IV SA/Wa 716/10

Dnia 13 września 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska - Baran (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska, Protokolant Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2010 roku sprawy ze skargi S. K. i A. M. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącego S. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] Minister Gospodarki utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] odmawiającą na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145a § 1 i 2 kpa uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2002 r., znak: [...] wydanej w przedmiocie przyznania odszkodowania I. K., Z. K., H. K., L. W. oraz K. O. za utracone składniki majątkowe (nieruchome i ruchome) przedsiębiorstwa pn. C. w B., w związku z decyzją Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] sierpnia 1996 r., znak: [...] oraz decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 1999 r., znak: [...]. Uzasadniając decyzję organ wskazał, iż Minister Przemysłu i Handlu po rozpoznaniu wniosku S. K. decyzją z dnia [...] sierpnia 1996 r., znak: [...] stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r, znak: [...] wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem pod nazwą C. w B. pow. R. oraz zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] stycznia 1955 r. w sprawie zmiany zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r. dotyczącego ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad w/w przedsiębiorstwem. Z kolei decyzją z dnia [...] czerwca 1999 r, znak: [...] stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] grudnia 1958 r. , Nr [...] o przejęciu na własność Państwa z dniem [...] marca 1958 r. przedsiębiorstwa pn. C. w B.. Wydanie ww. decyzji stworzyło sytuację, w której zgodnie z art. 160 § 1 Kpa stronie, która poniosła szkodę na skutek stwierdzenia nieważności decyzji służyło roszczenie o odszkodowanie za poniesioną szkodę rzeczywistą. Wnioskami z dnia [...] października 2000 r. I. K., Z. K. i H. K., z dnia [...] kwietnia 2002 r. L. W. oraz z dnia [...] kwietnia 2002 r. K. O. wystąpili do Ministra Gospodarki na podstawie art. 160 Kpa o wypłatę odszkodowania za szkodę jaka powstała w związku z wydaniem wadliwych decyzji nacjonalizujących przedmiotowe przedsiębiorstwo. Minister Gospodarki po rozpatrzeniu ww. wniosków decyzją z dnia [...] lipca 2002 r., znak: [...] przyznał na podstawie art. 160 § 3 i § 4 odszkodowanie z tytułu utraconego mienia ruchomego i nieruchomego przedsiębiorstwa pn. C. w B., w związku z decyzją Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] sierpnia 1996 r., znak: [...] oraz decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 1999 r., znak: [...], na rzecz wszystkich uprawionych, którzy wystąpili w zawitym trzyletnim terminie z takim roszczeniem, tj. I. K., Z. K., H. K., L. W. i K. O.. Podstawą tego rozstrzygnięcia było uznanie przez organ orzekający w toku postępowania wyjaśniającego wysokości dochodzonego przez wnioskodawców odszkodowania przysługującego od Skarbu Państwa za szkodę rzeczywistą - rozumianą jako wartość związaną z utratą składników majątkowych przedsiębiorstwa, ich zużyciem lub pogorszeniem jaką poniosły strony postępowania na skutek wydania z rażącym naruszeniem prawa decyzji nacjonalizujących ww. przedsiębiorstwo. Następnie wyrokiem z dnia 23 września 2003 r., sygn. akt K 20/02 Trybunał Konstytucyjny w pkt I orzekł, iż art. 160 § 1 Kpa w części ograniczającej odszkodowanie za niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej do rzeczywistej szkody, są niezgodne z art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a w pkt 2 orzekł, że ,,Punkt pierwszy znajduje zastosowanie do szkód powstałych od dnia 17 października 1997 r., to jest od daty wejścia w życie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powołując się na ww. wyrok Trybunału I. K. pismem z dnia [...] października 2003 r. wystąpiła o wypłatę odszkodowania w zakresie utraconych korzyści za okres od listopada 1997 r. do kwietnia 1999 r. Minister Gospodarki potraktował ww. pismo za wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2002 r. i postanowieniem z dnia [...] lutego 2004 r, wznowił postępowanie na podstawie art. 145 a § 1 w zw. z art. 149 § 1 i art. 150 § 1 kpa. Minister Gospodarki wskazał, iż popiera stanowisko wyrażone w decyzji w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, iż wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 23 września 2003 r, sygn. akt K 20/02 skutkowało wprawdzie rozszerzeniem granic szkody, również o szkodę w zakresie utraconych korzyści, lecz zmiana ta ma zastosowanie jedynie do stanów (szkód) powstałych od dnia 17 października 1997 r., to jest od daty wejścia w życie obowiązującej Konstytucji RP. Zdaniem organu oznacza to, że ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego daje stronom uprawnienie do żądania odszkodowania w zakresie utraconych korzyści jednakże wyłącznie za szkody powstałe po dniu wejścia w życie Konstytucji. A jak wynika z akt przedmiotowej sprawy szkoda zaistniała przed dniem wejścia w życie Konstytucji RP, a zatem odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści nie przysługuje. Minister Gospodarki wskazał, iż wnioskodawcy mogliby domagać się skutecznie odszkodowania za szkodę w tym zakresie, o ile zdarzenie wywołujące szkodę nastąpiłoby po dniu 17 października 1997 r. Natomiast spadkobiercy właściciela przedmiotowego przedsiębiorstwa odzyskali prawo do utraconego mienia z chwilą, gdy stała się ostateczna decyzja Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] sierpnia 1996 r., a więc jeszcze przed wejściem w życie Konstytucji RP. Tym samym stan prawny powstały na skutek wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 23 września 2003 r., nie obejmuje roszczenia wnioskodawców o zwiększenie wartości przyznanego im odszkodowania o kwotę wynikającą z poniesionych przez nich utraconych korzyści w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji nacjonalizujących przedsiębiorstwo. Skargę na to rozstrzygnięcie złożyli S. K. i A. M. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący podnieśli, iż od dnia 17 października 1997 r., tj. od daty wejścia w życie Konstytucji RP do wydania skarżącym w posiadanie w dniu [...] sierpnia 2001 r. znacjonalizowanego przedsiębiorstwa utracili korzyści (pożytki) w kwocie [...] zł. W odpowiedzi na skargę Ministra Gospodarki podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwanej dalej: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...]. Na wstępie wskazać należy, iż wznowienie postępowania administracyjnego jest trybem nadzwyczajnym, umożliwiającym wzruszenie decyzji ostatecznej, która na mocy art. 16 § 1 kpa jest objęta zasadą trwałości decyzji ostatecznych. Z tego względu wznowienie postępowania obwarowane jest szczególnymi wymogami. Podstawy wznowienia postępowania wymienione są enumeratywnie w art. 145 § 1 kpa oraz w art. 145a § 1 kpa. W niniejszej sprawie podstawę wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2002 r., znak: [...] o przyznaniu na podstawie art. 160 § 3 i 4 kpa odszkodowania za utracone składniki majątkowe (nieruchome i ruchome) przedsiębiorstwa pn. C. w B., w związku z decyzją Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] sierpnia 1996 r., znak: [...] oraz decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 1999 r.f znak: [...], stanowił art. 145a § 1 kpa, w myśl którego można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 września 2003r., sygn. akt K 20/02 stwierdził niezgodność z art. 77 Konstytucji RP art. 160 kpa w części ograniczającej odszkodowanie do rzeczywistej szkody ( damnum emergens). Zatem orzeczenie to otworzyło stronom drogę do domagania się przyznania odszkodowania w zakresie lucrum cessans ( utraconych korzyści), ale jedynie do tych szkód, które powstały po 17 października 1997 r. Należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt III CZP 101/08 (lex nr 460253), że na gruncie roszczeń odszkodowawczych dochodzonych na podstawie art. 160 k.p.a. źródłem szkody jest wydanie wadliwej decyzji administracyjnej i z tą decyzją wiąże się przesłanka odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa w postaci bezprawności, z tym też zdarzeniem należy łączyć powstanie zobowiązania do naprawienia szkody. Jednakże dopiero wydanie decyzji nadzorczej jest tym zdarzeniem, które powoduje możliwość żądania naprawienia szkody. Pierwszym zdarzeniem składającym się na stan prawny umożliwiający dochodzenie roszczenia odszkodowawczego jest wydanie wadliwej ostatecznej decyzji administracyjnej wyrządzającej szkodę, a drugim wydanie ostatecznej decyzji nadzorczej. Złożone zdarzenie prawne następuje dopiero wtedy, gdy wystąpi ostatnie zdarzenie należące do zbioru zdarzeń, od wystąpienia których zależy możliwość dochodzenia roszczenia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że nieprawidłowa jest ocena organu przedstawiona w zaskarżonej decyzji, iż brak jest podstaw do uchylenia na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145a § 1 i 2 kpa ostatecznej decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2002 r. Organ trafnie wskazał, że wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok z dnia 23 września 2003 r., sygn. akt K 20/02 spowodował rozszerzenie granic szkody w zakresie utraconych korzyści, ale jedynie do szkód powstałych od daty wejścia w życie Konstytucji RP, tj. od dnia 17 października 1997r. Innymi słowy Trybunał Konstytucyjny wyraźnie wskazał, iż szkoda w zakresie utraconych korzyści przysługuje gdy decyzja stwierdzająca nieważność została wydana po dniu 17 października 1997 r. Tymczasem w niniejszej sprawie organ błędnie uznał niezasadność wniosku skarżących o przyznanie odszkodowania w zakresie utraconych korzyści przyjmując, iż decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2002 r. stwierdzająca nieważność zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r., znak: [...] wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem pod nazwą C. w B. pow. R. jako wydana po dniu 17 października 1997 r. pozbawia skarżących prawa do dochodzenia roszczeń w zakresie utraconych korzyści. Natomiast organ nie wziął pod uwagę, że w niniejszej sprawie została również wydana w dniu [...] czerwca 1999 r. decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdzająca nieważność orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] grudnia 1958 r., o przejęciu na własność Państwa z dniem [...] marca 1958 r. przedmiotowego przedsiębiorstwa, a więc po dniu 17 października 1997 r. Wymaga podkreślenia, że Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. przyznał odszkodowanie w związku z wydaniem decyzji Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] sierpnia 1996 r., znak: [...], jak również decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 1999 r., znak: [...]. Wniosek skarżących jest w pełni zasadny, gdyż ostatnim zdarzeniem umożliwiającym dochodzenie roszczeń jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 1999 r. wydana po 17 października 1997 r, a więc po dacie wejścia w życie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak też decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 151 kpa, które miało wpływ na wynik sprawy, a zatem należało je wyeliminować z obrotu prawnego. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę przedstawioną wyżej ocenę prawną. Mając na uwadze powyższe sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.