IV SA/Wa 738/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. P. M. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 3 czerwca 2013 r. skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jako źródło dochodu wskazał stosunek pracy, na podstawie którego otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 4.470 zł brutto miesięcznie. Wedle oświadczenia zawartego w rubryce nr 7 formularza wniosku, do majątku nieruchomego wnioskodawcy zaliczają się udział w 1/3 we współwłasności domu o powierzchni 110 m2, mieszkanie o powierzchni 60 m2, na które skarżący zaciągnął kredyty w wysokości 140.000 zł, a także nieruchomość rolna o powierzchni 5 ha. Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Jedyne kryterium, od jakiego ustawodawca uzależnił przyznanie prawa pomocy ma zatem charakter materialny. Jest nim brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Treść art. 246 § 1 ppsa przesądza również o tym, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek należałoby zatem uwzględnić, jeżeli wykazane przez P. M. możliwości płatnicze, stan majątkowy i stan rodzinny uprawniałyby do twierdzenia, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Wysokość wpisu od skargi, do którego uiszczenia wezwano skarżącego zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 11 kwietnia 2013 r., wynosi w przedmiotowej sprawie 200 zł (§ 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wysokość ewentualnych innych opłat sądowych w postępowaniu wszczętym skargą na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2013 r., jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od skargi kasacyjnej lub zażalenia, jednorazowo nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192, § 3 i § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Co istotne, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Przy wysokości opłat sadowych kształtujących się na wskazanym poziomie, nie sposób przyjąć, że wykazane przez skarżącego dochody i stan majątkowy, po zabezpieczeniu środków na konieczne koszty utrzymania, nie pozwalają wygospodarować 200 zł na wpis od skargi, czy 100 zł na ewentualnie należne opłaty sądowe na kolejnych etapach postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżący osiąga stały dochód ze stosunku pracy w wysokości prawie 4.500 zł brutto, a ponadto znaczny majątek nieruchomy, do którego wchodzą dwie nieruchomości o charakterze mieszkaniowym (współwłasność domu i własność mieszkania), a także nieruchomość rolna o powierzchni 5,5 ha. W tej sytuacji nie sposób przyjąć, że wnioskodawca, to osoba znajdująca się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Ponoszenie kosztów postępowania sądowego zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Jak wskazano powyżej, dokonana w przedmiotowej sprawie ocena wykazanego przez P. M. stanu majątkowego i dochodów P. M. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. Skarżący ma stałe źródło dochodu i majątek nieruchomy w postaci nieruchomości rolne, mieszkania i udziału we współwłasności domu. W tej sytuacji jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Odnosząc się do okoliczności podniesionej w uzasadnieniu przedmiotowego wniosku, która w ocenie skarżącego przemawiać ma za uwzględnieniem jego żądania, należy przypomnieć, że jedyne kryterium, od jakiego ustawodawca uzależnił możliwość przyznania stronie postępowania prawa pomocy, ma charakter materialny - brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Dlatego przekonanie skarżącego o tym, że w niniejszej sprawie działa w obronie dobra wspólnego, jakim jest środowisko naturalne, nie mogło być wzięte pod uwagę przy ocenie zasadności przedmiotowego wniosku. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.