IV SA/Wa 719/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA - Alina Balicka po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. Z. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 lutego 2010 r. oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. Z. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia postanawia: 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych od skargi kasacyjnej, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienia z dnia 28 stycznia 2010 r. o odrzuceniu skargi A. Z. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2009 r., skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych od skargi kasacyjnej na powyższe postanowienie Sądu oraz ustanowienie adwokata do sporządzenia przedmiotowej skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawczyni wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i małoletnią córką. Skarżąca i jej mąż uzyskują stałe dochody z tytułu umowy o pracę oraz z najmu lokalu w łącznej wysokości ok. 15760 zł brutto miesięcznie (10800 netto). Wnioskodawczyni wskazała, że jest właścicielką trzech mieszkań o powierzchni: 70 m2, 54 m2 i 46 m2 i nie posiada oszczędności. Do wniosku skarżąca dołączyła zestawienie stałych przychodów i wydatków, w którym wykazała, iż uzyskiwane dochody służą w całości na pokrycie stałych wydatków. Do wydatków tych strona zaliczyła wydatki ponoszone na: zakup benzyny, utrzymanie trzech mieszkań, spłatę kredytu bankowego zaciągniętego na zakup mieszkania, spłatę trzech rodzinnych pożyczek na zakup wyposażenia mieszkania oraz na bieżące wydatki związane z prowadzeniem spraw administracyjnych, sądowych i prokuratorskich, polisy ubezpieczeniowe członków rodziny, przedszkole oraz opiekunkę dla córki oraz leki dla członków rodziny. Według oświadczenia strony, po spłacie ww. zobowiązań, miesięcznie na utrzymanie czterech osób (tj. trzyosobowej rodziny skarżącej oraz opiekunki do dziecka) pozostaje kwota ok. 2627 zł (657 zł miesięcznie na jedną osobę). Postanowieniem z dnia 23 lutego 2010 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych oraz odmówił ustanowienia dla skarżącej pełnomocnika z urzędu. W ustawowym terminie skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego orzeczenia, omyłkowo wskazując jako datę kwestionowanego postanowienia dzień 7 sierpnia 2009 r. Z akt sądowych niniejszej sprawy wynika, iż kwestionowane przez A. Z. postanowienie zostało wydane przez referendarza sądowego w dniu 23 lutego 2010 r.2 Sygn. akt IV SA/Wa 719/09 W uzasadnieniu sprzeciwu wnioskodawczyni wskazała, iż stanowczo sprzeciwia się wydaniu postanowienie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy przez referendarza sądowego, który nie jest sędzią. Zdaniem skarżącej powierzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wydania zaskarżonego orzeczenia referendarzowi sądowego, godzi w treść art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Dodatkowo skarżąca podniosła, iż w kwestionowanym postanowieniu nie zostało wskazane wiarygodne źródło, na którym referendarz sądowy oparł swoje stanowisko w przedmiocie minimalnych kosztów utrzymania rodziny, nie definiując wielkości przeciętnych potrzeb polskiego gospodarstwa domowego. Pominiecie tych danych w ocenie skarżącej uniemożliwia jej ustosunkowanie się do poglądu zawartego w postanowieniu z dnia 23 lutego 2010 r. Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej jako P.p.s.a ) wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to traci moc, Sąd rozpoznając ponownie sprawę, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 246 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W pierwszej kolejności należało rozpoznać wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, który został przez wnioskodawczynię zawężony do kosztów związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej ( rubryka 4 formularza PPF z dnia 16 lutego 2010 r.). Jak wskazano powyżej, postanowieniem dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 719/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. Z. z uwagi na to, iż skarżąca wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 maja 2009 r. o uiszczeniu wpisu sądowego od skargi, nie uiściła stosowanego wpisu. W tym miejscu należy podkreślić, iż środek odwoławczy w postaci skargi kasacyjnej na postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, stosownie do art. 220 § 4 P.p.s.a , wolny jest od wpisu. W tej sytuacji skarżąca nie jest zobowiązana do poniesienia kosztów 3 Sygn. akt IV SA/Wa 719/09 sądowych związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej, a tym samym ubiegania się o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie. W konsekwencji złożony przez stronę wniosek w z zakresie zwolnienia od kosztów sądowych od skargi kasacyjnej podlega oddaleniu. Należy jednocześnie mieć na uwadze, iż w związku ze złożonym przez skarżącą w dniu 16 lutego 2010 r. zażaleniem na postanowienie Sądu z dnia 27 stycznia 2010 r., sygn. akt IVSA/Wa 719/09, którym odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, zasadność powyższego postanowienia będzie przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, po przekazaniu powyższego zażalenia wraz z aktami sprawy przez tutejszy Sąd. Odrębnie natomiast należy rozpoznać wniosek skarżącej w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Wniosek w tym zakresie nie jest zasadny. Jak wskazano już powyżej stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu nie można uznać, iż A. Z., ubiegająca się o ustanowienie pełnomocnika z urzędu wykazała okoliczność uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy w tym zakresie. Ocena okoliczności przedstawionych w złożonym wniosku oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy dokonana przez referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie uzasadnia odmowę przyznania stronie prawa pomocy. Sytuacja majątkowa i osobista wnioskodawcy rozważana pod kątem obowiązku poniesienia kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika nie jest tego rodzaju, by uzasadnionym było twierdzenie, że poniesienie tych kosztów wiązać się będzie dla strony z niebezpieczeństwem, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Jak wynika z przedłożonych dokumentów oraz oświadczenia złożonego w formularzu wniosku skarżąca oraz jej mąż uzyskują stałe dochody w łącznej wysokości 15.760 zł brutto miesięcznie. Należy mieć na uwadze, iż na utrzymaniu skarżącej pozostaje jedynie jedno dziecko. Powyższe prowadzi zatem do wniosku, 4 Sygn. akt IV SA/Wa 719/09 że z posiadanych środków pieniężnych skarżąca jest w stanie, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym swojej rodziny, ponieść koszty związane z ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, iż posiada trzy mieszkania: ul. [...] o pow. ok. 70 m2 , ul. [...] o pow. 46 m 2 oraz przy ul. [...] o pow. 54 m2. Posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości (domu jednorodzinnego, mieszkania), wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2004 r., FZ 454/04, niepubl.). Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Korzystanie przez stronę z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania (por. J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2006, wyd. II, kom. do art. 246). Należy ponadto wskazać, iż w złożonym sprzeciwie skarżąca nie wskazała żadnej nowej okoliczności, która również pozwalałaby na uwzględnienie jej wniosku. Odnosząc się do zarzutów zawartych w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie należy wskazać, iż nie zasługują one na uwzględnienie. W art. 258 P.p.s.a. określono, iż czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 P.p.s.a), mogą wykonywać oprócz sędziów także referendarze sądowi. Instytucja referendarza sądowego, samodzielnego urzędnika, legitymującego się magisterskimi studiami prawniczymi, który jest uprawniony do wykonywania niektórych czynności sędziowskich w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy i w postępowaniu mediacyjnym (art. 115, art. 116 P.p.s.a.) została wprowadzona w art. 27 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 260 P.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.