IV SA/Wa 740/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Anna Szymańska Sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.) Protokolant Anna Nader po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej [...] w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wstrzymania użytkowania wentylacji eksploatowanej bez wymaganego zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wstrzymał z dniem [...]maja 2004 r. użytkowanie instalacji wentylacji zainstalowanej na dachu budynku przy ul [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, iż ostateczną decyzją z dnia [...] września 2003 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska ustalił termin naruszenia wymagań ochrony środowiska polegającego na nieposiadaniu pozwolenia na emitowanie hałasu do środowiska wymaganego zgodnie z art. 231 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska – dla Spółdzielni Budowlano-Mieskaniowej [...] eksploatującej wentylację zainstalowaną na dachu budynku przy ul. [...] bez wymaganego zezwolenia na emitowanie hałasu – do dnia [...] grudnia 2003 r. W uzasadnieniu tej decyzji [...]WIOŚ poinformował Spółdzielnię, że w razie nieusunięcia naruszenia w oznaczonym terminie wstrzymane zostanie użytkowanie instalacji. Wobec tego, że do [...] kwietnia 2004 r. SBM [...] nie uzyskała zezwolenia na emitowanie hałasu do środowiska z instalacji opisanej wyżej [...]WIOŚ wstrzymał jej użytkowanie – w oparciu o art. 367 ust.1 pkt 1 i ust. 3 i 4 ustawy Prawo ochrony środowiska. SBM [...] wniosła odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. podnosząc, że Spółdzielnia podjęła niezbędne działania zmierzające do doprowadzenia poziomu hałasu emitowanego przez urządzenia wentylacyjne do stanu zgodnego z normą, o czym informowała zarówno WIOŚ jak i Państwowego Inspektora Sanitarnego przesyłając wyniki pomiarów hałasu – ostatnie z dnia [...] lutego 2004 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. po rozpoznaniu odwołania SBM [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2004 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002 r. –na podstawie art. 231ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska wezwał SBM [...] do przedłożenia wniosku o wydanie pozwolenia na emitowanie hałasu do środowiska. Termin do złożenia wniosku upłynął [...] czerwca 2003 r. Pomimo upływu terminu Spółdzielnia nie uzyskała stosownego zezwolenia na emitowanie hałasu do środowiska ani nie złożyła wniosku o takie zezwolenie. W konsekwencji – w oparciu o art. 367ust. 3 ustawy – Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r. wstrzymano użytkowanie instalacji wentylacyjnej. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że wyniki pomiarów emisji hałasu dokonane zarówno przez SBM [...] jak i L. T. pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy gdyż przesłanką wydania zaskarżonej decyzji było naruszenie art. 367 ust., 1 pkt 1 i ust. 3 Prawa ochrony środowiska. Skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wniosła SBM [...] zarzucając zaskarżonej decyzji: - naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy poprzez wydanie decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz poprzez sporządzenie uzasadnienia od decyzji w formie niezgodnej z art. 107§3 kpa w szczególności poprzez niewskazanie dowodów, na których organ się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; - naruszenie przepisu art. 367ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez błędne jego zastosowanie. W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na jej rzecz. Na rozprawie dnia 21 kwietnia 2005 r. skarżąca dodatkowo podniosła, że L. T. nie posiada interesu prawnego do występowania w charakterze strony w nin. postępowaniu albowiem uchwałą Rady Nadzorczej z dnia [...] maja 2003 r. utrzymaną w mocy uchwałą Walnego Zgromadzenia z dnia [...] października 2003 r. została wykluczona z członkostwa Spółdzielni i zajmuje lokal nr [...] bez tytułu prawnego. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. ( art. 134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. nr 153 poz. 1270).Kierując się powyższym unormowaniem Sąd ocenił, że skarga jest uzasadniona i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji. Decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska została podjęta z naruszeniem przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 7,77 i 107§3 kpa w zw. z art. 367 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. (Dz.U. nr 62 poz. 627 z późn. zm.).- dalej: p.o.ś. Art. 367 ust. 1 cyt. ustawy stanowi, że wojewódzki inspektor ochrony środowiska jest uprawniony do wstrzymania w drodze decyzji użytkowania instalacji jeżeli podmiot korzystający ze środowiska wprowadza do niego substancję lub energię bez wymaganego zezwolenia (ust. 1pkt. 1). W takim przypadku w/w organ – na wniosek prowadzącego instalację może ustalić termin usunięcia naruszenia.