IV SA/Wa 718/10

Dnia 29 czerwca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Danuta Dopierała, Protokolant Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2010 roku sprawy ze skargi Y. S. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - oddala skargę - UZASADNENIE Postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. odmawiającej stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez Y. S., urodzonego dnia [...] sierpnia 1939 r. w P. W uzasadnieniu postanowienia Minister wskazał, iż w dniu 26 października 2005 r. do Wojewody wpłynął wniosek Y. S. reprezentowanego przez M. G. o stwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. W dniu 4 czerwca 2009 r. Y.S. udzielił pełnomocnictwa radcy prawnemu A. K. Decyzja organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2009 r. została doręczona w dniu 10 sierpnia 2009 r. profesjonalnemu pełnomocnikowi – radcy prawnemu. Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o przysługującym stronie prawie wniesienia odwołania (art. 129 § 1 i 2 kpa). W dniu 19 sierpnia 2009 r. Y. S. udzielił pełnomocnictwa "do złożenia odwołania" adwokatowi U. H., który wniósł w jego imieniu przedmiotowe odwołanie. Odwołanie to zostało nadane w izraelskiej placówce pocztowej w dniu 23 sierpnia 2009 r. oraz zarejestrowane w polskiej placówce pocztowej w dniu 25 sierpnia 2009 r. W tej sytuacji Minister uznał, iż odwołanie zostało złożone po terminie i postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Pismem z dnia 4 listopada 2009 r. Y. S. reprezentowany przez U.H. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] sierpnia 2009 r. W uzasadnieniu podniesiono, iż mocodawca podpisał pełnomocnictwo w dniu 19 sierpnia 2009 r. (środa). Kancelaria dokonała maksymalnego wysiłku, by odwołanie natychmiast zredagować. Niestety 21 sierpnia 2009 r. przypadał na piątek i biura Ambasady i Konsulatu były zamknięte. Przesyłkę wyekspediowano więc pocztą w dniu 23 sierpnia 2009 r. (niedziela). Rozpoznając ww. wniosek Minister podniósł, iż decyzja Wojewody [...] została doręczona w dniu 10 sierpnia 2009 r. pełnomocnikowi strony, która posiada siedzibę w Polsce i której pełnomocnictwo nie zostało wypowiedziane. Mogła ona zatem sporządzić odwołanie w imieniu mocodawcy, tym bardziej, iż nie wymaga ono szczegółowego uzasadnienia. W ocenie organu odwoławczego, fakt, iż siedziba pełnomocnika znajduje się poza granicami kraju nie usprawiedliwia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zawodowy pełnomocnik, znający zapewne dni i godziny przyjmowania interesantów w Wydziale Konsularnym Ambasady RP w I. oraz widząc, że przesyłka pocztowa nadana w I. w przedostatnim dniu 14- dniowego terminu do wniesienia odwołania, może nie zostać zarejestrowana na poczcie polskiej, winien był sporządzić odwołanie, chociażby o minimalnej treści i nadać je natychmiast na poczcie w tym samym dniu lub następnym albo złożyć je w Wydziale Konsularnym Ambasady RP w I. Można było też złożyć je w Wydziale Konsularnym Ambasady RP w I. w poniedziałek 24 sierpnia 2009 r. (ostatni dzień terminu), w którym to dniu Wydział przyjmuje interesantów. Dalej Minister podniósł, iż wniosek strony o przywrócenie terminu został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 kpa. Skoro bowiem odwołanie zostało złożone w dniu 25 sierpnia 2009 r. to termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania upłynął w dniu 1 września 2009 r. Tymczasem przedmiotowy wniosek został złożony w dniu 5 listopada 2009 r. Mając powyższe na uwadze Minister postanowieniem z [...] listopada 2009 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się Y. S. i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego o istotnym wpływie na wynik postępowania, to jest art. 58 §1 kpa w zw. z art. 77 §1 kpa w zw. z art. 107 §3 kpa w zw. z art. 7, 8,10 § 2 kpa poprzez jego niezastosowanie pomimo uprawdopodobnienia przez skarżącego przesłanek przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r.; 2. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego o istotnym wpływie na wynik postępowania, to jest art. 58 §2 zd. 1 kpa w zw. z art. 77 §1 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 7, 8, 10 §2 kpa poprzez błędne przyjęcie iż wniosek o przywrócenie terminu złożony został po upływie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, w szczególności poprzez uznanie za pierwszy dzień terminu do złożenia tego wniosku daty zarejestrowania przez Pocztę Polską odwołania od decyzji Wojewody [...], nie zaś daty uzyskania przez skarżącego wiedzy o fakcie uchybienia terminowi, o którego przywrócenie wnosi; 3. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego o istotnym wpływie na wynik postępowania, to jest art. 9 kpa w zw. z art. 107 §1 kpa w zw. z art. 112 kpa poprzez nieuwzględnienie zaniechania przez organ pierwszej instancji pouczenia strony zamieszkałej na stałe za granicą o przesłankach zachowania terminu określonych w art. 57 § 5 kpa w sposób podobny do pouczenia dokonanego przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w zaskarżonym postanowieniu. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż organ bezzasadnie wskazuje na możliwość szybszej redakcji środka odwoławczego oraz złożenie go w ograniczonej formie na kilka dni przed upływem ustawowego terminu. Jak słusznie zauważa orzecznictwo sądów administracyjnych, strona nie może być zobowiązana do działania w konkretnym dniu terminu do dokonania czynności, tym samym przeszkoda powstała w ostatnich dniach terminu uzasadnia brak winy strony w jego niezachowaniu Dla oceny, czy strona wnosząca o przywrócenie terminu ponosi winę za jego uchybienie, stosuje się obiektywny miernik staranności. W przedmiotowej sprawie strona udzieliła pełnomocnictwa adw. U. H. dnia 19 sierpnia 2009 r. (środa), już w dniu 21 sierpnia 2009r. (piątek) pracownik kancelarii pełnomocnika podjął próbę osobistego złożenia odwołania w Konsulacie RP w T. Konsulat RP nie przyjmował jednak interesantów w dniach od 21 sierpnia do 23 sierpnia 2009r. (piątek - niedziela). Pełnomocnik strony, wiedząc o upływającym w dniu 24 sierpnia 2009r. terminie, wysłał odwołanie listem poleconym - pocztą lotniczą, dnia 23 sierpnia 2009 r. Doświadczenie i praktyka pozwalały bez ryzyka pomyłki stwierdzić, że przesyłka nadana w tym dniu pocztą lotniczą zostanie zarejestrowana przez Pocztę Polska tego samego dnia lub dnia następnego. Podjęcie powyższych działań było wobec braku możliwość wcześniejszego złożenia odwołania w Konsulacie RP, przejawem dołożenia najwyższej staranności pełnomocnika zmierzającej do zachowania terminu do złożenia odwołania. Wykreowanie przez organ wzorca staranności, którego nie wypełniają opisane działania pełnomocnika wysyłającego pracownika do oddalonego o 70 km Konsulatu, a następnie wysyłającego odwołanie listem poleconym pocztą lotniczą, stanowi, w ocenie strony, rażące naruszenie zasad postępowania administracyjnego sformułowanych w art. 7, 8 oraz 10 §1 kpa. W szczególności sprzeczne z zasadą prawdy obiektywnej, działania w słusznym interesie obywatela oraz z zasadą zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu jest kreowanie wzorca, wedle którego konieczne jest "dublowanie" czynności w toku postępowania, polegające na jednoczesnym wysyłaniu odwołania pocztą i próbie ponownego złożenia go w Konsulacie, co zdaje się w uzasadnieniu sugerować organ. Dalej wskazano, iż wbrew twierdzeniu organu, bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie rozpoczynał się w dniu 25 sierpnia 2009 r., to jest w dacie zarejestrowania przesyłki zawierającej odwołanie przez Pocztę Polską, lecz w dniu 4 listopada 2009 r. - to jest w dacie uzyskania przez skarżącego informacji o zarejestrowaniu przesyłki po upływie terminu (data doręczenia postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu). Do dnia doręczenia postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia odwołania, skarżący nie był świadom, że nadana przez niego przesyłka została zarejestrowana dopiero 25 sierpnia 2009 r. Tym samym nie mógł podejmować żadnych działań w celu przywrócenia terminu. Przyjęcie wykładni art. 58 §2 zd. 1 zaprezentowanej przez organ doprowadziłoby do pozbawienia strony możliwości sięgnięcia po instrument przywrócenia terminu, co stanowiłoby naruszenie zasady zapewnienia