IV SA/Wa 711/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego oraz ustanowienia adwokata; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał J. H. (dalej: "skarżącemu") prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł oraz ustanowienia adwokata. Następnie, w toku postępowania skarżący, reprezentowany przez adwokata z urzędu złożył wniosek o ustanowienie kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu uczestniczki niniejszego postępowania. Ustanowienie kuratora wiąże się z koniecznością poniesienia wydatków przez wnioskodawcę w kwocie 240 zł. Wraz z wnioskiem o ustanowienie kuratora, skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W piśmie z dnia 24 marca 2016 r. wskazał, że ponosi stałe wydatki z tytułu: - podatku, składki ubezpieczeniowej, alimentów na wnuki – 903,07 zł; - zakupu opału (kwota 2800 rocznie) – 233,00 zł miesięcznie; - zakupu energii elektrycznej – 179,00 zł, - zakupu wody, odbioru ścieków i śmieci– 93,25 zł; - zakupu leków – 303,82 zł; - dowozu na badania i zabiegi – 220 zł; - kosztów obsługi postępowań administracyjnych, w tym skargowych prowadzonych przed sądami administracyjnymi – 350 zł Z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPF wynika, że skarżący jest niepełnosprawny, ma trudności w komunikowaniu się z otoczeniem. Uzyskuje dochód w wysokości 1855,62 zł netto. Posiada dom o pow. 109 m2 (współwłasność) oraz działkę siedliskową o pow. 913 m2 (½ udziału). Zarządzeniem z dnia 5 maja 2016 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie: 1) wyciągów z wszelkich rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (z wykazaniem zestawienia wszelkich operacji na rachunkach we wskazanym okresie oraz saldem rachunków), ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu kont bankowych; 2) dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego przez skarżącego dochodu (np. kopii decyzji o wysokości świadczenia emerytalnego), 3) kopii dokumentów wskazujących wysokość kosztów utrzymania domu (w tym kosztów zakupu opału oraz zakupu energii elektrycznej); 4) dokumentów (ewentualnie oświadczenia) w sprawie wydatków ponoszonych w związku z prowadzonymi sprawami sądowoadministracyjnymi, o których mowa w piśmie z dnia 24 marca 2016 r., w okresie ostatnich trzech miesięcy, w szczególności do wskazania w jakiej sprawie (nr sygnatury), w jakiej wysokości i z jakiego tytułu (np. wpis, opłata kancelaryjna, itp.) skarżący poniósł koszty sądowe. Skarżący przy piśmie z dnia 27 maja 2016 r. nadesłał: - kopię decyzji ZUS z dnia [...] marca 2016 r. o waloryzacji emerytury; - kopię faktury z dnia 18 października 2013 r. za zakup opału na kwotę 4 005 zł; - kopię faktury za dostawę wody, odbiór ścieków i śmieci na kwotę 363,06 zł opłaconą przez V. T. wraz z oświadczeniem skarżącego, że pokrywa kwotę – 93,25 zł,; - fakturę za dostawy energii na kwotę 713,95 zł wraz z oświadczeniem, że skarżący z tego tytułu uiszcza opłatę w wysokości 179 zł miesięcznie. Ponadto skarżący wymienił 7 spraw toczących się przed sądami administracyjnymi, podnosząc że sądy przyznały mu w tych sprawach prawo pomocy w zakresie całkowitym. Z tytułu prowadzenia tych spraw, obciążają go koszty maszynopisania i pocztowe średnio – 150 zł. Ponadto oświadczył, że w związku z postępowaniami prowadzonymi przed organami administracyjnymi w następstwie wyroków WSA w Poznaniu w dwóch sprawach, z tytułu dowozu w celu zapoznania się z aktami sprawy oraz maszynopisania, obciążają go koszty w kwocie ok. 200 zł miesięcznie. Oświadczył także, że nie posiada kont bankowych, lokat kapitałowych ani akcji. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z art. 249a ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W rozpoznawanej sprawie postanowieniem z dnia 17 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwolnił skarżącego od wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł oraz ustanowił dla niego adwokata. Przyznane prawo pomocy nie zostało cofnięte, dlatego też postępowanie w tym zakresie należało umorzyć, bowiem rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w części rozpoznanej przez sąd wskazanym postanowieniem, stało się zbędne. Skarżący korzysta bowiem z przyznanego mu na ówczesnym etapie postępowania prawa pomocy, aż do jego prawomocnego zakończenia. Do rozpoznania pozostaje zatem wniosek o zwolnienie od kosztów postępowania w pozostałym zakresie (tj. poza wpisem od skargi). Należy zauważyć, że