IV SA/Wa 721/16

WyrokWSA w Warszawie2016-06-16

Skład orzekający: Teresa Zyglewska, Anna Szymańska, Wanda Zielińska-Baran

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zabudowań gospodarskich, z uwagi na potencjalny negatywny wpływ na obszar Natura 2000 i Obszar Chronionego Krajobrazu, jest zgodne z prawem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy ochrony środowiska zasadnie odmówiły uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, ponieważ zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na uzasadnione ryzyko znacząco negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na cele ochrony obszaru Natura 2000 (w tym na gatunki takie jak orlik krzykliwy i inne ptaki) oraz na zadrzewienia śródpolne objęte ochroną w ramach Obszaru Chronionego Krajobrazu. Odmowa uzgodnienia jest zgodna z przepisami ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także z zasadą przezorności.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ) utrzymujące w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zabudowań gospodarskich. Organy ochrony środowiska odmówiły uzgodnienia, wskazując na potencjalny negatywny wpływ inwestycji na obszar Natura 2000 "[...] Puszcza [...]" oraz Obszar Chronionego Krajobrazu "[...]". Skarżący zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych, brak wystarczających podstaw do odmowy uzgodnienia oraz prymat zasady przezorności nad zasadami konstytucyjnymi.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Szymańska Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi P. D. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy oddala skargę. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (zwany dalej GDOŚ) utrzymał w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (zwanego dalej RDOŚ) w [...] z dnia [...] września 2015 r., którym odmówiono uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zabudowań gospodarskich (stodoły) w zabudowie zagrodowej na terenie działki o nr ew. [...], położonej w obrębie [...], gm. [...]. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że pismem z dnia 17 sierpnia 2015 r. działając na podstawie art. 60 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 8 u.p.z.p., Wójt Gminy [...] zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] o uzgodnienie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zabudowań gospodarskich (stodoły) w zabudowie zagrodowej w ramach działki oznaczonej numerem ewidencyjnym gruntów [...] obręb [...], gm. [...]. Pismem z dnia 20 sierpnia 2015 r" znak [...], organ I instancji zawiadomił strony postępowania o konieczności przeprowadzenia oględzin planowanego do zainwestowania terenu oraz wyznaczył termin przeprowadzenia wskazanego dowodu w sprawie. Pismem z dnia 21 sierpnia 2015 r. organ I instancji zwrócił się do Dyrektora [...] Parku Narodowego z prośbą o udostępnienie danych monitoringowych w zakresie wykorzystania obszaru inwestycji przez [...] będącego przedmiotem ochrony obszaru [...] [...] oraz opinię na temat ewentualnego wpływu planowanej inwestycji na ten przedmiot ochrony. W odpowiedzi na wskazane pismo, Dyrektor [...] Parku Narodowego stwierdził, że planowana inwestycja będzie miała negatywny wpływ na [...] - przedmioty ochrony obszaru [...] Puszcza [...]. Powyższe poparł danymi monitoringowymi wskazującymi że obszar inwestycji znajduje się na terenie wykorzystywanym przez te gatunki. Poinformowano również, że przez teren planowanej inwestycji i w jej bliskim sąsiedztwie przebiegają korytarze ekologiczne zarówno lądowe, jak i wodne ujęte w planie ochrony dla [...] Parku Narodowego. Do powyższej opinii dołączono mapę poglądową analizy rozmieszczenia gatunków wraz z przebiegiem korytarzy ekologicznych. Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., znak: [...], Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] odmówił uzgodnienia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ I instancji szczegółowo odniósł się do stanu faktycznego ustalonego na podstawie ustaleń dokonanych podczas oględzin terenu, wiedzy merytorycznej organu oraz szerokiej literatury dotyczącej analizowanego terenu. Ponadto stwierdził, że: • planowana inwestycja zlokalizowana jest w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu "[...]", w odniesieniu do którego obowiązują przepisy rozporządzenia Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2005 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "[...]" (Dz. Urz. Województwa [...] Nr [...], poz.