IV SA/Wa 725/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska,, asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Dorota Kozub, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 października 2006 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przymusowym zarządzie - skargę oddala - Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Minister Gospodarki, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] października 2005 r., którą odmówiono wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem [...] w Z, wydanego na podstawie przepisów dekretu w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz.U. z 1918 r. Nr 21 poz. 67 ze zm.). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister wskazał, iż z wnioskiem o stwierdzenie nieważności zarządzenia z 1949 roku wystąpił W. Z., działający także w imieniu W.Z., I. W. oraz J. K., jako spadkobierców byłych udziałowców spółki prowadzącej przedsiębiorstwo objęte przymusowym zarządem. Odmowa wszczęcia postępowania wynikała z braku przesłanek pozwalających na uznanie, iż wnioskodawcy mają przymiot strony w tym postępowaniu w rozumieniu art. 28 K.p.a. Zainteresowani pomimo wielokrotnych wezwań nie przedłożyli do akt sprawy aktualnego wyciągu z KRS ze wskazaniem zarządu spółki prowadzącej przedsiębiorstwo, nad którym ustanowiono przymusowy zarząd. Dokumenty przedłożone do wniosku o powtórne rozpatrzenie sprawy potwierdzają dotychczasowe ustalenia, iż przedsiębiorstwo [...] w Z. było własnością osoby prawnej - spółki z ograniczoną poręką a następnie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (powołano się przy tym na rejestrację u notariusza spółki zawiązanej w 1914 roku a następnie jej zmiana aktem notarialnym z 1938 r. na spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością). Ustalenia te potwierdza treść zaświadczenia z dnia [...] września 1958 r., wydanego przez Prezesa Sądu Powiatowego w B., iż firma pn. [...] była spółką z ograniczoną odpowiedzialnością. Co prawda z pisma z dnia 16 lutego 1961 r. wynika iż złożono wniosek o rozwiązanie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...]. Jednak brak dokumentu potwierdzającego ukończenie likwidacji i wykreślenie spółki z rejestru. Dokumentu takiego nie przedłożyli także wnioskodawcy. Udziałowcy spółki lub ich spadkobiercy mogliby występować w postępowaniu dotyczącym mienia zlikwidowanej spółki, jedynie o ile zostałaby ona skutecznie zlikwidowana. W innym przypadku interesy majątkowe spółki może skutecznie reprezentować jedynie jej zarząd. W uzasadnieniu wskazano, iż na osobie występującej z określonym żądaniem do organu administracji spoczywa obowiązek wykazania posiadania przymiotu strony w sprawie (przywołano tu wyrok NSA z dnia 27 listopada 2003 r. sygn. akt IV SA 445/03). Pozostały zebrany w sprawie materiał dowodowy (treść księgi wieczystej KW Z. tom I karta 7 c.d. KW nr [...] a także oświadczenie P. W. i P. K. z [...] lutego 1956) potwierdza, że przedsiębiorstwo było własnością spółki. Okoliczności tej nie kwestionują wnioskodawcy. W uzasadnieniu przytoczono także fakty związane z przejęciem przedsiębiorstwa wskazując, iż w 1946 r. zostało ono wydzierżawione przez Spółkę osobom trzecim a w związku z kwestionowanym orzeczeniem z 1949 r., protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 5 stycznia 1950 r. zakład został przekazany zarządcy przymusowemu. W następstwie tego orzeczeniem Ministra Budownictwa i Materiałów Budowlanych z dnia [...] grudnia 1968 r. przedsiębiorstwo [...] zostało przejęte na własność Państwa w związku z treścią ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. Nr 11, poz. 37). Odnosząc się do żądania o stwierdzenie nieważności także tego orzeczenia, sformułowanego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, poinformowano, iż do jego rozważenia właściwy jest inny organ, wskazując jednocześnie, że żądanie jest przedwczesne, w sytuacji gdy odmówiono stwierdzenia nieważności zarządzenia w przedmiocie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego. Wskazano, iż przedmiotowa sprawa dotyczy interesów osoby prawnej. Do jej reprezentowania są upoważnione właściwe organy (art. 30 § 3 K.p.a.) - w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - jej zarząd (art. 201 § 1 K.s.h.). O niniejszych uwarunkowaniach wnioskodawcy zostali poinformowani pismem z dnia 25 października 1996 r. Od decyzji tej wniósł skargę W.Z. W skardze zarzucił naruszenie kwestionowanym orzeczeniem art. 28 k.p.a. i art. 189 K.p.c. Wskazano, iż generalnie w judykaturze wykładnia art. 28 K.p.a. jest rozszerzająca. Spadkobierca właściciela zawłaszczonego majątku ma interes prawny w dochodzeniu roszczeń związanych z bezprawnym przejęciem. Jednocześnie wskazano, iż Pełnomocnik skarżącego doradzał mu oraz innym spadkobiercom, aby podjęli stosowne środki prawne w celu odnowienia zarządu spółki lub ustanowienia kuratora. W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem żądania w niniejszej sprawie było stwierdzenie nieważności decyzji administracyjne (określonej na dzień jej wydania mianem orzeczeniem) na zasadach wynikających z K.p.a. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności może się toczyć na wniosek lub z urzędu (art. 157 § 2 K.p.a). W rozpoznawanej sprawie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wystąpiło szereg osób fizycznych m.in. Skarżący. W sprawie jest bezsporne, iż przymusowy zarząd państwowy został ustanowiony nad przedsiębiorstwem będącym własnością osoby prawnej. Okoliczność ta została wnikliwie wyjaśniona przez organ administracji, co znalazło wyraz w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji, i nie była zakwestionowana przez wnioskodawców w toku postępowania administracyjnego ani przez Skarżącego na etapie wnoszenia skargi. W takim stanie faktycznym trafne jest stanowisko organu orzekającego w sprawie, iż interes prawny w kwestionowaniu orzeczenia dotyczącego posiadanego majątku ma jedynie osoba prawna dopóki formalnie istnieje. Z ustaleń dokonanych przez organ administracji wynika, iż spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, której majątek został objęty przymusowym zarządem nie została zlikwidowana i wykreślona z rejestru. Bez znaczenia w sprawie pozostaje kwestia, czy podmiot ten może być aktualnie należycie reprezentowany. Przeszkody stąd wynikające mogą być usunięte w przypadku zastosowania właściwych procedur, przy czym organ prowadzący postępowanie, zgodnie z treścią art. 8 i 9 K.p.a., informował wnioskodawców o istniejących uwarunkowaniach. Do skutecznego wszczęcia postępowania w przedmiocie nieważności decyzji (gdy nie zostaje ono wszczęte z urzędu) może doprowadzić jedynie podmiot będący strona w określonej sprawie. Pojęcie strony, w rozumieniu art. 28 K.p.a., powiązane jest nierozerwalnie z istnieniem tzw. interesu prawnego, od którego należy odróżnić istnienie interesu faktycznego. Warunkiem istnienia interesu prawnego jest funkcjonowanie określonych norm prawa materialnego, z których można wywieść prawo ochrony własnych interesów konkretnej osoby. W rozpoznawanej sprawie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wystąpili spadkobiercy udziałowców spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Uszczuplenie majątku takiej spółki oddziaływuje niewątpliwie na interes majątkowy jej udziałowców (czy ich spadkobierców). Jednak podmiotem uprawnionym do ochrony swoich interesów majątkowych, w okresie swego istnienia jest bezpośrednio spółka, w której imieniu działa reprezentujący ją organ (w tym przypadku zarząd). W tej sytuacji udziałowcy (ich spadkobiercy) nie mają interesu prawnego w sprawach dotyczących interesów majątkowych spółki. Interes ten ma wyłącznie charakter faktyczny. W tej sytuacji nietrafny jest zarzut naruszenia art. 28 K.p.a. a także 189 K.p.c, który w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania. Brak przymiotu strony u osób występujących z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia w przedmiocie ustanowienia przymusowego zarządu prowadził do konieczności odmowy wszczęcia postępowania w tym przedmiocie, w myśl art. 157 § 3 K.p.a. Uchybieniem przepisom postępowania, nie mającym wpływu na wynik sprawy, było zawarcie w uzasadnieniu rozważań nie mających znaczenia dla meritum orzekania tj. związanych z kwestią ewentualnego stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1958 roku w przedmiocie przejęcia przedsiębiorstwa spółki na rzecz Państwa. W kwestii tej nie orzekał organ, co wynika jednoznacznie z treści sentencji decyzji, jak i wskazanego w uzasadnieniu braku właściwości w tym przedmiocie. Stąd formułowanie wypowiedzi odnośnie przedwczesności wniosku w zakresie nieważności orzeczenia w przedmiocie przejęcia przedsiębiorstwa było niezasadne i wykraczało poza ramy uzasadnienia wskazane w art. 107 §. 3 K.p.a. Uchybienie to miało jednak wpływu na wynik sprawy (skoro z treści sentencji i uzasadnienia wynika jednoznacznie, iż organ nie orzekał w tym przedmiocie) a więc jego stwierdzenie nie mogło prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd, co wynika a contrario z art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.