela. Jako organ właściwy w sprawie wskazywał terenowy organ administracji państwowej o właściwości ogólnej stopnia podstawowego. Z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 291 ze zm.) przestały istnieć terenowe organy administracji państwowej o właściwości ogólnej i szczególnej, a ich kompetencje przejęły organy gminy oraz administracji rządowej. Zgodnie z art. 3 pkt 14g ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.) sprawy z art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych przeszły do właściwości organów gminy, jako zadania zlecona. Jednak ta ostatnia ustawa utraciła moc z dniem 25 marca 1995 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 16, poz. 78). Ta nowa ustawa nie przewidywała już możliwości przejęcia gruntów na rzecz Państwa z powodu ich opuszczenia bądź wyłączenia z produkcji bez zezwolenia. Nie został wobec tego określony organ właściwy do orzekania w tym przedmiocie. Zatem, aby określić organ właściwy do orzekania w sprawie nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego opuszczonego należy sięgnąć do zasady domniemania właściwości gminy oraz art. 17 pkt 1 kpa, który jako organ wyższego stopnia w stosunku do organów samorządu terytorialnego wskazuje samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy stanowią inaczej. Również art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 80, poz. 872 ze zm.) wskazuje Wojewodę jako organ wyższego stopnia w rozumieniu przepisów o postępowaniu administracyjnym tylko wtedy jeżeli ustawy szczególne tak stanowią. W niniejszej sprawie brak jest takiego przepisu szczególnego, w związku z tym organem właściwym do orzekania w sprawie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej jest właściwe Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając spory kompetencyjne w postanowieniach z dnia 8 czerwca 2004 r. sygn. OW 83/04 i z dnia 27 lipca 2004 r. sygn. OW 58/04. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.