[...]); • przeprowadzone w trakcie postępowania wyjaśniającego oględziny terenu wykazały, że na terenie planowanym do zainwestowania znajdują się zadrzewienia śródpolne pełniące funkcje przyrodnicze, projekt decyzji o warunkach zabudowy nie gwarantuje ich ochrony; • planowana inwestycja zlokalizowana jest również w granicach obszaru [...] [...] będącego jednocześnie obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty [...] (wyznaczonym dla ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt: bezkręgowców, płazów, ssaków i ich siedlisk) oraz obszarem specjalnej ochrony ptaków [...] (wyznaczonym dla ochrony gatunków ptaków); • istnieją merytoryczne podstawy aby podejrzewać, że istnieje możliwość wystąpienia znacząco negatywnych oddziaływań planowanej inwestycji na następujące gatunki będące przedmiotami ochrony obszaru [...] Puszcza [...]: [...], [...], [...] i [...] - szczegółowo argumentując dlaczego zajęto takie stanowisko w odniesieniu do każdego z wymienionych gatunków. Zważywszy tak przeprowadzoną analizę, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] stwierdził, że planowane przedsięwzięcie powinno podlegać ocenie oddziaływania na obszar [...] w ramach odrębnego postępowania prowadzonego na zasadach określonych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235, z późn. zm.) - dalej: ustawa OOŚ, inicjowanego w danym przypadku przez Wójta Gminy [...], czego organ samorządowy nie uczynił. Organ uzgadniający nie może natomiast "dokonać oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar [...] we własnym zakresie lub powołać w tym celu biegłego, ponieważ w prawie polskim przedmiotowa ocena może być dokonana wyłącznie na podstawie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i/lub obszar [...]". Na tej podstawie kierując się zasadą przezorności odmówił uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji o warunkach zabudowy. Po rozpoznaniu zażalenia P. D. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotem uzgodnienia był projekt decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zabudowań gospodarskich (stodoły) w zabudowie zagrodowej na terenie działki o nr ew. [...], położonej w obrębie [...], gm. [...]. Teren planowany do zainwestowania zlokalizowany jest w obszarze specjalnej ochrony ptaków [...] [...] wyznaczonym rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2011 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków [...] (Dz. U. Nr 25, poz. 133, z późn. zm.), będącym jednocześnie obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty [...] [...] oraz w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu "[...]" wyznaczonego rozporządzeniem Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2005 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "[...]". Zdaniem organu II instancji w sprawie istotna była analiza, czy planowana inwestycja nie stoi w sprzeczności z regulacjami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r., poz. 1651), wynikającymi z wyznaczenia obszaru [...] [...] oraz Obszaru Chronionego Krajobrazu "[...]", w szczególności w kontekście obowiązujących na tych obszarach zakazów związanych z ochroną przyrody. GDOŚ wywodził, że wskazane obszary charakteryzują się odmiennym reżimem prawnym i odmiennymi celami ochrony. W związku z powyższym należało przeanalizować zgodność planowanej inwestycji z przepisami obowiązującymi w odniesieniu do każdego obszaru z osobna. GDOŚ wskazał, że lokalizacja przedmiotowej inwestycji w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu "[...]" sprawia, iż kluczowe są tu przepisy rozporządzenia Wojewody, a w szczególności zakazy o których mowa w § 5 ust. 1, tj. zakazy: zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia ich nor, legowisk, innych schronień i miejsc rozrodu oraz tarlisk, złożonej ikry; likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych; wydobywania do celów gospodarczych skał, w tym torfu, oraz skamieniałości, w tym kopalnych szczątków roślin i zwierząt, a także minerałów i bursztynu; wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu; dokonywania zmian stosunków wodnych; likwidowania naturalnych zbiorników wodnych, starorzeczy i obszarów wodno-błotnych; oraz lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych. Podkreślono, że zgodnie z protokołem z oględzin terenu, które odbyły się 3 września 2015 r., w południowej części terenu przeznaczonego pod zainwestowanie, wyznaczonego liniami rozgraniczającymi teren inwestycji oraz nieprzekraczalną linią zabudowy, znajdują się pasowo ułożone