IV SA/Wa 713/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędzia WSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi Okręgowej Spółdzielni [...] w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania - oddala skargę - Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu zażalenia Okręgowej Spółdzielni [...] w W., utrzymało w mocy swoje postanowienie z dnia [...] listopada 2011 r. o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku wskazanej Spółdzielni o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Powiatu W. z dnia [...] marca 2002 r. o zmianie decyzji Wydziału Rolnictwa PDRN W. z dnia [...] maja 1964 r. w przedmiocie ustalenia gruntów należących do wspólnoty gruntowej osiedla [...]. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdzono, że decyzją z dnia [...] marca 2002 r. w istocie dołączono do gruntów objętych wspólnotą gruntową działkę o nr ewid. [...] pow. [...] m2 położonej w W. przy ul. [...]. Wnioskodawczyni stwierdzenia nieważności powołanej decyzji nie była stroną postępowania zakończonego tą decyzją, jak również nie posiada przymiotu strony tej decyzji, ponieważ nie służy jej żaden tytuł prawnorzeczowy do przedmiotowej nieruchomości. Sąd Okręgowy w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. sygn. akt [...] oddalił apelację Spółdzielni od postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] czerwca 2009r. sygn. akt: [...] oddalającego wniosek Spółdzielni o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie własności działki gruntu nr ewid. [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 położonej w W. przy ul. [...]. Sąd Okręgowy w [...] wyjaśnił, że Spółdzielnia może być postrzegana najwyżej jako posiadacz działki nr ewid. [...] położonej przy ul. [...], ale z takiego posiadania nie można wywieść interesu prawnego Spółdzielni w rozumieniu art. 28 kpa. Posiadanie wskazuje na istnienie interesu faktycznego który nie daje legitymacji prawnej do skutecznego wniesienia żądania wszczęcia postępowania nadzorczego w stosunku do decyzji Starosty Powiaty [...] z dnia [...] marca 2002 r. Z treści ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych wynika, że osobami których interesu prawnego dotyczy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zagospodarowania wspólnot gruntowych są wyłącznie członkowie wspólnoty reprezentowani przez jej zarząd. Takim podmiotem w tej sprawie był w dacie wydania kwestionowanej decyzji Zarząd Spółki do Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej w [...]. Wnioskodawczyni w dniu złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ani też w dacie złożenia wniosku w trybie art. 127 §3 kpa nie służyły żadne prawa do przedmiotowej nieruchomości gruntowej. Nie była ona adresatem kwestionowanej decyzji, jak również nie wynikały dla niej z tej decyzji jakiekolwiek prawa czy obowiązki. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2012 r. Okręgowa Spółdzielnia [...] w W. zarzuciła naruszenie art. 28 kpa w zw. z art. 1 art. 3 i art. 8 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. Nr 28, poz. 169, ze zm.) oraz naruszenie interesu skarżącej. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że skarżąca jest posiadaczką od 1964 r. do chwili obecnej, działki nr ew. [...] o pow. [...] ha położonej w W., którą ogrodziła i wybudowała na niej chłodnie. Po upływie 38 lat tego posiadania, działka ew. nr [...] została włączona do gruntów wspólnoty gruntowej [...] - decyzją Starosty Powiatu W. z dnia [...] marca 2002 r. wydaną na podstawie art. 155 kpa w oparciu o ugodę zawartą pomiędzy Gminą W. i Spółką wspólnoty gruntowej [...]. W postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie decyzji nie badano ani aktów własności dotyczących stanu prawnego działki nr ew. [...], w dniu wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, ani też nie badano, jakie nastąpiły zmiany w stanie własności gruntów, w szczególności dotyczące zasiedzenia działki nr ew. [...], po wejściu w życie tej ustawy, a przed wydaniem decyzji zmieniającej w roku 2002 - chociaż obowiązki w tym zakresie wynikały wprost z art. 1, art. 3 i art. 8 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Postępowanie administracyjne w tej sprawie toczyło się bez udziału i bez wiedzy skarżącej, która została pozbawiona możliwości zgłoszenia zarzutu zasiedzenia, mimo iż była posiadaczką samoistną nieruchomości i ten fakt był znany. Wydanie decyzji Starosty Powiatu W. uniemożliwiło skarżącej nabycie prawa własności przedmiotowej działki przez jej zasiedzenie w postępowaniu sądowym, które zostało wszczęte na jej wniosek z dnia [...] października 2002 r. Sąd Rejonowy uznał bowiem, iż jest związany decyzją Starosty Powiatu W. z dnia [...] marca 2002 r. i że nie podlega ona sprawdzeniu w postępowaniu sądowym. Sąd stwierdził też, iż w postępowaniu administracyjnym właściwy organ wydający decyzję ma prawo i obowiązek zbadać, jakie w stanie własności tych gruntów nastąpiły zmiany, po wejściu w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, a przed wydaniem decyzji, zainteresowani mogą więc tylko w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie powyższej decyzji zgłaszać zarzut zasiedzenia. Stanowisko Sądu Rejonowego podzielił też Sąd Okręgowy. W uzasadnieniu postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] stycznia 2010 r. sygn. akt [...] wyraźnie wskazano, iż decyzja Starosty Powiatu W. miała decydujący wpływ na sytuację prawną uniemożliwiając Spółdzielni nabycie własności działki nr ew. [...] przez jej zasiedzenie. Skarżąca nie mogła zatem dochodzić swoich praw związanych z zasiedzeniem nieruchomości, ani w postępowaniu sądowym, ani w postępowaniu administracyjnym. Skoro Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmawia uznania skarżącej za stronę, to została ona pozbawiona także prawa żądania wszczęcia postępowania w trybie nadzoru w stosunku do powyższej decyzji Starosty Powiatu W. i merytorycznego rozpoznania jej wniosku o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, chociaż jej interes bezpośrednio oparty na prawie, wynikającym z treści powyższych przepisów, poparty jest także faktem posiadania przedmiotowej nieruchomości przez okres wynoszący obecnie już 48 lat. Skarżąca ma zatem interes prawny w tym, aby w postępowaniu administracyjnym rozpatrzono jej zarzut zasiedzenia działki nr [...], a nadto aby to postępowanie odbyło się zgodnie z wymogami określonymi w art. 1, art. 3 i art. 8 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. W odpowiedzi na skargę organ orzekający wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ ocena prawna organu orzekającego jest prawidłowa. Jak wskazano w skardze - cytując jedno z orzeczeń sądu administracyjnego - pojęcie interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa oznacza interes bezpośrednio oparty na prawie lub chroniony przez prawo; jest to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego przyznającego stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści. Skarżąca sama przyznała, iż jest jedynie samoistnym posiadaczem przedmiotowej działki gruntu nr ew. [...], i ubiegała się o stwierdzenia nabycia jej własności przez zasiedzenie, lecz sądy cywilne obu instancji nie uznały jej uprawnień ze względu na istnienie w obrocie prawnym decyzji Starosty Powiatu W. z dnia [...] marca 2002 r. Samoistne posiadanie gruntu nie stanowi jakichkolwiek uprawnień o charakterze rzeczowym, dlatego nie spełnia przytoczonych przez skarżącą warunków uznania tego posiadania za przejaw interesu prawnego. Jakkolwiek bowiem posiadanie podlega ochronie prawnej, to jednak ochrona ta jest ograniczona jedynie do przypadku naruszenia tego posiadania bez podstawy prawnej, a więc nie wynika ona z przysługiwania jakichkolwiek uprawnień, lecz z wykluczenia samowoli w pozbawianiu posiadania. Posiadanie nie jest więc objęte takim zakresem ochrony, jaki charakteryzuje przysługiwanie skonkretyzowanych praw do gruntu, dlatego nie stanowi ono o przysługiwaniu interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa, lecz tworzy jedynie interes faktyczny, który nie jest objęty art. 28 kpa. Rozważania sądów cywilnych wyrażone w uzasadnieniach wydanych wyroków w sprawie z wniosku skarżącej o stwierdzenie nabycia własności przedmiotowej działki gruntu przez zasiedzenie, odnośnie roli decyzji Starosty Powiatu W. z dnia [...] marca 2002 r. wobec zasiedzenia nie mają żadnego znaczenia w sprawie, ponieważ nie tworzą dla skarżącej materialnoprawnej podstawy ochrony jej posiadania. Ponadto, w cytowanym przez skarżącą wyroku z dnia [...] stycznia 2010 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w W. - powołując się na wypowiedź Sądu Najwyższego wyrażoną w uchwale z dnia 20 maja 1966 r. sygn. akt ill CZP 16/66 - wskazał m.in., że: "ustalenie przez organ administracyjny, że określony grunt wchodzi w skład wspólnoty, nie przesądza w sposób wiążący dla sądu, iż grunt ten nie został przed wydaniem decyzji, a po wejściu w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nabyty przez określoną osobę w wyniku zasiedzenia." Wbrew twierdzeniom skarżącej, Sąd Okręgowy w W. nie uznał zatem decyzji Starosty Powiatu W. z dnia [...] marca 2002 r. za przeszkodę do stwierdzenia zasiedzenia, aby z takiego rozstrzygnięcia Sądu wynikała dla skarżącej legitymacja do ubiegania się o wycofanie tej decyzji z obiegu prawnego. W dalszej treści uzasadnienia Sąd Okręgowy w W. wskazał również, że: "wnioskodawca nie wykazał, że posiadał samoistnie przedmiotową nieruchomość przez czas warunkujący jej zasiedzenie, a mianowicie 30 lat do 28 marca 2002 r." Sąd Okręgowy potwierdził zatem, iż przeszkodą do zasiedzenia przedmiotowej działki gruntu nie jest powołana wyżej decyzja z dnia [...] marca 2002 r., lecz brak spełnienia ustawowego warunku samoistnego posiadania przez określony czas. Z tego względu, powoływanie się przez skarżącą na orzeczenia sądów cywilnych w sprawie zasiedzenia nie mają żadnego znaczenia prawnego dla oceny przysługiwania jej przymiotu strony w postępowaniu nadzorczym wobec decyzji Starosty Powiatu W. z dnia [...] marca 2002 r. Prawidłowo zatem organ orzekający w sprawie uznał, iż skarżąca nie jest uprawniona do wnioskowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji, ze względu na to, iż decyzja ta nie dotyczy jej interesu prawnego, a co najwyżej oddziaływuje na jej interes faktyczny wynikający z posiadania przedmiotowej działki gruntu. Zaskarżonym postanowieniom nie można zatem czynić skutecznego zarzutu naruszenia przepisów prawa wskazanych w skardze wobec skarżącej, skoro brak jest przepisu prawa chroniącego posiadanie skarżącej względem decyzji Starosty Powiatu W. z dnia [...] marca 2002 r. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.