IV SA/Wa 719/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Balicka po rozpoznaniu w dniu 3 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. Z. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2009 r. w sprawie ze skargi A. Z. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skargą z dnia 3 kwietnia 2009 r. (wpływ do Kancelarii Ogólnej Ministerstwa Gospodarki) A. Z. wniosła o uchylenie postanowienia Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2009 r. [...] utrzymującego w mocy postanowienie własne z dnia [...] stycznia 2009 r. w przedmiocie wydania zaświadczenia o braku udziału L. C. w postępowaniach administracyjnych, dotyczących Cegielni J. K. w B.. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na mocy którego wezwano skarżącą A. Z. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Ministra Gospodarki, określonego na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) w wysokości 100 zł, skarżąca wnioskiem z dnia 1 czerwca 2009 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), wystąpiła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i małoletnią córką. Skarżąca i jej mąż uzyskują stałe dochody z tytułu umowy o pracę oraz z najmu lokalu w łącznej wysokości ok. 15760 zł brutto miesięcznie (10800 netto). Wnioskodawczyni wskazała, że jest właścicielką trzech mieszkań o powierzchni: 70 m2, 54 m2 i 46 m2 i nie posiada oszczędności. Do wniosku skarżąca dołączyła zestawienie stałych przychodów i wydatków, w którym wykazała, iż uzyskiwane dochody służą w całości na pokrycie stałych wydatków. Do wydatków tych strona zaliczyła wydatki ponoszone na: zakup benzyny, utrzymanie trzech mieszkań, spłatę kredytu bankowego zaciągniętego na zakup mieszkania, spłatę trzech rodzinnych pożyczek na zakup wyposażenia mieszkania oraz na bieżące wydatki związane z prowadzeniem spraw administracyjnych, sądowych i prokuratorskich, polisy ubezpieczeniowe członków rodziny, przedszkole oraz opiekunkę dla córki oraz leki dla członków rodziny. Według oświadczenia strony, po spłacie ww. zobowiązań, miesięcznie na utrzymanie czterech osób (tj. trzyosobowej rodziny skarżącej oraz opiekunki do dziecka) pozostaje kwota ok. 2627 zł (657 zł miesięcznie na jedną osobę). W piśmie z dnia 1 czerwca 2009 r., stanowiącym uzasadnienie złożonego wniosku, skarżąca podniosła, że toczące się od wielu lat postępowania sądowe w sprawie reprywatyzacji cegielni J. K. w B. wyczerpały zasoby finansowe jej rodziny, zaś wysokie bieżące koszty utrzymania prowadzonego przez nią gospodarstwa domowego sprawiają, że jednorazowe uiszczenie wpisu wiązać się będzie z wyraźnym uszczerbkiem dla podstawowej egzystencji rodziny. Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2009 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił A. Z. przyznania prawa pomocy. W ustawowym terminie skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych nie jest zasadny. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - stosownie do treści art. 199 P.p.s.a.- ponoszenie przez strony kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Oznacza to, iż podmiot wnoszący skargę powinien partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania, zatem i liczyć się z koniecznością gromadzenia środków finansowych na ten cel. Natomiast instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wskazano powyżej, obowiązkiem osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych jest wykazanie, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W niniejszej sprawie nie można uznać, iż A. Z., ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych wykazała okoliczność, o której mowa w powołanym art. 246 § 1 pkt. 2 ustawy P.p.s.a. Ocena okoliczności przedstawionych w złożonym wniosku oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy dokonana przez referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie uzasadnia odmowę przyznania stronie prawa pomocy. Sytuacja majątkowa i osobista wnioskodawcy rozważana pod kątem obowiązku poniesienia kosztów sądowych związanych ze skargą złożoną na postanowienie w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia, nie jest tego rodzaju, by uzasadnionym było twierdzenie, że poniesienie kosztów sądowych w sprawie wiązać się będzie dla strony z niebezpieczeństwem o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zestawienie wysokości dochodu, którym skarżąca miesięcznie dysponuje na zaspokojenie potrzeb życiowych dwóch dorosłych i jednego dziecka, z wysokością cen artykułów pierwszej potrzeby i wielkością przeciętnych potrzeb polskiego gospodarstwa domowego prowadzi bowiem do wniosku, że z posiadanych środków pieniężnych skarżąca jest w stanie, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym swojej rodziny, ponieść koszty opłat sądowych. Należy bowiem zauważyć, że skarżąca oraz jej mąż uzyskują stałe, wysokie, dochody z tytułu umowy o pracę oraz dochody z wynajmu mieszkania w łącznej wysokości 15760 zł brutto miesięcznie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, iż posiada ona trzy mieszkania: ul. [...] o pow. ok. 70 m² , ul. [...] o pow. 46 m ² oraz przy ul. [...] o pow. 54 m². Posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości (domu jednorodzinnego, mieszkania), wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2004 r., FZ 454/04, niepubl.). Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Korzystanie przez stronę z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. W szczególności odnosi się to do sytuacji, w których wpis od skargi nie jest duży /wynosi np. 100 – 200 zł/ (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2006, wyd. II, kom. do art. 246). Należy ponadto wskazać, iż w złożonym sprzeciwie skarżąca nie wskazała żadnej nowej okoliczności, która również pozwalałaby na uwzględnienie jej wniosku. Skarżąca podniosła jedynie, iż pomimo osiągania przez jej rodzinę w chwili obecnej stałych zarobków, każda ze wskazanej przez nią kwoty po stronie kosztów, stanowi stały koszt, konieczny do terminowego pokrywania, gdyż są to koszty, wynikające z obowiązujących przepisów prawa oraz z zawartych wieloletnich umów bankowych. Jednakże są to okoliczności podnoszone przez skarżącą we wniosku poprzedzającym wydanie postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy z dnia 10 czerwca 2009 r. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 260 ustawy P.p.s.a.