zadrzewienia śródpolne. Gatunkiem dominującym jest tam brzoza, oprócz niej występuje również osika, grab, dąb oraz grusza. Część z drzew jest zgryzana przez zwierzynę. Projekt decyzji o warunkach zabudowy dopuszcza lokalizację inwestycji na całym terenie wyznaczonym liniami rozgraniczającymi teren inwestycji oraz nieprzekraczalną linią zabudowy, tym samym również w miejscu gdzie znajdują się wskazane zadrzewienia. W ocenie organu, powyższe sprawia, że nadesłany do uzgodnienia projekt decyzji, umożliwia ich zniszczenie, a tym samym narusza § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Wojewody, w którym zabrania się likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, jeżeli nie wynikają one z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej i zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych. W odniesieniu do obszaru [...] [...], zgodnie z przepisem art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, zabronione jest podejmowanie działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru [...], w tym w szczególności: pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000 lub wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar [...], lub pogorszyć integralność obszaru [...] lub jego powiązania z innymi obszarami. W ocenie organu odwoławczego należało rozstrzygnąć, czy planowane przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru [...] [...]. Organ wskazał, że nieruchomość, na której planowana jest realizacja wnioskowanego przedsięwzięcia ma powierzchnię 4,4 ha, natomiast teren inwestycji zgodnie z projektem decyzji zajmuje powierzchnię 1ha i zlokalizowany jest w północnej części polany, w odległości ok. 330 m od najbliższych zabudowań wsi [...]. Od zachodu, północy i wschodu otoczony jest lasem w odległości odpowiednio 90 m, 130 m i ok. 200 m. Między planowaną lokalizacją przedsięwzięcia, a wsią [...], w odległości ok. 220 m od terenu inwestycji przebiega rów odprowadzający wodę z otaczających rozległych terenów podmokłych do rzeki [...]. Oddalona jest ona o ok. 550 m na wschód od terenu inwestycji. Teren inwestycji zlokalizowany jest w sąsiedztwie mozaiki gruntów ornych obsianych zbożami, łąk porośniętych trawami oraz łąk kośnych, terenów ze skupiskami zadrzewień oraz pojedynczymi drzewami. Z uwagi na charakterystykę terenu planowanego do zainwestowania i jego okolicy oraz biorąc pod uwagę biologię i preferencje siedliskowe wskazanych przedmiotów ochrony organ odwoławczy stwierdził, że takie oddziaływanie może wystąpić w odniesieniu do [...], [...], [...] oraz [...]. Zdaniem GDOŚ jednym z argumentów przemawiających za utrzymaniem w mocy kwestionowanego postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] jest kwestia dużego znaczenia otwartych powierzchni, takich jak łąki śródleśne (również wzdłuż brzegu lasu), polany czy zręby, jako ważnego elementu siedliska [...] - gatunku będącego priorytetowym przedmiotem ochrony w obszarze "[...]". Podkreślono, że łąki śródleśne i polany wewnątrz lub wokół kompleksu leśnego są podstawową bazą pokarmową [...]. Wskazano, że zarówno obszar planowanej inwestycji, jak i tereny znajdujące się w jej sąsiedztwie stanowią tereny otwarte stanowiące potencjalne miejsce żerowiskowe tego gatunku. Organ II instancji podkreślił, że zwarty charakter zabudowy wsi [...] umożliwia w optymalny sposób pogodzenie mieszkaniowych potrzeb ludności z pozostawieniem terenów otwartych, na których możliwe jest żerowanie gatunków antropofobnych. Zdaniem organu ekspansja zabudowy (zwłaszcza na skrajnych terenach polany) mogłaby zachwiać tą równowagę, w szczególności w odniesieniu do orlika krzykliwego. W związku z powyższym w przypadku przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego, z uwagi na jego lokalizację na terenie dotychczas niezabudowanym, nawet niewielka skala pojedynczych inwestycji może mieć pośredni znaczący zasięg oddziaływania, który może stanowić potencjalne zagrożenie dla właściwego stanu ochrony obszaru [...] z punktu widzenia celów jego ochrony, poprzez powodowanie nadmiernego kurczenia się funkcjonalnych zasobów żerowiskowych. Organ stwierdził, że powyższe okoliczności powodują, iż w przypadku realizacji planowanej inwestycji istnieje uzasadnione ryzyko wystąpienia znacząco negatywnego oddziaływania na dany przedmiot ochrony obszaru [...], to jest [...], a tym samym naruszenia przepisu art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. W odniesieniu do [...] wskazano, że zasiedla on otwarte i półotwarte tereny z