na obecnym etapie postępowania skarżący – przy ewentualnym uwzględnieniu wniosku o ustanowienie kuratora, byłby zobowiązany do poniesienia kosztów w wysokości 240 zł. Inne, ewentualne koszty sądowe, do uiszczenia których skarżący może być zobowiązany na następnych etapach postępowania – przy założeniu niekorzystnego dla niego wyniku sprawy - to np. opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem w wysokości 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej – również w wysokości 100 zł. Należy jednak podkreślić, że opłaty te mają charakter potencjalny i obowiązek ich uiszczenia jest rozłożony w czasie. Oceniając sytuację materialną skarżącego, w kontekście możliwości poniesienia ww. kosztów sądowych, należy mieć na uwadze, że skarżący posiada stały, comiesięczny i stabilny dochód z tytułu emerytury. Wysokość świadczenia wynosi 2784,27 zł brutto. Po odliczeniu kwoty potrącanych alimentów (441,36 zł), zaliczki na podatek oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, wysokość świadczenia do wypłaty wynosi miesięcznie 1853,33 zł. Według oświadczeń skarżącego z tej kwoty pokrywane są stałe comiesięczne wydatki w łącznej kwocie – 1378,82 zł, (zakup opału – raty 233 zł miesięcznie, energia elektryczna – 179 zł, woda, oprowadzanie ścieków i odbiór śmieci – 93 zł, zakup leków – 303,82 zł, dowóz na badania i zabiegi – 220 zł oraz koszty prowadzenia spraw administracyjnych i sądowoadministracyjnych – ok. 350 zł). Skarżący został wezwany do udokumentowania opłat ponoszonych m. in. na opał. W piśmie z dnia 27 maja 2016 r. wskazał, że przesyła kserokopię faktury za opał i oświadczył: "wnioskodawca pokrywa 2800 zł rocznie w miesięcznych ratach 233 zł". Należy jednak stwierdzić, że do pisma skarżący załączył fakturę VAT za opał na kwotę 4 005 zł sprzed kilku lat, tj. z 18 października 2013 r. W tym miejscu należy podkreślić, że ocena możliwości płatniczych wnioskującego o prawo pomocy winna być dokonywana w oparciu o jego aktualną sytuację materialną. Dlatego też dołączenie przez skarżącego faktury z października 2013 r. nie może mieć wpływu na rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w marcu 2016 r. Nie można także stwierdzić, że przedstawiając omawianą fakturę skarżący udokumentował, że aktualnie spłaca raty za opał w wysokości 233 zł miesięcznie. Ponadto skarżący twierdzi, że w związku z 7 sprawami zawisłymi przed sądami administracyjnymi ponosi koszty z tytułu opłat pocztowych i maszynopisania w wysokości ok. 150 zł miesięcznie. W ocenie referendarza sądowego wskazane przez skarżącego wydatki nie należą do wydatków koniecznych, tym bardziej, że – według oświadczenia skarżącego – w sprawach tych przyznane zostało mu prawo pomocy w zakresie całkowitym. Ponadto skarżący wskazał, że w związku z dwiema prowadzonymi sprawami administracyjnymi ponosi koszty dowozu do organów w celu zapoznania się aktami sprawy – w wysokości 200 zł miesięcznie. W ocenie referendarza sądowego, skarżący ma oczywiście prawo do korzystania ze swoich uprawnień w postępowaniu administracyjnym w celu zapoznawania się za aktami sprawy, jednak nie można uznać, że wydatki w wysokości 200 zł z tytułu dowozu skarżącego do organów administracji publicznej, stanowią wydatek niezbędny, przeznaczony na utrzymanie konieczne, uzasadniający zwolnienie go od kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. W ocenie referendarza sądowego, odmowa uwzględnienia wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę wpisu, nie pozbawi go prawa do sądu. Należy przypomnieć, że w celu umożliwienia skarżącemu realizacji jego praw przed sądem w niniejszym postępowaniu – został on zwolniony od wpisu sądowego oraz ustanowiono dla niego adwokata. Należy jeszcze raz pokreślić, że skarżący otrzymuje stały miesięczny dochód z tytułu emerytury w wysokości 2.784 zł brutto (1853,33 zł netto). Ponadto ma zapewnione warunki mieszkaniowe i bytowe. Samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a zatem nie ma żadnych innych osób na utrzymaniu. Powyższe uzasadnia twierdzenie, że nawet przy uwzględnieniu przedstawionych wydatków stałych na utrzymanie konieczne (utrzymanie mieszkania, leczenie), istnieje realna możliwość wygospodarowania środków finansowych na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Wobec powyższego, na podstawie art. 249a p.p.s.a. orzeczono jak w pkt. 1 sentencji. O odmowie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a.