IV SA/Wa 712/18

WyrokWSA w Warszawie2018-05-15

Skład orzekający: Joanna Borkowska, Łukasz Krzycki, Agnieszka Wójcik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała zarządu gminy, ustalająca opłatę za wydanie zezwolenia na wykonanie przyłącza do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, wydana na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym, stanowiła akt prawa miejscowego wydany z przekroczeniem kompetencji, co skutkuje jej nieważnością?
Ratio decidendi
Uchwała zarządu gminy ustalająca opłatę za wydanie zezwolenia na wykonanie przyłącza do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, wydana na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym, stanowiła akt prawa miejscowego wydany z przekroczeniem kompetencji, ponieważ przepis ten nie dawał zarządowi uprawnienia do stanowienia aktów prawa miejscowego nakładających obowiązki na mieszkańców. Brak wyraźnego upoważnienia ustawowego do wydania takiego aktu skutkuje jego nieważnością.
Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w M. zaskarżył uchwałę Zarządu Gminy M. z dnia [...] grudnia 1999 r. w sprawie ustalenia opłaty za wydanie zezwolenia na wykonanie przyłącza do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Skarżący zarzucił naruszenie Konstytucji RP oraz ustawy o samorządzie gminnym poprzez przekroczenie kompetencji i wydanie aktu prawa miejscowego bez podstawy prawnej, nakładającego na mieszkańców obowiązek ponoszenia kosztów budowy sieci. Wniesiono o stwierdzenie nieważności uchwały.
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność uchwały Zarządu Gminy M. z dnia [...] grudnia 1999 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za wydanie zezwolenia na wykonanie przyłącza do sieci w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant referent Joanna Kicińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2018 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w M. na uchwałę Zarządu Gminy M. z dnia [...] grudnia 1999 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za wydanie zezwolenia na wykonanie przyłącza do sieci stwierdza nieważność uchwały w całości Przedmiotem zaskarżenia była uchwała Zarządu Gminy [...] w sprawie ustalenia opłaty za wydanie zezwolenia na wykonanie przyłącza do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, zwana dalej "Uchwałą". W skardze, wniesionej wobec treści art. 70 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. - Prawo o prokuraturze (Dz.U. z 2017 r. poz. 1767 ze zm.), w zw. z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), sformułowano zarzut naruszenie art. 7, art. 84 i art. 94 Konstytucji RP, w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (ówcześnie opubl. w Dz. U. z 1996 r., Nr 13, poz. 74 ze zm.), poprzez przekroczenie kompetencji i wydanie - bez podstawy prawnej - aktu prawa miejscowego, nakładającego na mieszkańców gminy obowiązku ponoszenia kosztów budowy kanalizacji wodociągowej i sanitarnej (w § 1 Uchwały). Wniesiono o stwierdzenie nieważności Uchwały w całości. W uzasadnieniu skargi podniesiono: - na podstawie § 1 Uchwały wprowadzono obowiązek ponoszenia opłaty za wydanie zezwolenia na wykonanie przyłącza do sieci, w wysokości odpowiednio 300 zł (sieć wodociągowa) i 500 zł (sieć kanalizacyjna), - jako podstawę prawną do wydania tego aktu normatywnego wskazano art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym; wykonanie Uchwały powierzono Przewodniczącemu Zarządu i Dyrektorowi Zakładu Gospodarki Komunalnej w [...], - Uchwała nie została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [...]; jej wydanie było skutkiem rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody [...] z [...] października 1999 r., którym uchylono tożsamą, co do przedmiotu, Uchwałę