żyznymi, podmokłymi, ekstensywnie użytkowanymi łąkami oraz turzycowiska. Występuje w okolicach obfitujących w wodę, np. w dolinach rzecznych, przy strumieniach, na bagnach, na łąkach ze stagnującą wodą. Największa aktywność [...] przypada w nocy na godziny od 22.00 lub 23.00 do wschodu słońca. Podkreślono, że z uwagi na porę przeprowadzenia oględzin terenu (poza sezonem lęgowym w godzinach przedpołudniowych), nie mogły one wykazać występowania tego gatunku na przedmiotowym terenie. Niemniej jednak, na duże prawdopodobieństwo występowania derkacza w analizowanej okolicy wskazują zarówno warunki środowiskowe w okolicy analizowanego terenu (południowe sąsiedztwo terenów wilgotnych przez które przepływa rów odprowadzający wody do [...]) jak i badania przeprowadzone w okresie marzec-lipiec 2008 r. przez [...]. Wykazano w nich, że na terenie północnej części polany wsi [...], tj. w południowym sąsiedztwie terenu planowanej inwestycji, w 2008 r. znajdowały się zajęte rewiry m.in. [...]. Ponadto zgodnie z przytoczonymi badaniami na wskazanym terenie znajdowały się również zajęte rewiry [...] i [...]. W związku z powyższym, w ocenie organu, nie można wykluczyć, że potencjalną konsekwencją realizacji inwestycji mogłoby również być wyłączenie części jednej z kluczowych polan puszczańskich, z wykorzystywania jako żerowisko oraz potencjalny teren lęgowy przez inne gatunki ptaków będących przedmiotami ochrony obszaru [...] [...]. Organ argumentował, że [...] jest gatunkiem bardzo nielicznym. Jest to gatunek trudny do obserwacji, a tym samym do określenia lokalizacji zajętych rewirów, czy nawet potwierdzenia obecności na badanym obszarze. Prowadzi raczej skryty tryb życia, a w niektórych latach bywa wręcz niewidoczny w okupowanym terytorium. Charakterystyka terenu inwestycji i jego sąsiedztwa (niewielkie zadrzewienia śródpolne, tereny pokryte mozaiką siedlisk położone w sąsiedztwie starych rozległych drzewostanów liściastych) wskazuje, że jest to potencjalny obszar żerowiskowy tego gatunku. Reasumując organ uznał, że istnieją racjonalne przesłanki do stwierdzenia, iż przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na cele ochrony obszaru [...] [...] i nie można z całą pewnością wykluczyć, że realizacja tego przedsięwzięcia nie będzie oddziaływała na obszar [...]. Takie stwierdzenie uzasadniałoby nałożenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar [...], czego nie uczynił Wójt Gminy [...], czym naruszył art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, że realizacja inwestycji w oparciu o treść przedłożonego do uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zabudowań gospodarskich (stodoły) w zabudowie zagrodowej na terenie działki o nr ew. [...], położonej w obrębie [...], gm. [...], narusza § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Wojewody, w którym zabrania się likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, jeżeli nie wynikają one z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej i zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych oraz może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar [...] [...] - co oznacza, że ww. projekt narusza również art. 33 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie przyrody, a więc powyższe stanowi przesłankę do odmowy uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie wniósł P. D., wnosząc o jego uchylenie jak i uchylenie utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I. W uzasadnieniu skargi argumentowano, że żaden z organów nie zastosował art. 52 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p., gdyż odmawiając uzgodnienia nie wskazał przepisów odrębnych, których warunków nie spełnia planowana inwestycja. Wskazano, że organy powołały się jedynie na to, że w ich ocenie nie można z zupełną pewnością wykluczyć ewentualnego negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na obszar [...], zwłaszcza na [...] i [...]. W ocenie skarżącego zebrany materiał nie powala na potwierdzenie tej tezy. Ponadto ewentualne negatywne oddziaływanie nie stanowi wystarczającej podstawy do odmowy wydania decyzji o warunkach zabudowy. W skardze wywodzono także, że nie jest zasadna argumentacja organu, że przeciwko pozytywnemu uzgodnieniu decyzji przemawia kolejny przedmiot ochrony [...], to jest zadrzewienia śródpolne. Oględziny dokonane przez pracowników organu nie uprawdopodobniły w żaden sposób możliwości wykorzystywania zadrzewień do celów lęgowych przez chronione gatunki ptaków. Wywodzono także, że w ramach oględzin RDOŚ nie stwierdził obecności [...]