czynnego udziału stron w postępowaniu. Dodatkowo skarżący podniósł, iż pouczenie zawarte w decyzji Wojewody [...], wskazywało jedynie iż stronie przysługuje od niej odwołanie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, w terminie 14 dni od doręczenia tejże decyzji. Pouczenie wystosowane przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w zaskarżonym postanowieniu zawiera również skierowaną do strony na stałe zamieszkałej za granicą, informację o przesłankach zachowania terminu określonych w art. 57 §5 kpa. W ocenie skarżącego powyższe działanie organu I instancji stanowi naruszenie zasady z art. 9 kpa. Naruszenie tej zasady przejawia się min. w nienależycie udzielonej informacji, przez udzielenie informacji niejasnej lub błędnej oraz udzielenie informacji niewyczerpującej, tj. takiej, która pomija okoliczności faktyczne lub prawne, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy. Skutki prawne udzielenia nieprawidłowej informacji nie powinny obciążać strony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu, w niniejszym postępowaniu, jest rozstrzygnięcie o charakterze procesowym. Organ II instancji odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. odmawiającej stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez Y. S. Postępowanie sądowe ogranicza się wyłącznie do zbadania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2009 r. tj. zbadania czy organ prawidłowo ocenił, że nie wystąpiły przesłanki określone w art. 58 kpa warunkujące przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Poza zakresem kontroli Sądu, w tym postępowaniu, pozostaje decyzja Wojewody [...] z [...] sierpnia 2009 r. o odmowie stwierdzenia posiadania przez skarżącego obywatelstwa polskiego. Podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 58 kpa. Zgodnie z jego treścią, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego jeżeli uprawdopodobniono, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Zatem organ administracji publicznej obowiązany jest przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: - gdy zostanie uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu, - zainteresowany złoży wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, - zainteresowany dopełni czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W rozpoznawanej sprawie organ dokonując oceny przyczyn niedotrzymania terminu wskazanych we wniosku skarżącego uznał, że nieuprawdopodobnił on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy i stwierdził, że brak jest przesłanki określonej w art. 58 § 1 kpa warunkującej przywrócenie terminu, co skutkuje odmową przywrócenia terminu. Stanowisko organu Sąd w pełni podziela. Jak wynika z akt sprawy decyzja organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2009 r. została doręczona pełnomocnikowi skarżącego będącego radcą prawnym w dniu 10 sierpnia 2009 r. Wyznaczony pełnomocnik nie wniósł odwołania. Jednocześnie skarżący w dniu 19 sierpnia 2009 r. udzielił kolejnemu profesjonalnemu pełnomocnikowi pełnomocnictwa do wniesienia odwołania. Adwokat w dniu 23 sierpnia 2009 r. nadał pocztą z Izraela przesyłkę zawierającą przedmiotowe odwołanie. Przesyłka ta została zarejestrowana przez pocztę polską w dniu 25 sierpnia 2009 r., a zatem po upływie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący wywodzi, iż już w dniu 21 sierpnia 2009 r. pracownik Kancelarii podjął próbę osobistego złożenia odwołania w Konsulacie RP w T. Tymczasem samo odwołanie, jak i pismo przewodnie noszą datę sporządzenia 23 sierpnia 2009 r. Trudno zatem przyjąć, iż próba wysłania odwołania mogła nastąpić przed sporządzeniem tego środka odwoławczego. Po drugie wskazać należy, iż niemożność złożenia odwołania w Konsulacie RP z uwagi na nieprzyjmowanie interesantów w dniach 21 – 23 sierpnia 2009 r. nie może stanowić okoliczności przemawiającej za uwzględnieniem wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się bowiem z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest dopuszczalne gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W rozpoznawanej sprawie nie można nadto pominąć okoliczności, iż skarżący