Rady Gminy w [...] (z [...] października 1999 r.); owo rozstrzygnięcie zawierało wyraźne wskazanie, że materia powyższa powinna być uregulowana w drodze uchwały zarządu gminy, - Uchwała jest nieważna z powodu podjęcia jej, jako aktu prawa miejscowego, bez właściwego upoważnienia ustawowego i z przekroczeniem kompetencji do jego wydania; przywołany w Uchwale art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym w ówczesnym brzmieniu stanowił, że do zadań zarządu należy w szczególności gospodarowanie mieniem komunalnym; określał on jedynie zadania i kompetencje zarządu gminy, nie dając mu jednocześnie uprawnienia do stanowienia aktów prawa miejscowego; przepis ten nie mógł zatem stanowić podstawy do nałożenia obowiązku udziału mieszkańców gminy w ponoszeniu kosztów budowy wodociągu; właśnie taki charakter miała w rzeczywistości opłata za wydanie "zezwolenia na wykonanie przyłącza"; dany przepis przewiduje wyłącznie domniemanie właściwości zarządu gminy w zakresie gospodarowania jej mieniem; domniemanie to nie zawiera zaś normy o charakterze delegacyjnym, - przytoczono wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2001 r. (sygn. akt III SA 2622/00); zdaniem Strony skarżącej jest on aktualny również na gruncie rozważań nad art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym; zgodnie z nim art. 94 Konstytucji R.P. wyklucza możliwość wydania aktu normatywnego o powszechnie obowiązującym charakterze na podstawie ogólnego przepisu kompetencyjnego, jakim jest art. 18 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (analogicznie - w rozpatrywanym przypadku - art. 30 ust. 2 pkt 3 tej samej ustawy), - upoważnienie ustawowe winno określać materię, która ma być przedmiotem regulacji w drodze aktu prawa miejscowego oraz organy kompetentne do jego wydania, a także regulować inne kwestie, związane z wydaniem i wejściem w życie przepisów prawa; zgodnie z art. 94 Konstytucji RP organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej - na podstawie i w granicach upoważnień, zawartych w ustawie - stanowią akty prawa miejscowego, obowiązującego na obszarze działania tych organów; z kolei - w myśl art. 84 Konstytucji RP - każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie; zgodnie z treścią tego przepisu jednostronne nakładanie na obywateli jakichkolwiek obowiązków nie jest dopuszczalne - bez wyraźnego upoważnienia ustawowego, - Uchwała nakłada na mieszkańców Gminy opłaty, mające cechy jednostronnie narzuconej daniny publicznej, wprowadzonej przy wykorzystaniu władztwa publicznego gminy; przesądza już o tym samo użycie zwrotu "opłata za zezwolenie"; są one pobierane w związku z faktem budowy wodociągów i kanalizacji, do których mieszkaniec gminy chce zrealizować podłączenie; powołany w Uchwale, jako podstawa prawna, przepis w ogóle nie zawierał upoważnienia do wydawania aktów prawa miejscowego; tym bardziej nie mógł upoważniać do nałożenia na mieszkańców gminy obowiązku ponoszenia jakichkolwiek świadczeń publicznych; obowiązek ich ponoszenia może być bowiem nałożony jedynie w drodze ustawy, a taka - w momencie podjęcia zaskarżonej Uchwały - nie istniała; podjęcie natomiast uchwały, będącej aktem prawa miejscowego, bez wymaganego upoważnienia ustawowego stanowi istotne naruszenie prawa; powoduje konieczność stwierdzenia jej nieważności; w korespondencji do takiego poglądu pozostają - wydane na gruncie podobnego stanu faktycznego - wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: w Lublinie z 4 grudnia 2014 r. () oraz w Krakowie z 8 marca 2012 r. (sygn. akt II SA/Lu 128/14 oraz II SA/Kr 1571/11 dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"); z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2000 r. (sygn. akt II SA 2320/00) podkreślił, że