. Zanotowano jedynie jego incydentalny przelot nad tym terenem 27 sierpnia 2015 r. Skarżący argumentował, że nie stwierdzono aby teren planowanej inwestycji był wykorzystywany przez żadne z chronionych gatunków ptaków. Wywodzono, że organ zastosował zasadę przezorności przed zasadami konstytucyjnymi, co stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 zwana dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Zauważyć należy, że przedmiotowe postanowienie zostało wydane w ramach postępowania uzgadniającego projekt decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zabudowań gospodarskich (stodoły) w zabudowie zagrodowej na działce nr [...] obręb [...], gmina [...]. Działka ta znajduje się w obszarze specjalnej ochrony ptaków [...] wyznaczonym rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2011r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków [...] (Dz. U. Nr [...], poz. [...], ze zm.), jednocześnie mającym znaczenie dla Wspólnoty [...] a także w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu "[...]" utworzonego rozporządzeniem Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2005 r. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...], ze zm.). Zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2016 r., poz. 778.) decyzję o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust. 4 tej ustawy. Stosownie do art. 53 ust. 4 pkt 8 w odniesieniu do innych niż wymienione pkt 7 obszarów objętych ochroną na podstawie przepisów o ochronie przyrody organem uzgadniającym jest regionalny dyrektor ochrony środowiska. Treść wymienionego pkt 7 odnosi do obszarów położonych w granicach parku narodowego i jego otuliny. Wskazać należy, iż zgodnie z definicją zawartą w art. 5 ust. 2b ustawy o ochronie przyrody, obszar [...] to obszar specjalnej ochrony ptaków, specjalny obszar ochrony siedlisk lub obszar mający znaczenie dla Wspólnoty, utworzony w celu ochrony populacji dziko występujących ptaków lub siedlisk przyrodniczych lub gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty; zaś obszar mający znaczenie dla Wspólnoty to projektowany specjalny obszar ochrony siedlisk, zatwierdzony przez Komisję Europejską w drodze decyzji, który w regionie biogeograficznym, do którego należy, w znaczący sposób przyczynia się do zachowania lub odtworzenia stanu właściwej ochrony siedliska przyrodniczego lub gatunku będącego przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także może znacząco przyczynić się do spójności sieci obszarów [...] i zachowania różnorodności biologicznej w obrębie danego regionu biogeograficznego; w przypadku gatunków zwierząt występujących na dużych obszarach obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty jest obszar w obrębie naturalnego zasięgu takich gatunków, charakteryzujący się fizycznymi lub biologicznymi czynnikami istotnymi dla ich życia lub rozmnażania (ust. 2c). Innymi słowy, celem wyznaczenia takiego obszaru jest ochrona populacji dziko występujących gatunków ptaków, utrzymanie i zagospodarowanie ich naturalnych siedlisk zgodnie z wymogami ekologicznymi, przywracanie zniszczonych biotopów oraz tworzenie biotopów. Ochrona obszarów [...] polega w szczególności na ograniczeniu możliwości ingerencji, które mogłyby prowadzić do negatywnych skutków dla dóbr przyrodniczych objętych taką ochroną. W tym miejscu podkreślić należy, iż art. 4 ust.1 ustawy o ochronie przyrody obowiązek dbałości o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym nakłada nie tylko na organy administracji publicznej lecz również na osoby prawne i inne jednostki organizacyjne oraz także na osoby fizyczne. Przedmiotowy obszar specjalnej ochrony [...], znajdujący się w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu "[...]" objęty jest ochroną właściwą dla tego obszaru na zasadach określonych w art. 33 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody, stanowi samodzielną podstawę ochrony obszarów [...]. Z art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego postanowienia) wynika, iż zabrania się, z zastrzeżeniem art. 34, podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru [...], w tym w szczególności: 1.pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar [...] lub 2.wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar [...], lub 3.pogorszyć integralność obszaru [...] lub jego powiązania z innymi obszarami. Przepis ten zgodnie z jego ust. 2 stosuje się odpowiednio do proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty [...]