IV SA/Wa 736/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi B. z siedzibą w L. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącego B. z siedzibą w L. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014r. Nr [...] Minister Środowiska działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a w związku z art. 58 i art. 59 § 2 k.p.a, po rozpatrzeniu wniosku Spółki [...] - umarzył postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowienia Ministra Środowiska z dnia [...].09.2013r. znak: [...] zawieszającego z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia odwołania Spółki z o.o. [...] w W. od decyzji Marszałka Województwa [...] Nr [...] z dnia [...].04.2013r. Jak wynika z akt sprawy w w/w wniosku Spółka wskazała, że w odpowiedzi na pytanie z dnia 13.12.2013r. o udzielenie dostępu do informacji publicznej doręczono jej pełnomocnikowi w dniu 30.12.2013r. kserokopię postanowienia z dnia [...].09.2013r., którego treść nie była jej wcześniej znana. Jednocześnie Spółka podniosła zarzut naruszenia art. 97 §1 pkt 4 kpa i wniosła o uchylenie w/w postanowienia oraz podjęcie postępowania. Minister analizując wniosek stwierdził, że zgodnie z treścią art. 58 § 1 i 2 w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy ( §1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin ( §2). Natomiast w myśl art. 59 §2 kpa o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. W omawianej sprawie chodzi o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej zawieszenia postępowania przez Ministra Środowiska, a zatem ten organ jest właściwy do rozpatrzenia prośby w tym zakresie. Uprawnionym do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest "zainteresowany". Należy jednakże zauważyć, że o ile "zainteresowany" wywodzi swoje uprawnienia do złożenia takiego wniosku z faktu, że jest stroną postępowania, a sam wniosek dotyczy czynności procesowej właściwej wyłącznie stronie, jaką jest wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to należy uznać, że taki wniosek może skutecznie zostać wniesiony wyłącznie przez stronę postępowania. W takiej sytuacji organ odwoławczy, po rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zobowiązany jest stosownie do treści przepisów prawa, wydać orzeczenie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, bądź postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Zgodnie z art 101 §3 kpa na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy zażalenie, a w związku z art. 127 § 3 i art. 144 kpa - wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy służy stronie i wnosi się go w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. W tym terminie, przewidzianym dla pozostałych stron postępowania, może wnieść wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy także osoba mająca uprawnienia strony, która nie brała udziału w postępowaniu i której organ nie doręczył postanowienia. W razie nieskorzystania przez stronę z tego uprawnienia w podanym terminie postanowienie staje się ostateczne, niezależnie od tego, czy organ doręczył je wszystkim stronom. W przypadku złożenia przez stronę spóźnionego zażalenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona może wnosić o jego przywrócenie stosownie do art. 58 kpa. Jednakże sytuacja taka dotyczy wyłącznie strony, której postanowienie doręczono. Natomiast w sytuacji, gdy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył podmiot, któremu organ nie doręczył postanowienia, podmiot ten nie uchybia terminowi. Termin jest bowiem liczony od dnia doręczenia postanowienia, a zatem z braku jego doręczenia termin nie może rozpocząć swojego biegu. Oznacza to, że z wniosku, o którym mowa w art. 58§ 1 kpa może skorzystać tylko strona, której organ doręczył postanowienie, nie dotyczy on natomiast osób, które nie brały udziału w postępowaniu przed organem I instancji i którym postanowienia nie doręczono. Z akt sprawy wynika, że Spółka [...] nie wniosła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie przewidzianym dla strony, której doręczono postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...].09.2013r. o zawieszeniu postępowania. Postanowienie to otrzymała jedynie Spółka z o.o. [...] w W., której zostało ono doręczono w dniu 01.10.2013r. Zatem termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał w dniu 08.10.2013r., natomiast Spółka [...] wystąpiła z takim wnioskiem do Ministra dopiero w dniu 09.01.2014r., kiedy postanowienie było już ostateczne. Jakkolwiek wraz z w/w wnioskiem Spółka złożyła prośbę o przywrócenie terminu do jego wniesienia na podstawie art. 58 § 1 kpa, to jednakże nie miało to istotnego znaczenia, bowiem - jak wyjaśniono powyżej - nigdy dla Spółki nie został otwarty bieg terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponieważ nie brała ona udziału w postępowaniu zakończonym kwestionowanym postanowieniem i nie doręczono jej tego postanowienia, a tym samym do omawianego wniosku nie ma zastosowania w/w przepis. Na marginesie należy zauważyć, że organ nie uznał Spółki [...] za stronę postępowania w sprawie zawieszenia i z tego względu nie doręczył jej postanowienia. Spółka wyjaśniła, że na własny wniosek, w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, otrzymała postanowienie w dniu 30.12.2013r., a wniosek, o którym mowa w art. 58 kpa złożyła w terminie 7 dni. Fakt, że Spółka weszła w posiadanie kopii postanowienia, które nie zostało jej uprzednio doręczone, nie ma jednakże znaczenia w sprawie, bowiem nie ma to bezpośredniego wpływu na jej status, ani na bieg ustawowego terminu do wniesienia wniosku. Ponadto dochowanie terminu złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest dyskusyjne, bowiem Spółka, pismem z dnia 26.11.2013r., wystąpiła do tut. organu " o podjęcie postępowania zawieszonego na mocy postanowienia Ministra Środowiska z dnia [...] września 2013r. nr [...] ". Zatem posiadała wiedzę o wydaniu kwestionowanego postanowienia znacznie wcześniej aniżeli wynika to z przedłożonej prośby o przywrócenie terminu. Reasumując organ stwierdził, że skoro Spółce [...] nie przysługuje prawo do złożenia wniosku o przywrócenie terminu na podstawie art. 58 kpa, bowiem w omawianej sprawie przepis ten nie ma zastosowania, to postępowanie należało umorzyć. Skargę na powyższe ostanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka [...], domagając się jego uchylenia, zarzuciła mu naruszenie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 k.p.a, polegające na nierozpoznaniu merytorycznym wniosku skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy w przedmiocie zawieszenia postępowania, mimo, że skarżąca złożyła wniosek w terminie 7 dni od dnia dowiedzenia się o treści zapadłego w dniu [...] września 2013r. postanowienia. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca przedstawiła stan faktyczny sprawy, podkreślając, że przysługuje jej przymiot strony w postępowaniu, a w związku z tym również prawo odwołania się od postanowienia, co też uczyniła we właściwej formie po dowiedzeniu się o treści kwestionowanego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Pismem z dnia 31 maja 2014r. pełnomocnik uczestnika postępowania syndyka masy upadłości Spółki [...] Sp. z o.o. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ze zm. zwanej w dalszej części p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że skargą zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazano. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2014r. Nr [...], którym na podstawie art. 105 § 1 k.p.a w związku z art. 58 i art. 59 § 2 k.p.a, po rozpatrzeniu wniosku skarżącej Spółki [...] orzekł on o umarzeniu postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowienia Ministra Środowiska z dnia [...].09.2013r. znak: [...] zawieszającego z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia odwołania Spółki z o.o. [...] w W. od decyzji Marszałka Województwa [...] Nr [...] z dnia [...].04.2013r. Wskazać zatem natęży, iż Sąd za prawidłowe uznaje ustalenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia co do tego, że skoro skarżąca nie była uznana za stronę postępowania w sprawie prowadzonej przez ten organ i nie doręczono jej postanowienia o zawieszeniu z urzędu postępowania w w/w sprawie to, termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał w dniu 08.10.2013r., natomiast Spółka [...] wystąpiła z takim wnioskiem do Ministra dopiero w dniu 09.01,2014r., kiedy postanowienie było już ostateczne. W tym kontekście odnosząc się do zarzutów skargi należy zauważyć, że ustalenie co do kręgu stron postępowania czynione na podstawie art. 28 k.p.a. stanowią jedną z materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia, których kontrola w toku instancji jest możliwa jedynie w przypadku zaskarżenie decyzji nieostatecznej. Podmiot uznany za stronę może wnieść odwołanie w ustawowym terminie, który liczy się od daty doręczenie tej stronie decyzji, natomiast podmiot, któremu nie doręczono decyzji jako stronie może wnieść odwołanie jedynie w terminie otwartym dla którejkolwiek ze stron. Niezaskarżeniem decyzji w terminie przez podmioty, którym przyznano status stron postępowania administracyjnego skutkuje tym, że decyzja taka staje się ostateczna, co wyłącza możliwość wniesienie od niej odwołania przez podmiot nie mający w myśl ustaleń organu pierwszej instancji takiego statusu. Stosownie bowiem art. 129 § 2 k.p.a. strona postępowania administracyjnego może wnieść odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej lub ogłoszenia decyzji. W razie nieskorzystania przez strony z odwołań w powyższym terminie, decyzja w myśl art. 16 § 1 k.p.a. staje się ostateczna, niezależnie od tego, czy organ doręczył lub ogłosił ją wszystkim stronom. Powyższe odnosi się również do postanowień i zażaleń. W doktrynie przyjmuje się, że stronie, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu i dowiedziała się o wydaniu decyzji, gdy ta była już ostateczna, przysługuje wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Taka droga obrony interesu prawnego przez stronę pozbawioną udziału w postępowaniu zapewnia jej poszanowanie zasady dwuinstancyjności, wznowienie postępowania otwiera bowiem przed stroną ponownie postępowanie przed organem pierwszej instancji, gwarantując udział w tym postępowaniu, a następnie w postępowaniu odwoławczym (tak B. Adamiak J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz C.H. Beck Warszawa 2003 str. 566, Z. Kmiecik, artykuł.St.lur.Lubl. 2008/11/51-68) Również w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, dopuszcza się możliwość wniesienia odwołania przez osobę, która twierdzi, że jest stroną postępowania administracyjnego, a która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym i której organ nie doręczył oraz nie ogłosił decyzji, a o jej wydaniu dowiedziała się z innych źródeł, przy czym odwołanie takie może być wniesione w terminie liczonym od dnia doręczenia decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu. W przypadku wielości stron postępowania, termin do wniesienia odwołania rozpocznie bieg dla strony pominiętej w postępowaniu od daty ostatniego doręczenia. Mając na uwadze zarzuty podniesione w skardze, co do nierozpoznania merytorycznie przez organ sprawy, podkreślić należy iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy możliwość zaskarżenia kwestionowanego postanowienia pozostaje w związku z rozpoznaniem przez Ministra Środowiska wniosku o przywrócenie skarżącej terminu do wniesienie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, który złożono równocześnie ze stosownym wnioskiem. W kwestii możliwości złożenia przez osobę, która nie brała udziału w postępowaniu wniosku o przywrócenia terminu istnieją rozbieżne stanowiska, tj. dopuszczające prawo złożenia takiego wniosku (wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 1999 r. IV S.A. 1758/97, Lex Nr 47876, postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 1998 r. I S.A. 413/97, Lex Nr 44541, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 lipca 2012 r. r., I SA/Gd 211/12, LEX nr 1212514), jak i wykluczające taką możliwość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę uznaje za trafne i podziela poglądy, w których wywodzi się, że możliwość skorzystania z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania służy jedynie stronie, której organ doręczył decyzję/ postanowienie (m.in. w wyrokach NSA z dnia 5 grudnia 1997 r. I S.A. 1329/95 ONSA 1998 nr 3 poz. 103, LEX nr 746776, wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2007 r. ll OSK 1759/06 LEX nr 425313, wyrok NSA z dnia 24 listopada 2010 r. II OSK 1762/09). Takie podejście uzasadnia bowiem wykładnia art. 58 k.p.a. Słusznie zatem Minister Wskazał, że nie można uchybić terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, skoro bez doręczenia postanowienia konkretnej osobie termin z art. 141 § 2 k.p.a. dla tego podmiotu nie rozpoczyna biegu. W uzupełnieniu należy jednak dodać, że nawet tam, gdzie w orzecznictwie dopuszcza się możliwość złożenia skutecznego wniosku o przywrócenie terminu przez osobę, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym jako strona, podkreśla się, że przesłaną stwierdzenia braku winy nie może być okoliczność niedoręczenia decyzji (tak np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 lipca 2012 r., I SA/Gd 211/12, LEX nr 1212514). Reasumując należy wskazać, iż pomimo poprawności uzasadnienia Sąd uznał za zasadne uchylenie zaskarżonego postanowienia z uwagi na to, iż podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie może być art. 105 k.p.a. Katalog rozstrzygnięć w sytuacji gdy strona występuje z wnioskiem o przywrócenie jej terminu do dokonania określonej czynności wyznacza art. 59. § 1 k.p.a zgodnie z którym o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Tym samym organ rozpoznając przedmiotowy wniosek może bądź przywrócić stronie termin bądź odmówić jego przywrócenia, co z kolei uprawnia stronę do skorzystania ze środka zaskarżenia w postaci zażalenia. Tym samym skoro Minister Środowiska uznał, iż w sprawie brak jest podstaw do przywrócenia terminu ze wskazanych powyżej przyczyn, zobligowany był orzec o odmowie przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Orzeczenie zwrocie kosztów postępowania sądowego poniesionych przez skarżącego oparto o art. 200 i 205 p.p.s.a