IV SA/Wa 728/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2009 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. oddala skargę; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata H. D. z Kancelarii Adwokackiej z siedzibą w W. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 Kpa oraz art. 15. ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 1984 r. Nr 32, poz. 174 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2009 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] czerwca 1999 r. o wymeldowaniu P. F. z nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...] [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż w dniu 15 grudnia 2008 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wpłynął wniosek S. K. o uchylenie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] czerwca 1999 r. jako wydanej bez podstawy prawnej. Wniosek ten został przekazany zgodnie z właściwością do Wojewody [...], który decyzją z dnia [...] marca 2009 r., kwalifikując wniosek skarżącego jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, odmówi stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] czerwca 1999 r. Nie zgadzając się z treścią powyższego rozstrzygnięcia S. K. wniósł odwołanie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Odwołujący się wskazał, iż w postępowaniu komorniczym, na skutek którego utracił prawo do spornego lokalu, nie zapewniono mu lokalu zastępczego. W ocenie odwołującego w przypadku pożaru lokalu, którego dotyczy postępowanie o wymeldowaniu, stosuje się inną podstawę prawną do wymeldowania. Rozpoznając przedmiotowe odwołanie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, iż podniesione przez S. Kandydę zarzuty braku podstawy prawnej do wydania decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] czerwca 1999 r., nakazują uznać jego wniosek jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa ( art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). Organ odwoławczy podkreślił, iż Burmistrz Miasta i Gminy S. prowadził postępowanie o wymeldowanie P. F. ( obecnie S. K.) w oparciu o stan prawny wynikający z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania kwestionowanej decyzji ( tj. Dz. U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174 ze zm.). Zgodnie ze wskazanym przepisem organ gminy wydawał na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. W przedmiotowym postępowaniu, zasadnie w ocenie organu odwoławczego, organ gminy wydał decyzję na podstawie przesłanek wskazanych w pierwszej części zdania (utrata uprawnień do przebywania w lokalu oraz opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania), co zostało wyraźnie wskazane w uzasadnieniu rozstrzygnięcia Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] czerwca 1999 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podniósł, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że P.F. utracił uprawnienia do przebywania w lokalu położonym przy ul. [...] [...] w Z. oraz że opuścił przedmiotowy lokal bez dokonania obowiązku wymeldowania się. Utrata uprawnienia skarżącego do przebywania w przedmiotowym lokalu wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w B. Wydział I Cywilny z dnia [...] września 1998 r., sygn. akt [...], którym Sąd postanowił przesądzić własność spornej nieruchomości na rzez M. i L. W. Fakt opuszczenia lokali przez skarżącego, w ocenie organu orzekającego, wynika z przeprowadzonego przez organ gminy postępowania dowodowego, tj.: - wyjaśnienia ówczesnego właściciela nieruchomości M. W., zgodnie z którymi od dnia nabycia nieruchomości przez zainteresowanego nikt nie zamieszkiwał w spornej nieruchomości, - kontroli meldunkowej przeprowadzonej w dniu 25 maja 1999 r., która wskazała, że w przedmiotowej nieruchomości nikt nie zamieszkuje, oraz w trakcie której ustalono, na podstawie zeznań sąsiadów, że P.F. od ponad roku nie zamieszkuje w przedmiotowej nieruchomości, - informacji uzyskanej od Komendanta Policji w S. u w piśmie z dnia 2 czerwca 1999 r., zgodnie z którą zainteresowany nie zamieszkuje w spornym budynku. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, stwierdzenie przez Burmistrz Miasta i Gminy S. faktu opuszczenia przez P. F. lokalu położonego przy ul [...] [...] w Z. oraz utraty przez niego uprawnień do przebywania w przedmiotowym lokalu, stanowiło podstawę do wydania przez ten organ decyzji o wymeldowaniu skarżącego ze spornego lokalu. Rozstrzygnięcie jakie zapadło w tym przedmiocie, zdaniem Ministra, jest zgodne ze stanem faktycznym i prawnym, nie ma zatem podstaw do stwierdzenia jego nieważności. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy podkreślił, iż jedyne przesłanki do wymeldowania osoby, wskazane w art. 15 ust. 2, obowiązującej w dacie wydania kontrolowanej decyzji ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w żaden sposób nie uzależniały zameldowania bądź wymeldowania osoby od stanu technicznego lokalu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutu S. K. dotyczącego braku legitymacji procesowej do występowania w postępowaniu w charakterze strony dla E. i J. K. Wskazał, iż z akt sprawy wynika, że osoby te, na podstawie aktu notarialnego umowy sprzedaży z dnia [...] czerwca 1999 r. rep [...] nabyły własność nieruchomości położonej przy ul. [...] [...] w Z. i jako właściciele przedmiotowego lokalu posiadają interes prawny w niniejszym postępowaniu. Na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył S. K. W uzasadnieniu skargi skarżący wnosząc o unieważnienie wszystkich decyzji jakie zapadły przed organami administracji publicznej w sprawie jego wymeldowania podniósł, iż obecnie w miejscu, w którym wzniesiony był sporny budynek mieszkalny, nie wybudowano żadnego innego budynku. Skarżący wskazał również na postępowanie komornicze przeprowadzone przez Sąd Rejonowy w B. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W wyniku dokonanej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, należy stwierdzić, iż wbrew zarzutom skargi kwestionowane rozstrzygnięcia nie budzą zastrzeżeń z punktu widzenia ich legalności. Na wstępie należy podkreślić, iż zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2009 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2009 r. zostały wydane w postępowaniu nieważnościowym. Słusznie bowiem orzekające w niniejszej sprawi organy przyjęły, iż wniosek S. K. o uchylenie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] czerwca 1999 r., wobec braku podstawy prawnej do jej wydania, należało uznać jako wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Należy mieć na uwadze, iż postępowanie wszczęte na podstawie art. 156 § 1 Kpa jest jednym z postępowań nadzwyczajnych, dających możliwość wzruszenia decyzji ostatecznych. W ramach tego trybu podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji stanowią tylko przesłanki ściśle określone w art. 156 § 1 Kpa, a więc żadne inne okoliczności nie mogą być brane pod uwagę. Jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 Kpa jest wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych oraz poglądami doktryny pojęcie ,,decyzja wydana bez podstawy prawnej" oznacza, iż nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis prawa jest, ale nie daje podstawy prawnej do działania organom administracji publicznej w granicach w jakich został zastosowany. W rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ,,rażące naruszenie prawa" oznacza natomiast wadliwość decyzji wynikającą z naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego o szczególnym ciężarze gatunkowym. Wady te powstają w wyniku naruszenia prawa w toku czynności zmierzających do wydania decyzji lub w wyniku załatwienia sprawy wydaniem decyzji. Naruszenia prawa mają charakter rażący w takim przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego w całości lub części ( B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydanie 9, Warszawa 2008, s. 757 i 762). Podstawę materialnoprawną wydania kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] czerwca 1999 r. o wymeldowaniu P. F. ( obecnie S. K.) z pobytu stałego z nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...] [...], stanowił przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, organ gminy wydawał na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 tej ustawy, tj. uprawnienie do przebywania w lokalu i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Z wymienionego przepisu wynikało więc, iż warunkiem decydującym o wymeldowaniu danej osoby było jednoznaczne ustalenie przez organ administracji dwóch przesłanek: po pierwsze, czy osoba utraciła uprawnienie do przebywania w spornym lokalu, po drugie, czy faktycznie opuściła ona przedmiotowy lokal. W tym miejscu należy podkreślić, iż w obowiązującym stanie prawnym ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie uzależnia możliwości wymeldowania osoby od utraty uprawnienia do przebywania w miejscu stałego zameldowania. Art. 9 ust. 2. omawianej ustawy, zgodnie z którym przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy należało przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu, utracił moc obowiązującą z dniem 19 czerwca 2002 r., w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K.20/01 (Dz. U. Nr 78, poz.716). W wyroku tym stwierdzono, iż omawiany przepis jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Obecnie jedyną przesłanką stanowiącą podstawę wymeldowania osoby z pobytu stałego, jest opuszczenie miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące. Orzeczenie o wymeldowaniu w trybie administracyjnym wymaga zatem ustalenia, że doszło do opuszczenia miejsca pobytu, a opuszczenie to miało charakter dobrowolny. W ocenie Sądu, orzekające w niniejszej sprawie organy zasadnie uznały, iż organ gminy wydając decyzję o wymeldowaniu S. K. z nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...] [...], w sposób wystarczający wyjaśniły okoliczność opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu. W toku postępowania administracyjnego ustalono bowiem, iż na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. Wydział [...] Cywilny, sygn. akt [...] z dnia [...] września 1998 r. przesądzono własność nieruchomości położonej przy ul. [...] [...] w Z., nabytej w drodze licytacji w dniu 24 marca 1998 r., na rzecz M. i L. W. Fakt ten wskazuje, iż po przeprowadzonej licytacji komorniczej skarżący nie miał możliwości przebywania w lokalu, do którego utracił uprawnienie. Opuszczenie przez skarżącego spornego lokalu, jak słusznie zauważyły orzekające w niniejszej sprawie organy, potwierdza ponadto szereg dowodów przeprowadzonych w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, m.in. kontrola meldunkowa, przesłuchania świadków, informacja uzyskana w piśmie Komendy Policji w S. z dnia 2 czerwca 1999 r. Ustalone na ich podstawie okoliczności wskazują bezspornie, że skarżący opuścił dobrowolnie swe dotychczasowe miejsce zamieszkania, niedopełniając obowiązku wymeldowania się. Za uzasadnione należy również uznać stanowisko organu odwoławczego, iż bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostają zarzuty skarżącego dotyczące prawidłowości przeprowadzenia postępowania komorniczego, na skutek którego skarżący utracił uprawnienia do spornego lokalu. Skoro zatem po przeprowadzeniu postępowania jednoznacznie potwierdzony został fakt opuszczenia przez skarżącego lokalu przy ul. [...] [...] w Z., obowiązkiem organu gminy prowadzącego postępowanie było wymeldowanie skarżącego z przedmiotowego lokalu. W sposób prawidłowy, w ocenie Sądu, prowadzące postępowanie nieważnościowe organy stwierdziły, iż decyzja Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] czerwca 1999 r. nie zwierała wady, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, nie zawierała ponadto wad powodujących jej nieważność z mocy prawa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 w/w ustawy.