. Z przepisu tego wynika, że ustawa o ochronie przyrody nie zawiera bezwzględnego zakazu zabudowy w obszarze [...], a jedynie zabrania lokalizacji inwestycji mogących w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych, a także w znaczący sposób wpływać negatywnie na gatunki, dla ochrony których obszar został wyznaczony. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż organy zasadnie przyjęły, iż planowana inwestycja w negatywny sposób wpłynęłaby na stan opisywanych siedlisk przyrodniczych i na gatunki, dla ochrony których został utworzony obszar [...]. Wbrew zarzutom skargi organy postępowanie wyjaśniające przeprowadziły zgodnie z przepisami art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 kpa, a jego wyniki znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia sporządzonego zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 126 kpa. Wymaga podkreślenia, iż organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w sposób wnikliwy wykazał, iż planowana inwestycja z punktu widzenia art. 33 ust.1 ustawy o ochronie przyrody nie może być zrealizowana ze względu na jej znaczący negatywny wpływ na populację orlika krzykliwego, dla którego ochrony został ustanowiony obszar [...]. Organ to stanowisko poparł badaniami przeprowadzonymi w okresie kwiecień – sierpień 2014 r. przez [...] oraz wywiódł, że ekspansja zabudowy mogłaby zachwiać równowagę w odniesieniu do [...]. Zauważyć bowiem należy, że zamierzenie inwestycyjne ma być zlokalizowane na terenie dotychczas niezabudowanym, co może mieć potencjalne zagrożenie dla obszaru [...], poprzez nadmierne kurczenie się funkcjonalnych zasobów żerowiska. [...] zaś jest w Polsce bardzo nielicznym ptakiem lęgowym. Podkreślić należy, że wbrew twierdzeniom skargi obszar planowanej inwestycji jest częścią rewiru pary [...], która posiada gniazdo na południowej ścianie lasów otaczających wieś [...]. Organy szczegółowo wyjaśniły, że planowana inwestycja może mieć znacząco negatywny wpływ także na kolejny przedmiot ochrony obszaru [...], to jest na [...]. Podkreślić należy, że występowanie [...] na tym obszarze było potwierdzone nie tylko przez pracowników Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w [...], ale także przez monitoring [...] prowadzony przez służby [...] Parku Narodowego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego brak jest w skardze jakichkolwiek argumentów, które podważałyby stanowisko organu, że planowana inwestycja może znacząco wpływać na cele ochrony obszaru [...] [...], w tym także na [...] i [...]. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zgromadzony przez organy administracji materiał dowodowy stanowił podstawę do przyjęcia, że planowana inwestycja może znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru [...], jak i na przedmiot ochrony zakreślony § 5 ust. 1 pkt 2 w rozporządzeniu Wojewody [...] w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "[...]". Przywołany paragraf rozporządzenia Wojewody zabrania likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, jeżeli nie wynikają one z ochrony przeciwpowodziowej i zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego, lub budowy odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych. Na terenie planowanej inwestycji znajdują się zadrzewienia tego rodzaju, co stanowi przesłankę do odmowy uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy. Podkreślić należy, że w myśl art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody - ochrona przyrody, w rozumieniu ustawy, polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, o których mowa w pkt 1-9. Wynika z tego, że ochrona przyrody co prawda musi się odbywać w warunkach zrównoważonego rozwoju, lecz nie wyklucza jakichkolwiek zmian. Zmiany te nie mogą jednak niszczyć cech charakterystycznych dla danego krajobrazu i muszą odbywać się w ramach obowiązujących przepisów prawa. Podstawowym celem zrównoważonego rozwoju jest opracowanie i urzeczywistnienie takiego modelu gospodarki, w którym zaspokajanie aktualnych potrzeb społeczeństwa nie umniejszy możliwości użytkowania zasobów środowiska przyrodniczego przyszłym pokoleniom. Ochrona przyrody realizowana jest m. in. przez obejmowanie zasobów, tworów i składników przyrody, formami ochrony przyrody, a następnie opracowywanie i realizację planów ochrony dla obszarów podlegających ochronie prawnej oraz programów ochrony gatunków, siedlisk i szlaków migracji gatunków chronionych. Z tych wszystkich podanych względów zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku, bowiem wbrew przekonaniu skarżącego organ dokonał prawidłowego wyważenia jego słusznego interesu i interesu społecznego. Brak uzgodnienia planowej przez skarżących inwestycji niewątpliwie ogranicza ich prawo własności do dysponowania działką nr [...]