ustanawiane przez gminę opłaty, mogą być jedynie ustalonymi należnościami, stanowiącymi ekwiwalent za usługę ze strony gminy w postaci umożliwienia korzystania z jej obiektów i urządzeń, świadczoną w warunkach braku jakiegokolwiek przymusu po stronie świadczeniobiorcy; tymczasem wprowadzone Uchwałą świadczenia finansowe, w postaci opłaty za zezwolenie na przyłączenie się do wodociągu, niosą w sobie element przymusowości; uzależniają w sposób dosłowny możliwość budowy przyłącza od uiszczenia powyższej opłaty, niemającej nic wspólnego z zasadą ekwiwalentności świadczeń; warunkiem bowiem przyłączenia się do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej było uiszczenie wskazanej w niej opłaty; element przymusu w jej uiszczeniu czynił ją daniną publiczną, narzuconą jednostronnie, wraz z usługą polegającą na przyłączeniu do sieci; w konsekwencji mieszkańcy ponosili koszt realizacji przez Gminę jej własnych zadań ustawowych; taki był też właściwy cel Uchwały; Gmina była obowiązana zabezpieczyć środki finansowe na jej wykonanie wyłącznie we własnym budżecie, - w ówczesnym stanie prawnym jedyną drogą, uzyskania środków do budżetu gminy, związanych z uczestnictwem właścicieli nieruchomości w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej - m.in. urządzeń wodociągowych i kanalizacji budowlanych z udziałem Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, zwiększających wartość nieruchomości - były przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (wówczas opubl. w Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603) - w szczególności regulujące kwestie opłat adiacenckich; w polskim systemie prawnym - poza tą ustawą - żaden przepis nie dawał gminie uprawnień do ogólnego wprowadzania opłat, w drodze powszechnie obowiązujących regulacji prawnych, - w konsekwencji Uchwała wykraczała poza kompetencje zarządu gminy, ustalone zgodnie ze wskazaną w niej podstawą prawną; akt ten nie ma wyraźnego upoważnienia ustawowego; nie został też wydany przez kompetentny organ; Uchwała, ustalając zasady udziału mieszkańców w finansowaniu budowy wodociągu, została zatem wydana z istotnym naruszeniem art. 7 i art. 94 Konstytucji R.P.; wedle nich organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa; oznacza to, że mogą czynić tylko to, na co prawo wyraźnie im zezwala lub co wyraźnie nakazuje; wadliwe zastosowanie przepisów prawnych, stanowiących podstawę podjęcia Uchwały, a wskazanych w jej treści, musi być uznane jako istotne naruszenie prawa, w rozumieniu art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. - do istotnych wad uchwał, skutkujących stwierdzeniem ich nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do ich podejmowania, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, poprzez wadliwą ich interpretację (Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd terytorialny 2001/1-2, s. 102); z powodów opisanych w skardze uchybień, stanowiących istotne naruszenie prawa, zgodnie z dyspozycją art. 91 ustawy o samorządzie terytorialnym, Uchwała winna zostać wyeliminowana z porządku prawnego w całości - poprzez stwierdzenie jej nieważności, - Uchwała jest aktem prawa miejscowego; jej adresatami są bowiem wszystkie podmioty, ubiegające się o przyłączenie do sieci wodociągowej, na które nakłada ona nakaz uiszczenia opłaty z tego tytułu; adresaci aktu zostali określeni generalnie, a nie imiennie; na jej podstawie dochodziło bowiem do wiążącego obciążenia mieszkańców Gminy obowiązkiem ponoszenia opłat za współuczestnictwo w finansowaniu inwestycji komunalnych; ponadto przedmiotowy akt dotyczy sytuacji powtarzalnych, a nie jednorazowych; tym samym ma charakter normatywny, generalny i abstrakcyjny (tak wyroki: NSA z 13 grudnia 2000 r., sygn. akt II SA 2320/00, opubl. OSP 2002, Nr 6, poz. 75, WSA o sygn. akt II SA/Kr 1571/11 – ostatni dostępny w CBOSA); w związku z tym jej zaskarżenie przez prokuratora nie jest ograniczone żadnym terminem – wobec art. 53 § 2a i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), - podjęcie Uchwały ponad 18 lat temu, nie wyklucza orzekania w przedmiocie stwierdzenia jej nieważności; orzeczenie o stwierdzeniu nieważności działa bowiem z mocą wsteczną (ex tunc); eliminuje wstecz wszelkie skutki prawne, jakie wywołała zakwestionowany akt; stwierdzenie nieważności jest zasadne tym bardziej, że do wskazanej w Uchwale opłaty odwołują się również inne przepisy, stanowione przez organy Gminy, jak np. - odrębnie zaskarżona - Uchwała Rady Gminy w [...] z dnia [...] grudnia 2005 roku nr [...] w sprawie wprowadzenia Regulaminu Zbiorowego dostarczania wody i odprowadzania ścieków, - istotą i celem kontroli sądowo - administracyjnej jest ocena działania administracji z punktu widzenia jej legalności; winna ona uwzględniać stan faktyczny i prawny, istniejący w chwili podejmowania zaskarżonego aktu lub czynności; w niniejszej sprawie, na podstawie Uchwały, mieszkańcy uczestniczyli w finansowaniu inwestycji sanitarnych; z tego powodu postępowanie sądowe w tej sprawie nie jest bezprzedmiotowe; od podjęcia Uchwały upłynął już wprawdzie okres dłuższy niż 1 rok, przewidziany w art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (obecnie opubl. w Dz. U. z 2017 r. poz. 1875 ze zm.); niemniej jednak - jak wspomniano wyżej - ze względu na normatywny, zewnętrzny, abstrakcyjny i generalny charakter norm, zawartych w zaskarżonej Uchwale, jest ona aktem prawa miejscowego; w niniejszej sprawie zachodzi zatem wyjątek, o którym mowa w art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym; umożliwia to stwierdzenie nieważności Uchwały pomimo upływu rocznego terminu od dnia jej podjęcia; za prawidłowością takiego stanowiska przemawia również utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych (tak: wyroki: WSA o sygn. akt II SA/Ke 675/07 oraz III SA/Kr 710/09 i 921/12; NSA o sygn. akt II OSK 1336/05 – dostępne w CBOSA). W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej oddalenie. Wskazano, że zarzuty są bezzasadne, argumentując to następująco: - Uchwała nie została zakwestionowana przez organ nadzoru ogólnego – Wojewodę [...]; świadczy to, że jej regulacje oraz podejmowane na ich podstawie czynności wynikały z domniemania ich legalności; co więcej Wojewoda [...], w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego z [...] października 1999 r., dał wręcz instrukcję, co do podjętej później Uchwały, - Gmina nie może obecnie ponosić odpowiedzialności za zaniechanie organów nadzorczych, a także za fakt, że zmieniło się znaczenie w obrocie prawnym pojęcia "opłata za wydanie zezwolenia na wykonanie przyłącza do sieci"; w chwili podjęcia Uchwały chodziło o ustalenie opłaty za czynność, która obecnie nosi nazwę "opłata za wydanie warunków technicznych"; potwierdza to treść faktur, wystawianych w związku z realizacją usługi, która - zgodnie z obecną nomenklaturą prawną - nosi nazwę "wydanie warunków technicznych" lub "opłata za przyłączenie"; wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu - z jednej z faktur (VAT Nr [...]), - tak w 1999 roku jak i obecnie chodzi o opłatę za wykonanie konkretnych czynności technicznych, związanych z włączeniem przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego, wykonanego we własnym zakresie, przez właściciela posesji (wnioskodawcę) do sieci zarządzanej przez operatora sieci; czynności te polegają na wskazaniu miejsca włączenia przyłącza, nadzór w trakcie budowy oraz założenie opaski i nawiercenie sieci w przypadku wodociągu, a w przypadku kanalizacji wykonanie w studni kanalizacyjnej kiniety przepływowej, - opłata odzwierciedla więc koszt wykonanej usługi a nie uzyskanie prawa do włączenia się do sieci; Gmina nigdy nie pobierała i nie pobiera opłat za uprawnienie do włączenia się do sieci wodno-kanalizacyjnej, - zasady zaopatrzenia w wodę i odprowadzanie ścieków uregulowała jednoznacznie ustawa z dnia 7 czerwca 2001 roku o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 ze zm.); wcześniej istniała duża dowolność i swoboda określania reguł w tym zakresie; świadczy o tym chociażby rozstrzygnięcie Wojewody [...]; w związku z tą ustawą pozostaje § 5 ust 7 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886); dopuszcza on ustalanie i pobieranie opłaty za czynności techniczne przyłączenia do sieci wodno-kanalizacyjnej. W trakcie rozprawy (k. 19) Burmistrz [...] wskazywał, że obecna taryfa za korzystanie z usług wodociągowych i kanalizacyjnych nie obejmuje opłaty, związanej z przyłączeniem. Opłaty z tytułu przyłączenia pobierane są na podstawie Uchwały. Sąd zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Trafne są generalnie sformułowane w niej wywody i oceny prawne, w tym celnie przywołane stanowisko judykatury i doktryny. Wobec szczegółowego zreferowanie, powtarzanie argumentacji Prokuratora byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje je za własne, z drobnym zastrzeżeniem, sformułowanym na końcu uzasadnienia. Odnosząc się do wywodów odpowiedzi na skargę wypada jedynie wskazać dodatkowo, co następuje. W przepisach obowiązujących na dzień wejście w życie Uchwały nie przewidziano dla organu wykonawczego gminy - jakim jest jej zarząd - upoważnienia dla określenia wysokości opłat z tytułu realizacji przez gminę czy jej wyodrębnione jednostki, jakiekolwiek czynności z zakresu zaopatrzenia w wodę i odprowadzenie ścieków. W szczególności upoważnienie w danym zakresie nie zawierały przepisy regulujące wówczas daną problematykę w dziale IV rozdział III ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne (Dz.U. Nr 38, poz. 230 ze zm.). Nie przewidziano tam określania opłat, związanych z korzystanie z komunalnej sieci wodociągowej czy kanalizacyjnej, w drodze władczych aktów organu gminy. W odpowiedzi na skargę podnoszono, że określona Uchwałą opłata stanowi w istocie ekwiwalent za czynności ze strony operatora gminnej infrastruktury w zakresie utrzymywania sieci wodociągowo-kanalizacyjnych. Raz wskazuje się, że chodzi o czynności formalne, związane z określeniem warunków przyłączenia, co materializuje się w praktyce w formie stosownego dokumentu (na tę okoliczność przedłożono kopie faktury). Dalej zaś przywołano czynności faktyczne operatora sieci - udział jego pracowników w pracach, związanych z technicznym zintegrowaniem przyłącza wodnego bądź kanalizacyjnego z siecią. Generalnie możliwość pobierania opłat z powyższego tytułu została przesądzona dopiero treścią rozporządzenia powołanego w odpowiedzi na skargę, przy czym kolejne akty wykonawcze do ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków konsekwentnie także już ją przewidywały. Jednak od czasu wejścia w życie tej ustawy - co nastąpiło 14 stycznia 2002 r. (art. 34 tego aktu) - możliwość pobierania stosownych opłat, związanych z przyłączeniem do sieci, musi wynikać z taryfy opłat, której opracowanie a następnie zatwierdzenie przez radę gminy - przed modyfikacją właściwości organów, wynikającą z ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. poz. 1566 ze zm.) - podlega o szczególnym rygorom (rozdział 4 i 5 ustawy). Wynika stąd jednoznacznie, że zarówno przed wejściem w życie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków jak i w świetle jej regulacji organ wykonawczy gminy - zarząd - nie był upoważniony, aby aktem władczym określić wysokości opłaty, jaką należy wnieść z tytułu uzyskanie możliwości podłączenia do sieci. Nawet jeżeli faktycznie opłaty z tego tytułu nie miały charakteru daniny publicznej wobec zgody na przyłączenie (opłaty administracyjnej za możliwość skorzystania z infrastruktury komunalnej) lecz ekwiwalentny - wobec czynności, jakie operator infrastruktury realizuje na rzecz podmiotu zainteresowanego korzystaniem z usług - ich wysokość nie może (ani nie mogła) być określona w drodze aktu normatywnego - rozstrzygnięcia władczego o charakterze abstrakcyjnym, skierowanego do określonego adresata, wydanego przez organ wykonawczy gminy. Jak trafnie wywiedziono w skardze, właśnie charakter aktu prawa miejscowego miała zaskarżona Uchwała. W takiej sytuacji niezbędne było jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, poprzez stwierdzenie nieważności. Nie może mieć znaczenie dla wyniku sprawy, zamieszczona w odpowiedzi na skargę argumentacja, gdzie podnoszono, że Uchwałę podjęto realizując ówczesne wytyczne organu nadzoru. O ile tak było, nie może to uzasadniać pozostawienia w obrocie aktu normatywnego, naruszającego porządek prawny. Jeszcze raz wypada podkreślić, że stwierdzenie nieważności Uchwały było niezbędne, wobec braku legalnych podstaw dla jej wydania. Nie może ona w praworządnym państwie (wobec zasady legalizmu działania organów władzy publicznej) wywoływać żadnych skutków prawnych na przyszłość. Nie można uważać też jej za skuteczną od dnia jego wydania (wobec wstecznych skutków prawnych stwierdzenia nieważności aktu normatywnego). Wyeliminowanie z obrotu danego aktu, jako wydanego bez podstawy prawnej, nie może być natomiast rozumiane jako tożsame z pobieraniem opłat oczywiście nienależnych. Jeżeli stanowiły one w istocie ekwiwalent czynności formalnych i faktycznych, realizowanych przez operatora komunalnej sieci wodociągowo-kanalizacyjnej, wniesione opłaty nie mogą być kwalifikowane jako niezależne. Stanowiły bowiem odzwierciedlenie kosztów świadczeń na rzecz osoby zainteresowany korzystaniem z sieci. Ówczesne ani późniejsze przepisy nie stanowiły zaś reguły, że dana usługa - w zakresie przyłączenia do sieci - musi być świadczona przez operatora infrastruktury komunalnej nieodpłatnie. Wręcz przeciwnie, w stosownych regulacjach - od 2006 roku - wskazywano wprost na możliwość obciążenia tego rodzaju kosztami (patrz przywołane w odpowiedzi na skargę rozporządzenie). Problem, czy pobierane na podstawie Uchwały opłaty miały faktycznie charakter ekwiwalentny może podlegać ocenie wyłącznie w sprawach indywidualnych, jeżeli doszłoby do sporu ma gruncie żądania zwrotu opłaty pobranej wobec treści Uchwały. Problematyka ta wykracza więc poza granice mniejszej sprawy. Jej przedmiotem była włącznie ocena, czy legalne było określenie wysokości opłaty za przyłączenie do sieci (w treści samej Uchwały posłużono się nawet sformułowaniem "za zezwolenie") w drodze aktu normatywnego, wydanego przez organ wykonawczy gminy - jej zarząd. Chybione są zarzuty skargi jedynie w tym zakresie, gdzie wywodzi się jakoby ustanowiona Uchwałą opłata pozostawała w związku z budową sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej, czy służyła do jej finansowania. Z treści Uchwały wynika wyłącznie, że pozostaje w związku z podłączeniem do zrealizowanej już sieci (nowozbudowanej lub istniejącej). Z treści przepisów, obowiązujących na dzień wydania Uchwały nie wynikała również wprost reguła, aby koszty podłączenia poszczególnych nieruchomości do sieci musiała ponosić gmina lub jej jednostka organizacyjna (bezpośredni operator sieci). Nie ma to jednak znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy. Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 147 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło