IV SA/Wa 713/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa, sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2016 r. sprawy ze skargi N. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...]; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego N. B. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 24.02.2015r. Pan N. B. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jako powód podał fakt pozostawania w związku małżeńskim z obywatelką Polski, Panią M. C. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].08.2015 r. Nr [...] odmówił udzielenia cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia. Organ powołując się na art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy cudzoziemcach, stwierdził, iż w jego ocenie zawarł on małżeństwo z obywatelką polską w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Ponadto zdaniem organu, wobec cudzoziemca zachodzą także przesłanki z art. 100 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy o cudzoziemcach, albowiem we wniosku podał on nieprawdziwe informacje odnośnie aktualnego zamierzonego miejsca pobytu na terytorium RP. W ustawowym terminie cudzoziemiec złożył za pośrednictwem organu I instancji odwołanie od w/w decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości i udzielenie mu przedmiotowego zezwolenia. Odwołanie uzupełnił pismem z dnia 02.10.2015r., w którym podniósł, iż : "... zeznania moje i mojej żony są niespójne ponieważ oboje z żona od 04.03.2015-11.05.2015 r. przebywaliśmy w [...]" oraz wyjaśnił, iż: " Mój znajomy powiedział mi, że nie mogę przebywać za granicą jeśli toczy się postępowanie o przyznanie pobytu czasowego więc bałem się przyznać do tego w trakcie przesłuchania. Dlatego ja i moja żona i moja teściowa mówiliśmy różne, nie trzymające się sensu, rzeczy". Ponadto cudzoziemiec wskazał, iż: Zdaję sobie sprawę z odpowiedzialności karnej, która nade mną ciąży. Jednak chciałbym udowodnić, że moje małżeństwo jest prawdziwe. Oboje z żoną mieszkamy razem, jest między nami prawdziwa relacja. Do w/w pisma dołączono wspólne fotografie małżonków, oświadczenie właściciela mieszkania, w którym mieli wspólnie zamieszkiwać małżonkowie, karty pokładowe w języku [...] mające potwierdzać powrót z [...]. W piśmie Skarżący wnioskował o ponowne przesłuchanie, jak również o ponowne przesłuchanie teściowej - Pani D. C. Decyzją z dnia [...].01.2016r. [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców orzekł o utrzymaniu w mocy w/w decyzji Wojewody [...]. Powyższe rozstrzygnięcie zostało następnie zaskarżone przez Pana N. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił w/w decyzji naruszenie prawa, tj. naruszenie następujących przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji: 1) art. 78 Kodeksu Postępowania Administracyjnego (dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku Skarżącego o przeprowadzenie wniosków dowodowych na okoliczności mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji, w tym ponowne przesłuchanie Skarżącego, jego żony i teściowej, do których to wniosków Organ nie odniósł się w treści zaskarżonej decyzji; 2) art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a, poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i przystąpienie do fazy oceny dowodów pomimo niezgromadzenia kompletnego materiału dowodowego, co skutkowało dokonaniem dowolnej, tendencyjnej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie, tj. zeznań Skarżącego, jego żony i teściowej; 3) art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem ustawowych wymogów co do jej zawartości, tj. nieoznaczenie strony postępowania, co skutkuje tym, że zaskarżona decyzja nie jest w praktyce decyzją administracyjną i wymaga usunięcia z obrotu prawnego: 4) art. 136 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a., bowiem Organ będący organem II instancji, będąc zobowiązanym do przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego, zaniechał tej czynności i bez badania dowodów- przedstawionych przez Skarżącego na etapie odwołania wydał zaskarżoną decyzję o treści tożsamej z decyzją organu 1 instancji, pomimo wystąpienia dodatkowych okoliczności, które organ w całości pominął; oraz 5) błąd w ustaleniach stanu faktycznego sprawy będący wynikiem naruszeń ze sfery przepisów postępowania, w wyniku którego Organ ustalił, że: małżeństwo Skarżącego i pani M. C. jest pozorowane na potrzeby uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce przez Skarżącego oraz że Skarżący podał we wniosku o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy nieprawdziwe informacje odnośnie do aktualnego i zamierzonego miejsca pobytu na terytorium RP. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015r. Organ przyznał rację skarżącemu, w zakresie zarzutów wskazujących, wskazujących na przeprowadzenie postępowania odwoławczego niezgodnie z zasadami prawidłowego postępowania wyjaśniającego. Ponowna analiza zebranych w sprawie dowodów doprowadziła organ do wniosku, że zastosowanie art. 165 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach było w przypadku Skarżącego przedwczesne i niedostatecznie uzasadnione. Organ podtrzymał jednak wyrażoną w zaskarżonej decyzji ocenę, że przypadku Skarżącego, zachodziła okoliczność wskazana w art. 100 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. w postaci rzekomego nieoznaczenia strony w zaskarżonej decyzji, jak również, nie zgodził się z zarzutem błędu w ustaleniach stanu faktycznego sprawy w odniesieniu do kwestii podania we wniosku o udzielenie zezwolenia nieprawdziwych informacji odnośnie miejsca mieszkania małżonków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z sentencji zaskarżonych w sprawie decyzji, organy swoje rozstrzygnięcie w zakresie odmowy udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy oparły o dwie podstawy prawne tj. 1. art. 100 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym dzielenia zezwolenia na pobyt czasowy odmawia się cudzoziemcowi, gdy złożył on wniosek zawierający nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje lub dołączył do niego dokumenty zawierające takie dane łub informacje., 2. art. 165 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, który stanowi, że poza przypadkami, o których mowa w art. 100 ust. 1 pkt 1-5, cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy dla członka rodziny - obywatela Rzeczypospolitej Polskiej - w przypadku cudzoziemca pozostającego w związku małżeńskim z obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej gdy związek małżeński został zawarty w celu obejścia niniejszej ustawy. Spełnienie indywidualnie przesłanek określonych w każdym z przytoczonych powyżej przepisów stanowić może samoistną podstawę do odmowy wyrażenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. W rozpoznawanej sprawie w ocenie Sądu zasadnie skarżący podnosi, co zresztą nie kwestionuje organ odwoławczy, że organy przedwcześnie, bez właściwego rozpoznania jej stanu faktycznego wydały zaskarżone w sprawie decyzje. Należy wskazać, że okolicznością niesporną w sprawie jest fakt zawarcia i pozostawania przez skarżącego w związku małżeńskim z obywatelką polską. Rozpatrując wniosek organy winny były zatem uwzględnić treść art. 98 ust. 1 oraz art. 158 ust. 1 pkt 1 oraz 169 ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemcowi udziela się albo - w przypadkach, o których mowa w art. 160, art. 181 i art. 187 - można udzielić na jego wniosek, jeżeli spełnia wymogi określone ze względu na deklarowany cel pobytu, a okoliczności które są podstawą ubiegania się o to zezwolenie, uzasadniają jego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Z kolei art. 158 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy stanowi, że zezwolenia na pobyt czasowy dla członka rodziny obywatela Rzeczypospolitej Polskiej udziela się cudzoziemcowi, gdy pozostaje w uznawanym przez prawo Rzeczypospolitej Polskiej związku małżeńskim z obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie zaś z art. 169 ust. 1 ustawy w postępowaniu w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemcowi, o którym mowa w art. 158 ust. 1 pkt 1 lub art. 159 ust. 3 pkt 1, organ, który prowadzi to postępowanie, ustala, czy związek małżeński został zawarty w celu obejścia niniejszej ustawy. Art. 169 ust. 2 ustawy stanowi, że w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, w szczególności ustala się, czy okoliczności sprawy wskazują na to, że: 1) jedno z małżonków przyjęło korzyść majątkową w zamian za wyrażenie zgody na zawarcie małżeństwa, o ile nie wynikało to ze zwyczaju ugruntowanego w danym państwie łub danej grupie społecznej; 2) małżonkowie nie wypełniają prawnych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa; 3) małżonkowie nie zamieszkują wspólnie lub nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego; 4) małżonkowie nie spotkali się przed zawarciem małżeństwa; 5) małżonkowie nie mówią językiem zrozumiałym dla obojga; 6) małżonkowie nie są zgodni co do dotyczących ich danych osobowych i innych istotnych okoliczności ich dotyczących; 7) jedno z małżonków lub oboje małżonkowie w przeszłości zawierali już pozorne małżeństwa. W rozpoznawanej sprawie organy przyjęły, że skarżący zawarł związek małżeński z obywatelką polską w celu legalizacji pobytu, a więc dla pozoru w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. W ocenie organów świadczyć o tym miały okoliczności dotyczące sposobu życia małżonków po jego zawarciu (w tym brak miejsca wspólnego zamieszkania, nie prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego, brak zgodności zeznań w zakresie podstawowych kwestii życia codziennego, jak również faktach z życia prywatnego itp.) . W skardze skarżący wyjaśnił z czego wynikają powyższe kwestie i wniósł o ponowne przeprowadzenie przez organy postępowania dowodowego, które w jego ocenie potwierdzi okoliczność, iż nie zawarł on małżeństwa dla pozoru. Skarżący podkreślił, że stosowne wyjaśnienia zawarł w piśmie z dnia 02.10.2015 r., stanowiącym uzupełnienie odwołania, w którym wskazał dlaczego jego oraz żony zeznania są "niespójne". Podniósł, iż oboje od 04.03.2015-11.05.2015 r. przebywali w [...]. Skarżący wyjaśnił także, że znajomy powiedział Mu, że nie może przebywać za granicą jeśli toczy się postępowanie o przyznanie mu pobytu czasowego, więc bał się przyznać do tego w trakcie przesłuchania. Skarżący do w/w pisma załączył wspólne fotografie małżonków, oświadczenie właściciela mieszkania, w którym mieli wspólnie zamieszkiwać małżonkowie, karty pokładowe w języku [...] mające potwierdzać powrót z [...] w dniu [...].05.2015r. W piśmie sformułował ponadto wniosek o ponowne przesłuchanie stron w tym jego teściowej. Wnioski powyższe oraz wyjaśnienia nie zostały jednak uwzględnione przez organ odwoławczy. W ocenie Sądu, słusznie zatem w odpowiedzi na skargę organ ten uznał, że analiza akt sprawy z uwzględnieniem zarzutów podniesionych w skardze prowadzi do wniosku, iż zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie, bez dokonania wszystkich koniecznych ustaleń faktycznych. W szczególności stwierdzić należy, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy nie dawało wystarczających podstaw do stwierdzenia, iż Skarżący zawarł związek małżeński w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Dowody dołączone przez Skarżącego, zarówno do odwołania, jak i do skargi (które Sąd dopuścił z urzędu) wskazują na potrzebę ponownego rozpatrzenia sprawy przez organy w tym dokonania właściwych ustaleń w powyższym zakresie. Zasadne są zatem podniesione w skardze zarzuty naruszenia w sprawie art. 7, 77, 78, 107 § 3 oraz art. 136 k.p.a. Sąd nie podzielił jednak zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy art. 107 § 1 k.p.a. w zakresie nieoznaczenia strony w zaskarżonej decyzji. Z jej sentencji wynika bowiem w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że rozstrzygnięto nią o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, której adresatem był skarżący. Odnosząc się z kolei do kwestii zaistnienia w sprawie przesłanki z art. 100 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy cudzoziemcach, poprzez uznanie przez organy, iż skarżący we wniosku podał nieprawdziwe dane w zakresie miejsca pobytu, w ocenie Sądu powyższa okoliczność wymaga również ponownej oceny. Wskazać bowiem należy, że skarżący we wniosku jako miejsce pobytu na terytorium RP podał adres teściowej. W okresie tym, jak wynika z jego wyjaśnień nie wynajmował wraz z żoną mieszkania, bowiem planowali kilkumiesięczny wyjazd do [...]. W ocenie skarżącego był to zatem jedyny adres pod który można było dokonywać doręczeń, jak również pod którym formalnie przebywał. Ponadto skarżący wskazał, dlaczego nie chciał poinformować rozpoznający jego sprawę organ o tym, że przebywał wraz z żoną w [...]. Powyższa okoliczność, w świetle przedstawionych przez skarżącego wyjaśnień, wymaga zdaniem Sądu, dokonania przez organy oceny, czy fakt zatajenia prawdy odnoście wyjazdu małżonków, a w konsekwencji próba wprowadzenia przesłuchujących ich organów w błąd, mogła mieć znaczenie w sprawie legalizacji pobytu skarżącego. W/w wyjaśnienia wskazują w ocenie Sądu na konieczność ponownego przesłuchania co najmniej skarżącego, a jeżeli organ uzna za zasadne również żony i teściowej Skarżącego. W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 78 i 107 § 3 oraz art. 136 k.p.a. był uzasadniony. W ocenie Sądu zakres postępowania dowodowego, które należy ponownie przeprowadzić w celu należytego wyjaśnienia przesłanek koniecznych do rozpoznania niniejszej sprawy, uzasadniają nie tylko uchylenie zaskarżonej decyzji ale również, zgodnie z art. 135 p.p.s.a uchylenie decyzji organu I instancji tak, aby uczynić zadość zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Za zastosowaniem w/w przepisu i uchyleniem także decyzji organu administracji przemawiają ograniczenia, jakie dla organu administracji II instancji wynikają z art. 136 K.p.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Nie jest zatem uprawniony do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znaczącym rozmiarze, zaś z takowym wiązałoby się ewentualne wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem podawanych wyżej okoliczności. Ponowne rozpoznanie sprawy przez organ administracji wymaga zatem ponownych ustaleń wynikających w szczególności z art. 169 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach w tym m.in. w zakresie okoliczności zawarcia związku małżeńskiego, kwestii miejsca wspólnego zamieszkiwania i prowadzenia gospodarstwa domowego przez małżonków. Oceny wiarygodności złożonych dotychczas zeznań przez strony postępowania i ewentualnych skutków zatajenia prawdy w zakresie wyjazdu małżonków do [...]. Jak wyjaśniono powyżej w sprawie konieczne jest także ponowne przesłuchanie co najmniej skarżącego. Nie można przy tym wykluczać konieczności dokonania kolejnych czynności dowodowych, wliczając w to wywiady środowiskowe w miejscu deklarowanym przez małżonków jako ich aktualne miejsce zamieszkania. Mając powyższe okoliczności na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzją organu I instancji, jak również w oparciu o art. 200 i 205 w/w ustawy zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.