IV SA/Wa 73/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. P. od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 27 kwietnia 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. P. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania utrzymać w mocy postanowienia Referendarza sądowego Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2016 r., w sprawie ze skargi Z. P. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu postanowienia Referendarz wskazał, że nie było możliwe dokonanie oceny sytuacji majątkowej strony skarżącej, ponieważ Z. P. wezwany do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów nie wykonał tego wezwania w sposób prawidłowy. Referendarz podkreślił, że w tej sytuacji skarżący powinien liczyć się z tym, że nie będzie wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń o sytuacji majątkowej za uprawdopodobnione. Zaznaczył, że w oparciu o sam tylko wniosek skarżącego brak jest choćby możliwości poczynienia jakichkolwiek racjonalnych ustaleń odnośnie bieżących wydatków skarżącego. Postanowienie to doręczono skarżącemu w dniu 17 maja 2015 r. W ustawowym terminie sprzeciw od niego wniósł Z. P. W jego uzasadnieniu wskazał, że przedłożone dokumenty w wystarczającym stopniu wskazują na niezwykle trudne warunki bytowe oraz znaczne obciążenie finansowe związane w kosztami stosowanych leków. W ocenie skarżącego przedłożone zestawienie wpłat i wypłat bankowych pozwalało na zweryfikowanie jego możliwości płatniczych. Podkreślił, że jego jedynym dochodem jest emerytura w wysokości 1457 zł i renta syna w wysokości 620 zł. Do sprzeciwu dołączył oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwaną dalej P.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zwrot "gdy wykaże" przenosi ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania sądowego na stronę, która chce skorzystać z instytucji prawa pomocy. W myśl art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Nałożenie na stronę powyższych obowiązków wynika z faktu, że instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od ogólnej zasady postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Na skutek przyznania stronie prawa pomocy dochodzi do obciążenia tymi kosztami budżetu państwa, a więc pośrednio wszystkich podatników. W ocenie Sądu za zasadne należało uznać wezwanie skarżącego do nadesłania: a) wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego syna J. P. rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie (jeżeli skarżący lub jego syn nie posiadają rachunków bankowych, należało złożyć w zakreślonym powyżej terminie stosownego oświadczenie), b) kopii faktur i rachunków potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie, c) dokumentu potwierdzającego wysokość emerytury otrzymywanej przez skarżącego oraz renty otrzymywanej przez J. P. W odpowiedzi na to wezwanie w piśmie dniu 19 kwietnia 2016 r. skarżący nadesłał do Sądu pismo, w którym powtórzył informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz podkreślił, że wspiera finansowo syna (inwalidę II grupy) oraz jest osobą starszą i chorą. Wnioskodawca przedstawił dokumenty potwierdzające wysokość jego emerytury oraz renty socjalnej jego syna, informacje o zadłużeniu w spółdzielni mieszkaniowej. Nie nadesłał jednak wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego syna J. P. rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie. W ocenie Sądu prawidłowo zatem Referendarz przyjął, że jeżeli skarżący, pomimo wezwania, nie przedstawił oświadczeń czy dokumentów, na podstawie których można by ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty utrzymania, to nie ma możliwości ustalenia, czy nie jest w stanie ponieść jakikolwiek kosztów postępowania. Skoro zatem skarżący nie nadesłał wyciągów z posiadanych przez niego i przez syna rachunków bankowych ani Referendarz ani Sąd nie mieli możliwości ustalenia jakimi zasobami pieniężnymi dysponuje skarżący. Skarżący przedłożył jedynie zestawienie wpłat i wypłat z konta oraz dokumenty potwierdzające wysokość comiesięcznych dochodów. Brak jest natomiast informacji co do środków pozostających na kontach skarżącego i jego syna. W tej sytuacji nie sposób przyjąć, że Sąd, który w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy decyduje o przerzuceniu ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa, będzie decydował o sfinansowaniu udziału Skarżącego w postępowaniu sądowoadministacyjnym, opierając się na niepełnych danych przedstawionych przez wnioskodawcę. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 260 § 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.