reprezentowany jest przez profesjonalnego pełnomocnika, który znał skutki uchybienia terminu. Mimo tego, iż w dniu 23 sierpnia 2009 r. a zatem w przedostatnim dniu terminu w dalszym ciągu odwołanie nie zostało złożone w Konsulacie RP w I., pełnomocnik strony podjął próbę przesłania odwołania pocztą, wiedząc – jako profesjonalista – o treści art. 57 § 5 pkt 2 kpa. Oceniając obiektywnie takie działanie pełnomocnika nie można przyjąć, iż działał on z należytą starannością wymaganą od osoby dbającej należycie o swoje (mocodawcy) interesy. Jak sam skarżący wskazuje w skardze Konsulat RP w I. przyjmował interesantów w poniedziałek 24 sierpnia 2009 r., a zatem w ostatnim dniu terminu do wniesienia odwołania. Mając na uwadze treść art. 57 § 5 pkt 3 kpa przyjąć należy, iż działanie pełnomocnika z całą pewnością nie wskazuje, że dopełnienie obowiązku w postaci złożenia odwołania w terminie, stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Dodatkowo nie można podzielić poglądu skarżącego, o naruszeniu przez organ art. 9 kpa w zw. z art. 107 §1 kpa w zw. z art. 112 kpa poprzez nieuwzględnienie zaniechania przez organ pierwszej instancji pouczenia strony zamieszkałej na stałe za granicą o przesłankach zachowania terminu określonych w art. 57 § 5 kpa. W decyzji z [...] sierpnia 2009 r. zostało zawarte prawidłowe pouczenie o przysługującym środku odwoławczym, a także sposobie i terminie jego wniesienia. Tym samym nie można stwierdzić, iż strona działała na podstawie błędnego pouczenia organu. Zgodnie z art. 112 kpa błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Wnioskując a contrario - tylko zastosowanie się do błędnego pouczenia, ale zawartego w decyzji organu, nie może szkodzić to stronie. W innym przypadku strona ponosi skutki swego wadliwego działania. Nadto zauważyć należy, iż w art. 107 kpa, wskazującej na elementy, jakie powinna zawierać decyzja, nie znajduje się obligatoryjny element o przesłankach zachowania terminu z art. 57 kpa. Zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowości pouczenia są więc nieuzasadnione. W ocenie Sądu, zgodzić się natomiast należy ze skarżącym , iż bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie rozpoczynał się w dniu 25 sierpnia 2009 r., to jest w dacie wniesienia odwołania, lecz w dniu 4 listopada 2009 r. - to jest w dacie uzyskania przez skarżącego informacji o złożeniu odwołania po upływie terminu (data doręczenia postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu z [...] września 2009 r.). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, zgodnie z którym jeżeli strona nie była świadoma uchybienia terminu (była przeświadczona, że dokonała czynności z zachowaniem przepisanego terminu), to wówczas termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez stronę wiadomości o tym, iż czynności dokonała z uchybieniem terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2000 r., sygn. akt I SA/Lu 1524/98; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2003 r., sygn. akt I SA 2007/07). Nie można więc zgodzić się ze stanowiskiem organu, wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia dowołania rozpoczął się w dniu 25 sierpnia 2009 r. tj. w dniu nadania odwołania przez pełnomocnika skarżącego. W niniejszej sprawie pełnomocnik strony dowiedział się o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania dopiero z postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dni [...] września 2009 r. doręczonego w dniu 4 listopada 2009 r. W konsekwencji termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu należy liczyć od dnia 4 listopada 2009 r. Zatem wniosek o przywrócenie uchybionego terminu, złożony w niniejszej sprawie, został wniesiony w terminie określonym w art. 58 § 2 kpa. Powyższe nie może jednak prowadzić do uwzględnienia skargi. Jak już wspomniano organ administracji publicznej obowiązany jest przywrócić termin, gdy zostaną spełnione wszystkie (łącznie) przesłanki wynikające z art. 58 kpa. Jak słusznie uznał Minister, skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Biorąc pod uwagę wszystkie powyżej przytoczone okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.