(ust.2) W razie nieusunięcia naruszenia w wyznaczonym terminie wojewódzki inspektor ochrony środowiska wstrzyma w drodze decyzji użytkowanie instalacji (ust. 3). Zarówno językowa jak i celowościowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że wstrzymanie użytkowania instalacji jest możliwe w razie stwierdzenie naruszeń wskazanych w ust. 1 pkt. 1. Jeżeli natomiast właściwy organ na wniosek prowadzącego instalację wyznaczy termin do usunięcia naruszenia i naruszenie to nie zostanie usunięte w tym terminie organ ma obowiązek wstrzymania użytkowania instalacji na podstawie ust. 3 cyt. przepisu. Dla zastosowania rygoru w postaci wstrzymania użytkowania instalacji konieczne jest zatem ustalenie, że podmiot korzystający ze środowiska wprowadza do niego substancje i energie bez wymaganego zezwolenia lub z przekroczeniem warunków określonych w takim zezwoleniu. A zatem nie wystarczy samo stwierdzenie, że użytkowana instalacja emituje hałas lecz warunkiem koniecznym jest ustalenie, że poziom hałasu jest wyższy od określonego jako dopuszczalny . Takie stanowisko wyraził m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lutego 1994 (IV S.A. 714/93 ONSA 1995/4/157).Wprawdzie w tej sprawie NSA orzekał na podstawie przepisów ustawy z 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska jednakże – w ocenie Sądu – teza ta zachowuje aktualność również w odniesieniu do ustawy p.o.ś. Art. 230 ustawy p.o.ś. wskazuje, że pozwolenie na emitowanie hałasu do środowiska jest wymagane gdy hałas przekracza dopuszczalne poziomy (z zastrzeżeniem ust. 2 tego art. i art.. 231ust. 2 tej ustawy). Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że zastosowanie rygoru określonego w art. 367 ust. 1, 2 i 3 obligowało organ w pierwszej kolejności do zbadania czy zaistniały przesłanki określone w tym przepisie tj. czy instalacja użytkowana przez SBM [...] emituje do środowiska hałas w stopniu, który wymaga uzyskania zezwolenia. Przesłanki te muszą być spełnione w dacie wydania decyzji. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podzielił stanowiska zarówno organu I jak i II instancji, że samo niewywiązanie się z nałożonego przez właściwy organ obowiązku złożenia wniosku o wydanie pozwolenia na emitowanie hałasu do środowiska – w trybie art. 231 ust 1 p.o.ś. może skutkować wstrzymaniem użytkowania instalacji emitującej hałas. Ustawodawca ani w Rozdziale 6 "Pozwolenie na emitowanie hałasu" ani w Dziale III "Odpowiedzialność administracyjna" nie nałożył na wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska obowiązku wstrzymania użytkowania takiej instalacji w drodze decyzji Wymaga podkreślenia – co zdaje się uszło z pola widzenia organom orzekającym- że ostateczną decyzją z dnia [...].12.2002 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nakazał Spółdzielni doprowadzić poziom hałasu przenikającego do pomieszczenia mieszkalnego nr [...] przy ul [...] w W. powstającego przy pracy wentylatorów mechanicznych na dachu do poziomu hałasu zgodnego z obowiązującą normą w terminie do [...] czerwca 2003 r. W wykonaniu tej decyzji Spółdzielnia poczyniła szereg prac usprawniających działanie urządzeń wentylacyjnych w zakresie emisji hałasu. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jak też poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wskazuje, że organ nie badał czy zaistniały przesłanki do zastosowania stanowiącego podstawę orzekania. W szczególności nie zostało wykazane czy w dacie wydawania decyzji Spółdzielnia emituje hałas w stopniu wymagającym zezwolenia w rozumieniu art. 230 p.o.ś. Nie został również na Spółdzielnię nałożony obowiązek usunięcia naruszeń przez organ, o którym mowa w ust. 2 tego przepisu ( wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska). Nałożenie przez ten organ obowiązku określonego w art. 231 ust. 1 nie jest tożsame z ustaleniem terminu do usunięcia naruszeń, o którym mowa w art. 367 ust. 2 p.o.ś. I wreszcie – tym więcej nie może mieć bezwzględnego zastosowania rygor określony w ust 3 omaw. przepisu w sytuacji, gdy na Spółdzielnię w ogóle nie nałożono obowiązku usunięcia naruszenia w trybie określonym w ust. 2. Powyższe skutkuje, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem art. 367 ust. 3 poprzez błędne zastosowanie tego przepisu. Natomiast organ – wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi wynikającemu z art. 7 i 77 kpa nie wyjaśnił, czy istniały przesłanki do zastosowania tego przepisu tj. w szczególności czy instalacja wentylacyjna użytkowana przez Spółdzielnię emituje hałas ponad dozwolone normy. Nie można się zatem zgodzić z twierdzeniami organu odwoławczego, że wyniki pomiarów hałasu dokonane przez Spółdzielnię oraz przez L. T. pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia nin. sprawy. Rozważając zarzuty skarżących Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał zatem, że są one trafne a sprawa nie została wyjaśniona w stopniu umożliwiającym jej rozstrzygnięcie zgodne z prawem. Niewyjaśnienie wskazanych wyżej okoliczności stanowi naruszenie art. 7, 77 i 107 §3 kpa. W konsekwencji zarówno zaskarżoną decyzję jak też poprzedzającą ją decyzja organu I instancji jako decyzje naruszające prawo należało uchylić. Wobec wskazanych wyżej uchybień skutkujących koniecznością uchylenia decyzji Sąd nie badał zasadności zarzutu Spółdzielni co do posiadania przez L. T. interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa.. Należy wszak zwrócić uwagę, że postępowanie w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji wentylacyjnej zostało wszczęte z urzędu, organy orzekające w tej sprawie nie przyznało L. T. przymiotu strony skoro decyzja nie była jej doręczana a jedynie przekazywana "do wiadomości". Kwestia ta – o ile będzie miała znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy – będzie mogło być przedmiotem badania przez organy orzekające przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Mając powyższe na uwadze na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 145§1 pkt 1 lit.a i c wskazanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nastąpiło na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaś rozstrzygnięcie o kosztach oparto o treść art. 200 tej ustawy.