. Jednakże prawo własności nie ma charakteru absolutnego. Sformułowana w art. 21 ust. 1 Konstytucji RP zasada ustrojowa stanowi, Rzeczpospolita Polska chroni własność. Zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Dopuszczalność ograniczenia prawa własności musi być ocenia także z punktu widzenia przesłanek z art. 31 ust. 3 Konstytucji, szczególnie z punktu widzenia zasady proporcjonalności (patrz: wyrok TK z dnia 12 stycznia 2000 r. sygn. akt P 11/98, OTK 2000/1/3). Jak stanowi art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony m.in. środowiska. Granice wykonywania prawa własności wyznacza zatem również ustawodawstwo zwykłe, w tym przepisy publicznoprawne (patrz: Józef Nadler [w:] red. Edward Gniewek "Kodeks cywilny. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 292; Elżbieta Skowrońska-Bocian [w} red. Krzysztof Pietrzykowski "Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 430-431). Zgodnie z art. 6 ust.2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich. W przypadku regulacji art. 53 ust.4 pkt 8 tej ustawy, ograniczenia w wykonywaniu prawa własności wynikają z przepisów ustawy o ochronie przyrody ( tak NSA w wyroku z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 744/10). Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił także zarzutu skargi, dotyczącego naruszenia art. 8 ust. 1 i Konstytucji RP w związku z daniem pierwszeństwa przez organ zasadzie przezorności przed zasadami konstytucyjnymi. Zauważyć należy, że skarżący nie wskazał jakie inne zasady konstytucyjne winny w tym przypadku mieć pierwszeństwa w rozpoznawanej sprawie. Zauważyć należy, że w myśl art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2016, poz. 672 ze zm., zwana dalej p.o.ś), kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu (tzw. zasada prewencji). Z kolei w myśl art. 6 ust. 2 tej ustawy, kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze (tzw. zasada przezorności). Art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zabrania podejmowania działań mogących znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru [...], a nie działań, które znacząco negatywnie oddziaływają na środowisko. Regulacja ta więc koreluje z zasadą przezorności zawartą w art. 6 ustawy o ochronie przyrody. Choćby z tych przyczyn nie można postawić organowi zarzutu niewłaściwego jej zastosowania. Odnosząc się zaś do wywodów skargi dotyczących wadliwego stanowiska organów odnośnie przeprowadzenia w sprawie oceny oddziaływania na środowisko w oparciu o przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępniana informacji o środowisku i jego ochronnie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. 2016, poz. 353), zauważyć należy, że w myśl ust. 3 art. 33 ustawy o ochronie przyrody przedsięwzięcia, które nie są bezpośrednio związane z ochroną obszaru [...] lub nie wynikają z tej ochrony, mogące znacząco oddziaływać na te obszary, wymagają przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, na zasadach określonych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. Przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko wymienione są w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71). Podkreślenia wymaga, iż postępowanie środowiskowe jest postępowaniem niezależnym od postępowania jakie toczy się przed organem uzgadniającym inwestycję z punktu widzenia ochrony przyrody. Oznacza to, że organ uzgadniający projekt decyzji o warunkach zabudowy pod względem wymagań ochrony przyrody winien dokonać we własnym zakresie oceny jego oddziaływania na środowisko przyrodnicze ze wskazaniem, czy inwestycja może w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych i w znaczący sposób wpływać negatywnie na gatunki, dla ochrony których został utworzony obszar [...]. Sąd badając legalność zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, w oparciu o powołane przepisy i w aspekcie uchybień, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu, doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postanowienia zostały wydane zgodnie z prawem, zatem i z przepisami, których naruszenie zarzucił skarżący. W tym stanie rzeczy - na mocy art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło